setwd("~/Desktop/Bur-2022")

Lazım olacaq paketlər

library(tidyverse)
library(readr)
library(knitr)
library("ggfortify")
library(cluster)
library(factoextra)
library(gridExtra)
library(DT)
library(rmarkdown)

Giriş

Biz, 2022-ci ildə DİM tərəfindən keçirilən buraxılış imtahanlarının nəticələrini, burada IX sinif şagirdlərinə təklif olunan tapşırıqlrı, onların əmələ gətirdikləri test dəstlərini həm klassik həm də müasir test paradiqması baxımından təhlil etmişik.

İndi isə fikrimiz, bu təhlillərdən istifadə edərək, Respublikamızda fəaliyyət göstərən lisey və özəl məktəblərin nəticələrinə ayrıca baxmaqdır. Qeyd edək ki, bu qeyd olunan tədris müəssisələrinə Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən də ayrıca baxılır.

Daha doğrusu, biz üç buraxılış fənnindən imtahanların nəticələrinə görə bu məktəbləri öz aralarında sıralamaq istəyirik. Aydındır ki, bu sıralamanı bir çox yolla aparmaq olar. Məsələn, hər hansı bir buraxılış fənnindən məktəblər üzrə orta balları azalma sırası ilə düzməklə. İki yaxud üç buraxılış fənnindən balların orta qiymətlərini azalma sırası ilə düzməklə və sairə. Lakin, biz maşın təlimlərində, (machine learning) daha doğrusu rəhbərsiz maşın təlimlərində, (unsupervised machine learning) istifadə olunan klasterlər analizi vasitəsilə həyata keçirmək istəyirik.

Maşın təlimlərində, klasterlər analizi adətən, “nəzarətsiz” yaxud, rəhbərsiz öyrənmə metodu ilə aparılır. Bu zaman rəhbərli maşın təlimlərində (supervised machine learning) olduğu kimi, asılı dəyişən, yaxud qiymətləndirilməsi, dəyərləndirilməsi tələb olunan dəyişən aşkar formada verilmir.

Biz, buraxılış imtahanlarındakı ana dili, riyaziyyat və xarici dildən olan nəticələri şağirdlərin identifikasiyasından istifadə edib yan-yana birləşdirərək bir data düzəltmişik. Bu datanın adı “DF_Az_Riy_Xar_Y_Lis” kimidir.

Əvvəlcə, həmin datanı R-a yükləyək.

DF_Az_Riy_Xar_Y_Lis <- read_csv("DF_Az_Riy_Xar_Y_Lis.csv")

Bu datadakı sətir və sütunların sayı aşağıdakı kimidir.

dim(DF_Az_Riy_Xar_Y_Lis)
## [1] 2953   17

Buradan məlum olur ki, Respublikamızda liseylərdən və özəl məktəblərdən IX siniflərin buraxılış imtahanlarında ana dili, riyaziyyat və xarici dil kimi ingilis dilindən imtahan verən şagirdlərin ümumi sayı 2953 nəfərdir.

Bu məktəblərin adları və onlardan IX siniflərin buraxılış imtahanlarında iştirak edən şagirdlərin sayı aşağıdakı kimidir.

M <- DF_Az_Riy_Xar_Y_Lis %>% group_by(Məktəbi) %>% 
  summarise(Sayı = n())
datatable(M)

Bu datadakı sütunların adları belədir.

names(DF_Az_Riy_Xar_Y_Lis)
##  [1] "Sira"      "Bölgə"     "Məktəbi"   "Cins"      "Az_bal"    "Az_bal_Q" 
##  [7] "Az_bal_Y"  "Riy_bal"   "Riy_bal_Q" "Riy_bal_A" "Riy_bal_Y" "Xar_bal"  
## [13] "Xar_bal_Q" "Xar_bal_Y" "Cəm"       "Cəm_Q"     "Cəm_Y"

Buradakı dəyişənlərin adları.

Yəni, bu datada digər göstəricilərlə yanaşı, şagirdlərin ana dili, riyaziyyat və ingilis dilindən ilkin çiy balları, onların bu fənlər üzrə qapalı və yazılı tapşırıqlardan cəm balları, riyaziyyatdan isə əlavə olaraq açıq kodlaşan tapşırıqlardan cəm balları verilmişdir. Bundan əlavə, datada şagirdlərin hər üç fəndən çiy ballarının, qapalı və yazılı tapşırıqlar üzrə ballarının cəmi də verilmişdir.

Bizim digər bir datamızda isə yuxarıda sadalanan göstəricilər qeyd olunan tədris müəssisələri üzrə ümumiləşmişdir. Yəni, baxılan bütün növ balların Lisey və özəl məktəblər üzrə ümumiləşdirilmiş orta balları verilmişdir

Əvvəlcə, həmin datanı R-a köçürək

df <- read_csv("DF_A_R_X_Lis.csv")
dim(df)
## [1] 55 15

Buradan görünür ki, baxacağımız tədris müəssisələrinin ümumi sayı 55-dir.

Aşağıda bu data elə cədvəl formasında təqdim edilmişdir ki, cədvəlin yuxarı hissəsində verilən filtirlərdən istifadə edərək məktəbləri hansı dəyişən üzrə istəsək sıralaya bilərik.

datatable(df)

Buraxılış sinif şagirdlərinin sayı 20-dən az olan lisey və özəl məktəblər

Df <- df %>% dplyr::filter(Sayi <= 20) %>% select(Məktəbi,Sayi)
datatable(Df)

Biz məktəblərin müxtəlif göstəricilər üzrə reytinglərinə baxmadan öncə, IX sinif buraxılış imtahanlarında iştirak edən şagirdlərinin sayı 20-dən çox olan lisey və özəl məktəbləri seçək.

df <- df %>% dplyr::filter(Sayi >20)
dim(df)
## [1] 41 15

Göründüyü kimi, belə məktəblərin sayı 41-dir. Deməli, 14-məktəbdə IX siniflərin buraxılış imtahanlarında iştirak edən şagirdlərin sayı 20 və ya 20-dən azdır. Həmin məktəblər aşağıdakılardır

knitr::kable(Df,booktabs = TRUE,caption = "2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında iştirakçılarının sayı 20-dən az olan lisey və özəl məktəblərin adları")
2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında iştirakçılarının sayı 20-dən az olan lisey və özəl məktəblərin adları
Məktəbi Sayi
Özəl ümumtəhsil məktəbi-N.Tusi adına 2
Bakı MODERN məktəbi 20
Müasir İnnovasiyalar Liseyi ümumtəhsil məktəbi 7
UNİSER MMC-nin nəzdində əsas ümumtəhsil məktəbi 10
Təlim firmasının nəzdində orta məktəb 9
Azərb.Memarlıq və İnşaat Universiteti nəzdində fizika-riyaziyyat təmayüllü lisey 5
ERA tam orta məktəbi 8
Evrika liseyi 8
İdrak liseyinin Bakı filialı 14
XXI əsr - Beynəlxalq Təhsil və İnnovasiya Mərkəzi 5
İstanbul liseyi MMC 10
Zərdabi kənd yetim və valideyn hüququndan məhrum uşaqlar üçün internat orta məktəbi (Quba xüsusi internat 5
Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün E.Mirzəyev adına 6 saylı Respublika xüsusi internat məktəbi 16
Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 12 saylı xüsusi internat məktəbi 5

Ana dilindən yekun ballara görə lisey və özəl məktəblərin düzülüşü

df1 <- df %>% arrange(desc(Orta_Bal_Az)) %>% select(Məktəbi,Orta_Bal_Az)
knitr::kable(df1, booktabs = TRUE,col.names = c("Məktəblər", 'Ana dilindən yekun bal'),caption = "2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında lisey və özəl məktəblərin ana dilindən cəm ballara görə düzülüşü")
2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında lisey və özəl məktəblərin ana dilindən cəm ballara görə düzülüşü
Məktəblər Ana dilindən yekun bal
Akademik Z.Əliyeva adına lisey 31.059
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü lisey 30.927
Bakı Türk liseyi (BDU-nun nəzdində, təsisçi Türkiyə Dəyanət Vəqfi) 30.512
Kimya-biologiya təmayüllü Respublika liseyinin Şirvan şəhərindəki sinifləri 29.472
Humanitar fənlər təmayüllü məktəb-lisey 29.324
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Gəncə şəhərindəki sinifləri 29.250
Xəzər Universitetinin nəzdində “Dünya” məktəbi 28.871
BDU-nun nəzdində “Gənc istedadlar” liseyi 28.750
Bakı Avropa liseyi 28.500
Kimya-biologiya təmayüllü lisey 28.342
Şəmkir şəhər Kimya-biologiya təmayüllü lisey 27.707
Zirvə liseyi 27.375
Şəki şəhər Kimya biologiya təmayüllü Respublika liseyi 26.984
Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Quba rayonundakı sinifləri 26.729
Kaspi liseyi 26.630
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Heydər Əliyev adına lisey 26.057
Kaspi liseyinin Xətai filialı 25.974
İntellekt məktəb-liseyi -T.İsmayılov adına (6 saylı məktəb) 25.632
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya -S.Bəhlulzadə adına 25.093
289 saylı orta məktəb -‘Zəngi’ liseyi 24.250
Humanitar fənlər gimnaziyası -S.C.Pişəvəri adına 23.459
132-134 nömrəli təhsil kompleksi (əvvəlki 132 saylı orta məktəb) 23.427
Atatürk liseyi (Türk Dünyası araşdırmaları vəqfi) 22.865
Fizika-Riyaziyyat təmayüllü lisey 22.847
‘Elitar’ gimnaziya -İ.Əfəndiyev adına (əvvəlki 41 saylı orta məktəb) 22.838
H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi 22.628
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya - S.Rüstəm adına 22.322
Ankara Məktəbi məktəb-liseyi (əvvəlki 77 saylı orta məktəb) 22.068
Humanitar fənlər təmayüllü Respublika internat tipli gimnaziya-A.S.Makarenko adına 21.519
Bakı Slavyan Universitetinin Məktəb-Lisey kompleksi (2010-cu ildə Bakı Slavyan Universiteti humanitar lis 21.488
Tərəqqi liseyi -İ.Hacıyev adına (əvvəlki 66 saylı orta məktəb) 21.021
Hədəf liseyi MMC 20.222
Orta ixtisas musiqi məktəbi -Bülbül adına 19.429
Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində İncəsənət Gimnaziyası 19.100
11 saylı inteqrasiya təlimli internat məktəbi 13.771
Sağlamlıq İmkanları Məhdud Uşaqlar Üçün 5 saylı Respublika Xüsusi İnternat Məktəbi 13.609
Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün E.Quliyev adına 9 saylı xüsusi internat məktəbi 13.545
10 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 11.107
Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün 1 saylı əsas internat məktəb 9.524
Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi i 9.381
Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 8 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 8.912

Riyaziyyatdan yekun ballara görə lisey və özəl məktəblərin düzülüşü

df2 <- df %>% arrange(desc(Orta_Bal_Riy)) %>% 
  select(Məktəbi,Orta_Bal_Riy)

knitr::kable(df2, booktabs = TRUE, col.names = c("Məktəblər", "Riyaziyyatdan yekun ballar"), caption = "2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında lisey və özəl məktəblərin Riyaziyyatdan cəm ballara görə düzülüşü")
2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında lisey və özəl məktəblərin Riyaziyyatdan cəm ballara görə düzülüşü
Məktəblər Riyaziyyatdan yekun ballar
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü lisey 29.134
Bakı Türk liseyi (BDU-nun nəzdində, təsisçi Türkiyə Dəyanət Vəqfi) 29.078
Akademik Z.Əliyeva adına lisey 26.851
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Gəncə şəhərindəki sinifləri 25.592
Kimya-biologiya təmayüllü lisey 24.991
Şəki şəhər Kimya biologiya təmayüllü Respublika liseyi 24.742
Kimya-biologiya təmayüllü Respublika liseyinin Şirvan şəhərindəki sinifləri 23.849
Bakı Avropa liseyi 22.569
Humanitar fənlər təmayüllü məktəb-lisey 22.456
BDU-nun nəzdində “Gənc istedadlar” liseyi 21.875
Fizika-Riyaziyyat təmayüllü lisey 20.966
Şəmkir şəhər Kimya-biologiya təmayüllü lisey 20.244
Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Quba rayonundakı sinifləri 19.343
Xəzər Universitetinin nəzdində “Dünya” məktəbi 18.903
Kaspi liseyi 18.815
Atatürk liseyi (Türk Dünyası araşdırmaları vəqfi) 18.510
Humanitar fənlər gimnaziyası -S.C.Pişəvəri adına 17.296
Tərəqqi liseyi -İ.Hacıyev adına (əvvəlki 66 saylı orta məktəb) 17.250
Ankara Məktəbi məktəb-liseyi (əvvəlki 77 saylı orta məktəb) 16.836
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Heydər Əliyev adına lisey 16.598
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya -S.Bəhlulzadə adına 16.593
İntellekt məktəb-liseyi -T.İsmayılov adına (6 saylı məktəb) 16.126
Zirvə liseyi 15.875
289 saylı orta məktəb -‘Zəngi’ liseyi 15.544
‘Elitar’ gimnaziya -İ.Əfəndiyev adına (əvvəlki 41 saylı orta məktəb) 15.412
Bakı Slavyan Universitetinin Məktəb-Lisey kompleksi (2010-cu ildə Bakı Slavyan Universiteti humanitar lis 15.116
H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi 14.721
Kaspi liseyinin Xətai filialı 14.421
Hədəf liseyi MMC 14.250
132-134 nömrəli təhsil kompleksi (əvvəlki 132 saylı orta məktəb) 11.697
Humanitar fənlər təmayüllü Respublika internat tipli gimnaziya-A.S.Makarenko adına 11.076
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya - S.Rüstəm adına 10.066
Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində İncəsənət Gimnaziyası 8.567
11 saylı inteqrasiya təlimli internat məktəbi 6.562
Orta ixtisas musiqi məktəbi -Bülbül adına 6.286
Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün E.Quliyev adına 9 saylı xüsusi internat məktəbi 5.970
Sağlamlıq İmkanları Məhdud Uşaqlar Üçün 5 saylı Respublika Xüsusi İnternat Məktəbi 5.609
10 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 5.250
Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 8 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 4.088
Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi i 3.667
Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün 1 saylı əsas internat məktəb 3.429

İngils dilindən yekun ballara görə lisey və özəl məktəblərin düzülüşü

df3 <- df %>% arrange(desc(Orta_Bal_Xar)) %>% 
  select(Məktəbi,Orta_Bal_Xar)

knitr::kable(df3, booktabs = TRUE,col.names = c("Məktəblər", "Ingilis dilindən yekun ballar"), caption = "2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında lisey və özəl məktəblərin Ingilis dilindən cəm ballara görə düzülüşü")
2022-ci il IX siniflərin buraxılış imtahanlarında lisey və özəl məktəblərin Ingilis dilindən cəm ballara görə düzülüşü
Məktəblər Ingilis dilindən yekun ballar
Bakı Türk liseyi (BDU-nun nəzdində, təsisçi Türkiyə Dəyanət Vəqfi) 29.873
Bakı Avropa liseyi 29.534
Akademik Z.Əliyeva adına lisey 28.347
Humanitar fənlər təmayüllü məktəb-lisey 27.897
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü lisey 27.659
Xəzər Universitetinin nəzdində “Dünya” məktəbi 25.645
BDU-nun nəzdində “Gənc istedadlar” liseyi 25.292
Kaspi liseyinin Xətai filialı 25.184
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Gəncə şəhərindəki sinifləri 24.342
Kimya-biologiya təmayüllü lisey 23.802
Şəmkir şəhər Kimya-biologiya təmayüllü lisey 23.439
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Heydər Əliyev adına lisey 22.967
Kaspi liseyi 22.333
Atatürk liseyi (Türk Dünyası araşdırmaları vəqfi) 21.865
H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi 21.674
İntellekt məktəb-liseyi -T.İsmayılov adına (6 saylı məktəb) 21.655
Kimya-biologiya təmayüllü Respublika liseyinin Şirvan şəhərindəki sinifləri 21.642
Şəki şəhər Kimya biologiya təmayüllü Respublika liseyi 21.226
Zirvə liseyi 20.906
Ankara Məktəbi məktəb-liseyi (əvvəlki 77 saylı orta məktəb) 20.753
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya -S.Bəhlulzadə adına 20.389
Bakı Slavyan Universitetinin Məktəb-Lisey kompleksi (2010-cu ildə Bakı Slavyan Universiteti humanitar lis 19.733
289 saylı orta məktəb -‘Zəngi’ liseyi 19.324
Humanitar fənlər gimnaziyası -S.C.Pişəvəri adına 19.207
‘Elitar’ gimnaziya -İ.Əfəndiyev adına (əvvəlki 41 saylı orta məktəb) 19.147
Sağlamlıq İmkanları Məhdud Uşaqlar Üçün 5 saylı Respublika Xüsusi İnternat Məktəbi 18.739
Fizika-Riyaziyyat təmayüllü lisey 18.712
Tərəqqi liseyi -İ.Hacıyev adına (əvvəlki 66 saylı orta məktəb) 18.604
132-134 nömrəli təhsil kompleksi (əvvəlki 132 saylı orta məktəb) 18.337
Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Quba rayonundakı sinifləri 17.957
Hədəf liseyi MMC 17.472
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya - S.Rüstəm adına 16.719
Humanitar fənlər təmayüllü Respublika internat tipli gimnaziya-A.S.Makarenko adına 15.190
Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində İncəsənət Gimnaziyası 13.583
Orta ixtisas musiqi məktəbi -Bülbül adına 11.524
Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün E.Quliyev adına 9 saylı xüsusi internat məktəbi 9.182
11 saylı inteqrasiya təlimli internat məktəbi 8.333
10 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 7.286
Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün 1 saylı əsas internat məktəb 7.238
Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 8 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 5.500
Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi i 4.810

Klasterləşmənin aparılması

I addım: Olmayan müşahidələrin yoxlanılması:

Bu mərhələdə datada bu və ya digər səbəbdən olmayan müşahıdələr hesablanır və belə hallar varsa onlar aradan qaldırılır.

sum(is.na(df))
## [1] 0
df <- na.omit(df)
df$Məktəbi <- as.factor(df$Məktəbi)

Bizim datada olmayan müşahidə yoxdur.

II addım: Bizə lazım olacaq dəyişənlərin seçilməsi.

Bizim datada 13 dəyişən vardır. Bunların bir çoxu bir-birləri ilə əlaqəlidir. Məsələn, ana dilindən çiy bal, qapalı tapşırıqlar üzrə cəm bal və yazılı tapşırıqlar üzrə cəm ballar bir-birləri ilə əlaqəlidir. Daha doğrusu son ikisi əvvəlkinin tərkib hissəsidir. Bu səbəbdən onlar üzrə klasterləşmə aparmaq məqsədə müvafiq deyil.

Biz IX siniflərin buraxılış imtahanlarında ana dili, riyaziyyat və xarici dillərdən orata qiymətlərə baxacayıq. Yuxarıda, məktəblərin bu dəyişənlər üzrə düzülüşünə baxmışıq. İndi koordinatları bu dəyişənlər olan üç ölçülü fəzada bu məktəblərin bir-birlərinə nəzərən necə yerləşməsinə baxacayıq.

df <- df %>% 
dplyr::select(Məktəbi, Orta_Bal_Az, Orta_Bal_Riy, Orta_Bal_Xar)

III addım: Fənlər üzrə balların standartlaşdırılması

Bu addımda dəyişənlər eyni şkalaya qətirilir. Əgər, bizim testlərin hamısında tapşırıqların sayı, o cümlədən yazılı tapşırıqların və onların kateqoriyalarının sayı eyni olardısa, onda belə standartlaşdırmaya ehtiyac olmazdır.

df_S <- df %>% 
  mutate(BalA_S = round(scale(Orta_Bal_Az),3),
         BalR_S = round(scale(Orta_Bal_Riy),3),
         BalI_S = round(scale(Orta_Bal_Xar),3)) %>% 
  dplyr::select(1, 5:7)
names(df_S) <- c("Məktəbi", "Ana_dili", "Riyaziyyat", "Ingilis_dili")
datatable(df_S)

IV addım: Məktəblər arasında üç göstəriciyə görə (Buraxılış imtahanlarındakı ana dili, riyaziyyat və xarici dildən nəticələr) məsafələrin hesablanması

Bu məsafə, üç ölçülü düzbucaqlı koordinat sistemində Evklid məsafəsidir. Burada x, y və z koordinat oxları üzərində buraxılış fənləri üzrə orta qiymətlər qeyd olunur.

distance <- get_dist(df_S)
knitr::kable(round(as.matrix(distance),2))
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41
0.00 0.40 0.46 1.11 1.14 1.15 1.32 1.45 1.69 1.82 1.80 1.89 2.24 2.48 2.63 2.71 2.71 2.69 2.62 2.75 2.80 2.97 2.98 3.09 3.09 3.23 3.26 3.32 3.69 3.75 4.12 4.22 4.85 5.27 5.30 6.08 6.09 6.59 6.92 7.11 7.17
0.40 0.00 0.39 1.19 1.11 0.87 1.06 1.30 1.39 1.72 1.52 1.71 2.06 2.35 2.57 2.52 2.45 2.54 2.48 2.54 2.62 2.78 2.84 2.91 2.97 3.06 3.09 3.17 3.53 3.58 3.95 4.03 4.67 5.19 5.11 5.90 5.90 6.41 6.76 6.93 6.99
0.46 0.39 0.00 0.86 0.78 0.81 0.99 1.05 1.31 1.42 1.51 1.50 1.86 2.11 2.27 2.30 2.34 2.31 2.32 2.47 2.43 2.63 2.67 2.72 2.76 2.88 2.96 3.00 3.32 3.43 3.75 3.86 4.50 4.99 4.93 5.76 5.77 6.28 6.62 6.81 6.87
1.11 1.19 0.86 0.00 0.33 1.05 1.09 0.76 1.42 0.91 1.54 1.15 1.45 1.57 1.59 1.88 2.14 1.81 1.83 2.19 1.98 2.22 2.16 2.27 2.17 2.40 2.52 2.47 2.80 2.94 3.23 3.39 4.00 4.31 4.44 5.26 5.29 5.79 6.10 6.32 6.38
1.14 1.11 0.78 0.33 0.00 0.80 0.85 0.48 1.13 0.70 1.31 0.91 1.25 1.42 1.51 1.66 1.89 1.65 1.72 2.03 1.80 2.05 2.05 2.10 2.07 2.26 2.40 2.36 2.65 2.82 3.09 3.23 3.86 4.28 4.29 5.14 5.17 5.68 6.00 6.21 6.27
1.15 0.87 0.81 1.05 0.80 0.00 0.22 0.63 0.55 1.10 0.71 0.92 1.24 1.58 1.90 1.71 1.58 1.72 1.69 1.71 1.78 1.93 2.03 2.06 2.18 2.22 2.26 2.35 2.69 2.75 3.11 3.17 3.82 4.43 4.24 5.05 5.05 5.56 5.92 6.09 6.14
1.32 1.06 0.99 1.09 0.85 0.22 0.00 0.57 0.47 1.03 0.52 0.77 1.07 1.42 1.77 1.56 1.40 1.55 1.49 1.50 1.59 1.73 1.83 1.87 1.99 2.02 2.05 2.15 2.51 2.54 2.92 2.98 3.62 4.23 4.05 4.84 4.84 5.36 5.71 5.88 5.93
1.45 1.30 1.05 0.76 0.48 0.63 0.57 0.00 0.73 0.48 0.91 0.46 0.82 1.06 1.30 1.26 1.41 1.26 1.36 1.60 1.39 1.63 1.68 1.68 1.73 1.86 2.00 1.99 2.27 2.43 2.70 2.82 3.47 4.00 3.89 4.74 4.76 5.28 5.62 5.81 5.87
1.69 1.39 1.31 1.42 1.13 0.55 0.47 0.73 0.00 1.07 0.49 0.73 0.97 1.34 1.76 1.34 1.10 1.43 1.49 1.41 1.43 1.59 1.78 1.69 1.93 1.88 1.96 2.06 2.32 2.42 2.72 2.77 3.42 4.17 3.82 4.66 4.65 5.18 5.55 5.71 5.75
1.82 1.72 1.42 0.91 0.70 1.10 1.03 0.48 1.07 0.00 1.27 0.50 0.72 0.79 0.90 1.01 1.42 1.03 1.30 1.69 1.22 1.54 1.56 1.51 1.51 1.70 1.93 1.82 2.00 2.28 2.44 2.61 3.25 3.74 3.66 4.56 4.59 5.11 5.43 5.65 5.70
1.80 1.52 1.51 1.54 1.31 0.71 0.52 0.91 0.49 1.27 0.00 0.83 0.97 1.35 1.81 1.42 1.04 1.41 1.26 1.07 1.36 1.41 1.56 1.59 1.80 1.72 1.69 1.87 2.25 2.20 2.63 2.64 3.27 3.96 3.69 4.44 4.43 4.94 5.31 5.46 5.51
1.89 1.71 1.50 1.15 0.91 0.92 0.77 0.46 0.73 0.50 0.83 0.00 0.36 0.67 1.03 0.83 1.00 0.83 0.98 1.23 0.93 1.18 1.27 1.23 1.33 1.41 1.58 1.56 1.82 1.99 2.25 2.37 3.01 3.60 3.43 4.29 4.31 4.83 5.17 5.37 5.42
2.24 2.06 1.86 1.45 1.25 1.24 1.07 0.82 0.97 0.72 0.97 0.36 0.00 0.39 0.87 0.55 0.78 0.48 0.70 1.01 0.57 0.84 0.94 0.87 1.00 1.05 1.25 1.21 1.47 1.64 1.89 2.01 2.65 3.27 3.07 3.94 3.95 4.48 4.82 5.01 5.06
2.48 2.35 2.11 1.57 1.42 1.58 1.42 1.06 1.34 0.79 1.35 0.67 0.39 0.00 0.52 0.45 1.00 0.26 0.69 1.19 0.49 0.83 0.84 0.74 0.74 0.92 1.21 1.05 1.23 1.50 1.67 1.84 2.46 2.99 2.88 3.77 3.80 4.32 4.64 4.86 4.91
2.63 2.57 2.27 1.59 1.51 1.90 1.77 1.30 1.76 0.90 1.81 1.03 0.87 0.52 0.00 0.83 1.51 0.68 1.05 1.66 0.93 1.24 1.13 1.10 0.88 1.22 1.55 1.28 1.37 1.73 1.78 2.02 2.59 2.92 3.00 3.89 3.94 4.44 4.73 4.98 5.03
2.71 2.52 2.30 1.88 1.66 1.71 1.56 1.26 1.34 1.01 1.42 0.83 0.55 0.45 0.83 0.00 0.77 0.35 0.95 1.23 0.45 0.82 0.99 0.64 0.91 0.90 1.26 1.11 1.09 1.48 1.51 1.67 2.32 3.05 2.70 3.65 3.67 4.21 4.55 4.76 4.79
2.71 2.45 2.34 2.14 1.89 1.58 1.40 1.41 1.10 1.42 1.04 1.00 0.78 1.00 1.51 0.77 0.00 0.86 1.00 0.78 0.69 0.72 1.07 0.80 1.25 0.98 1.11 1.22 1.37 1.46 1.71 1.71 2.36 3.28 2.74 3.60 3.58 4.12 4.50 4.65 4.69
2.69 2.54 2.31 1.81 1.65 1.72 1.55 1.26 1.43 1.03 1.41 0.83 0.48 0.26 0.68 0.35 0.86 0.00 0.64 1.07 0.26 0.62 0.69 0.49 0.60 0.69 1.02 0.85 1.01 1.28 1.44 1.59 2.23 2.84 2.65 3.54 3.56 4.09 4.41 4.63 4.68
2.62 2.48 2.32 1.83 1.72 1.69 1.49 1.36 1.49 1.30 1.26 0.98 0.70 0.69 1.05 0.95 1.00 0.64 0.00 0.68 0.58 0.52 0.36 0.70 0.61 0.69 0.70 0.71 1.26 1.14 1.63 1.70 2.27 2.74 2.75 3.47 3.49 3.98 4.31 4.51 4.58
2.75 2.54 2.47 2.19 2.03 1.71 1.50 1.60 1.41 1.69 1.07 1.23 1.01 1.19 1.66 1.23 0.78 1.07 0.68 0.00 0.87 0.61 0.77 0.91 1.13 0.89 0.68 0.99 1.49 1.20 1.79 1.72 2.29 3.00 2.75 3.40 3.39 3.89 4.25 4.40 4.46
2.80 2.62 2.43 1.98 1.80 1.78 1.59 1.39 1.43 1.22 1.36 0.93 0.57 0.49 0.93 0.45 0.69 0.26 0.58 0.87 0.00 0.38 0.56 0.30 0.59 0.51 0.82 0.72 0.92 1.10 1.33 1.44 2.08 2.77 2.51 3.37 3.39 3.92 4.26 4.46 4.51
2.97 2.78 2.63 2.22 2.05 1.93 1.73 1.63 1.59 1.54 1.41 1.18 0.84 0.83 1.24 0.82 0.72 0.62 0.52 0.61 0.38 0.00 0.38 0.32 0.62 0.32 0.46 0.51 0.91 0.83 1.26 1.28 1.90 2.61 2.35 3.13 3.14 3.66 4.01 4.19 4.24
2.98 2.84 2.67 2.16 2.05 2.03 1.83 1.68 1.78 1.56 1.56 1.27 0.94 0.84 1.13 0.99 1.07 0.69 0.36 0.77 0.56 0.38 0.00 0.52 0.39 0.39 0.43 0.35 0.96 0.79 1.30 1.35 1.91 2.41 2.40 3.11 3.14 3.64 3.96 4.17 4.23
3.09 2.91 2.72 2.27 2.10 2.06 1.87 1.68 1.69 1.51 1.59 1.23 0.87 0.74 1.10 0.64 0.80 0.49 0.70 0.91 0.30 0.32 0.52 0.00 0.53 0.26 0.67 0.52 0.66 0.84 1.05 1.14 1.78 2.53 2.21 3.08 3.10 3.63 3.97 4.17 4.21
3.09 2.97 2.76 2.17 2.07 2.18 1.99 1.73 1.93 1.51 1.80 1.33 1.00 0.74 0.88 0.91 1.25 0.60 0.61 1.13 0.59 0.62 0.39 0.53 0.00 0.46 0.74 0.41 0.78 0.87 1.15 1.30 1.86 2.28 2.32 3.11 3.15 3.65 3.96 4.18 4.24
3.23 3.06 2.88 2.40 2.26 2.22 2.02 1.86 1.88 1.70 1.72 1.41 1.05 0.92 1.22 0.90 0.98 0.69 0.69 0.89 0.51 0.32 0.39 0.26 0.46 0.00 0.46 0.27 0.62 0.60 0.96 1.02 1.63 2.32 2.09 2.89 2.91 3.43 3.76 3.97 4.02
3.26 3.09 2.96 2.52 2.40 2.26 2.05 2.00 1.96 1.93 1.69 1.58 1.25 1.21 1.55 1.26 1.11 1.02 0.70 0.68 0.82 0.46 0.43 0.67 0.74 0.46 0.00 0.41 1.00 0.54 1.22 1.16 1.69 2.32 2.18 2.82 2.83 3.33 3.67 3.85 3.91
3.32 3.17 3.00 2.47 2.36 2.35 2.15 1.99 2.06 1.82 1.87 1.56 1.21 1.05 1.28 1.11 1.22 0.85 0.71 0.99 0.72 0.51 0.35 0.52 0.41 0.27 0.41 0.00 0.70 0.48 0.98 1.03 1.57 2.12 2.06 2.79 2.82 3.32 3.64 3.85 3.91
3.69 3.53 3.32 2.80 2.65 2.69 2.51 2.27 2.32 2.00 2.25 1.82 1.47 1.23 1.37 1.09 1.37 1.01 1.26 1.49 0.92 0.91 0.96 0.66 0.78 0.62 1.00 0.70 0.00 0.74 0.44 0.67 1.26 2.06 1.66 2.61 2.64 3.17 3.49 3.72 3.76
3.75 3.58 3.43 2.94 2.82 2.75 2.54 2.43 2.42 2.28 2.20 1.99 1.64 1.50 1.73 1.48 1.46 1.28 1.14 1.20 1.10 0.83 0.79 0.84 0.87 0.60 0.54 0.48 0.74 0.00 0.79 0.69 1.16 1.86 1.66 2.33 2.36 2.86 3.19 3.39 3.45
4.12 3.95 3.75 3.23 3.09 3.11 2.92 2.70 2.72 2.44 2.63 2.25 1.89 1.67 1.78 1.51 1.71 1.44 1.63 1.79 1.33 1.26 1.30 1.05 1.15 0.96 1.22 0.98 0.44 0.79 0.00 0.35 0.85 1.80 1.22 2.20 2.24 2.77 3.09 3.31 3.35
4.22 4.03 3.86 3.39 3.23 3.17 2.98 2.82 2.77 2.61 2.64 2.37 2.01 1.84 2.02 1.67 1.71 1.59 1.70 1.72 1.44 1.28 1.35 1.14 1.30 1.02 1.16 1.03 0.67 0.69 0.35 0.00 0.66 1.82 1.08 1.99 2.01 2.55 2.90 3.10 3.13
4.85 4.67 4.50 4.00 3.86 3.82 3.62 3.47 3.42 3.25 3.27 3.01 2.65 2.46 2.59 2.32 2.36 2.23 2.27 2.29 2.08 1.90 1.91 1.78 1.86 1.63 1.69 1.57 1.26 1.16 0.85 0.66 0.00 1.44 0.52 1.35 1.39 1.92 2.25 2.47 2.50
5.27 5.19 4.99 4.31 4.28 4.43 4.23 4.00 4.17 3.74 3.96 3.60 3.27 2.99 2.92 3.05 3.28 2.84 2.74 3.00 2.77 2.61 2.41 2.53 2.28 2.32 2.32 2.12 2.06 1.86 1.80 1.82 1.44 0.00 1.67 1.69 1.85 2.08 2.20 2.51 2.60
5.30 5.11 4.93 4.44 4.29 4.24 4.05 3.89 3.82 3.66 3.69 3.43 3.07 2.88 3.00 2.70 2.74 2.65 2.75 2.75 2.51 2.35 2.40 2.21 2.32 2.09 2.18 2.06 1.66 1.66 1.22 1.08 0.52 1.67 0.00 1.17 1.19 1.72 2.03 2.24 2.24
6.08 5.90 5.76 5.26 5.14 5.05 4.84 4.74 4.66 4.56 4.44 4.29 3.94 3.77 3.89 3.65 3.60 3.54 3.47 3.40 3.37 3.13 3.11 3.08 3.11 2.89 2.82 2.79 2.61 2.33 2.20 1.99 1.35 1.69 1.17 0.00 0.18 0.57 0.91 1.12 1.15
6.09 5.90 5.77 5.29 5.17 5.05 4.84 4.76 4.65 4.59 4.43 4.31 3.95 3.80 3.94 3.67 3.58 3.56 3.49 3.39 3.39 3.14 3.14 3.10 3.15 2.91 2.83 2.82 2.64 2.36 2.24 2.01 1.39 1.85 1.19 0.18 0.00 0.57 0.95 1.10 1.12
6.59 6.41 6.28 5.79 5.68 5.56 5.36 5.28 5.18 5.11 4.94 4.83 4.48 4.32 4.44 4.21 4.12 4.09 3.98 3.89 3.92 3.66 3.64 3.63 3.65 3.43 3.33 3.32 3.17 2.86 2.77 2.55 1.92 2.08 1.72 0.57 0.57 0.00 0.41 0.55 0.60
6.92 6.76 6.62 6.10 6.00 5.92 5.71 5.62 5.55 5.43 5.31 5.17 4.82 4.64 4.73 4.55 4.50 4.41 4.31 4.25 4.26 4.01 3.96 3.97 3.96 3.76 3.67 3.64 3.49 3.19 3.09 2.90 2.25 2.20 2.03 0.91 0.95 0.41 0.00 0.34 0.43
7.11 6.93 6.81 6.32 6.21 6.09 5.88 5.81 5.71 5.65 5.46 5.37 5.01 4.86 4.98 4.76 4.65 4.63 4.51 4.40 4.46 4.19 4.17 4.17 4.18 3.97 3.85 3.85 3.72 3.39 3.31 3.10 2.47 2.51 2.24 1.12 1.10 0.55 0.34 0.00 0.16
7.17 6.99 6.87 6.38 6.27 6.14 5.93 5.87 5.75 5.70 5.51 5.42 5.06 4.91 5.03 4.79 4.69 4.68 4.58 4.46 4.51 4.24 4.23 4.21 4.24 4.02 3.91 3.91 3.76 3.45 3.35 3.13 2.50 2.60 2.24 1.15 1.12 0.60 0.43 0.16 0.00

Müşahidələr arasında məsafələrin rənglərlə göstərilməsi

Aşağıdakı qrafikdə üç ölçülü fəzada məktəblər arasındakı məsafə rənglərlə ifadə edilmişdir. Bu zaman rəngin tündlüyü məsafənin çoxluğunu göstərir.

fviz_dist(distance, gradient = list(low = "#00AFBB", mid = "white", high = "#FC4E07"))

Aralarındakı məsafələrin minimum və maksimum olan məktəblərin tapılması

Biz bu üç göstəriciyə görə bir-birlərinə ən yaxın və ən uzaq məktəbləri tapa bilərik.

min(distance)
## [1] 0.1642153
max(distance)
## [1] 7.173362
which(as.matrix(distance)==min(distance), arr.ind = T)
##    row col
## 41  41  40
## 40  40  41

Buradan görünür ki, məktəblər arasında ən yaxın məsafə sırada 41-ci və 40-cı məktəblər arasındadır. Bu məktəblər “Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi internat” və “Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 8 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi”-dir

which(as.matrix(distance)==max(distance), arr.ind = T)
##    row col
## 41  41   1
## 1    1  41

Buradan görünür ki, məktəblər arasında ən uzaq məsafə sırada 1-ci və 41-cı məktəblər arasındadır. Bu məktəblər “Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi internat” və “Bakı Türk liseyi (BDU-nun nəzdində, təsisçi Türkiyə Dəyanət Vəqfi)-dir”

V addım: Birinci fundamental sual: K-klasterlərin optimal sayı necədir?

Bu məktəbləri biz neçə klasterə bölmək istəyirik?. Yəni, məktəblər neçə qrupa bölmək təbii olardı. Yadımıza salaq ki, bölmə meyarı məktəblər arasındakı məsafədir. Prinsipcə, məktəbləri onların sayı qədər yerə, yəni 44-yerə bölə bilərik. Bu zaman hər bir məktəb bizim bu üç ölçülü fəzada ayrıca bir nöqtə kimi olar. Lakin, belə bölgü bizə heç nə verməz.

Əvvəlcə məktəblər arasındakı məsafəyə görə onları 12 yerə bölək və qruplar içərisindəki məsafələr cəminin dəyişməsinə baxaq.

data <- df_S[,2:4]
wssplot <- function(data, nc = 12, seed = 1234){
  wss <- (nrow(data)-1)*sum(apply(data, 2, var))
  for (i in 2:nc){
    set.seed(seed)
    wss[i] <- sum(kmeans(data, centers=i)$withinss)}
  plot(1:nc, wss, type="b", xlab="Number of Clusters",
       ylab="Within groups sum of squares")
  wss
}
wssplot(data)

##  [1] 120.004437  41.076822  19.417535  13.357996  10.934012   8.922301
##  [7]   7.351134   6.272069   5.423884   4.796376   4.584332   4.273080

Buradan görünür ki, qrup daxili məsafələr cəmi dördüncü bölgüdən sonra nisbətən zəif azalmağa başlayır. Bu mənzərə Kettelin “Daş üçqunu” -qrafikində də müşahidə olunur. Bu səbəbdən məktəbləri 4 klasrerə bölməyi qərara alırıq.

VI addım: Lisey və özəl məktəbləri 4 klasterrə bölünməsi

data <- df_S[,2:4]
wssplot <- function(data, nc = 4, seed = 1234){
  wss <- (nrow(data)-1)*sum(apply(data, 2, var))
  for (i in 2:nc){
    set.seed(seed)
    wss[i] <- sum(kmeans(data, centers=i)$withinss)}
  plot(1:nc, wss, type="b", xlab="Number of Clusters",
       ylab="Within groups sum of squares")
  wss
}
wssplot(data)

## [1] 120.00444  41.07682  19.41753  13.35800
kmean <- kmeans(data, 4)
kmean$centers
##      Ana_dili  Riyaziyyat Ingilis_dili
## 1  0.84200000  0.88462500   0.63100000
## 2  1.13220000  1.39040000   1.42640000
## 3 -1.57355556 -1.46011111  -1.49422222
## 4  0.09289474 -0.04678947   0.06684211
dim(kmean$centers)
## [1] 4 3
kmean$cluster
##  [1] 2 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 3 3 3 3 3
## [39] 3 3 3
DF <- cbind(kmean$centers, kmean$cluster)
kmean$withinss
## [1] 1.682572 1.071975 7.252869 6.774241

VII addım: Variantlara uyğun nöqtələrinin klasterlərin içində verilməsi

autoplot(kmean, data, frame = TRUE, loadings.label=TRUE, loadings=TRUE, 
         loadings.label.size=4, loadings.colour='blue',
         label.size = 1)+
  geom_text(vjust=-1, label=rownames(data)) +
  theme(plot.background=element_blank(),
        panel.background=element_rect(fill='transparent',color='black',size=1),
        legend.text=element_text(hjust=1),
        legend.key=element_blank())

VIII addım: Müxtəlif klasterlərə daxil olan Məktəblərin adları

ARXN<- cbind(df_S, as.factor(kmean$cluster))
colnames(ARXN) <- c("Məktəbi", "Ana_dili", "Riyaziyyat", "İngils_dili", "Claster")
ARXN <- ARXN %>% 
  select(Məktəbi, Claster) %>% ##  Variantlərin əlifba sırasıyla düzülməsi
  arrange(Claster)
knitr::kable(ARXN)
Məktəbi Claster
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Gəncə şəhərindəki sinifləri 1
Kimya-biologiya təmayüllü lisey 1
BDU-nun nəzdində “Gənc istedadlar” liseyi 1
Kimya-biologiya təmayüllü Respublika liseyinin Şirvan şəhərindəki sinifləri 1
Xəzər Universitetinin nəzdində “Dünya” məktəbi 1
Şəki şəhər Kimya biologiya təmayüllü Respublika liseyi 1
Şəmkir şəhər Kimya-biologiya təmayüllü lisey 1
Kaspi liseyi 1
Bakı Türk liseyi (BDU-nun nəzdində, təsisçi Türkiyə Dəyanət Vəqfi) 2
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü lisey 2
Akademik Z.Əliyeva adına lisey 2
Bakı Avropa liseyi 2
Humanitar fənlər təmayüllü məktəb-lisey 2
Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində İncəsənət Gimnaziyası 3
Sağlamlıq İmkanları Məhdud Uşaqlar Üçün 5 saylı Respublika Xüsusi İnternat Məktəbi 3
Orta ixtisas musiqi məktəbi -Bülbül adına 3
Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün E.Quliyev adına 9 saylı xüsusi internat məktəbi 3
11 saylı inteqrasiya təlimli internat məktəbi 3
10 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 3
Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün 1 saylı əsas internat məktəb 3
Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 8 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 3
Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi i 3
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Heydər Əliyev adına lisey 4
Kaspi liseyinin Xətai filialı 4
Zirvə liseyi 4
Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Quba rayonundakı sinifləri 4
İntellekt məktəb-liseyi -T.İsmayılov adına (6 saylı məktəb) 4
Atatürk liseyi (Türk Dünyası araşdırmaları vəqfi) 4
Fizika-Riyaziyyat təmayüllü lisey 4
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya -S.Bəhlulzadə adına 4
Humanitar fənlər gimnaziyası -S.C.Pişəvəri adına 4
Ankara Məktəbi məktəb-liseyi (əvvəlki 77 saylı orta məktəb) 4
289 saylı orta məktəb -‘Zəngi’ liseyi 4
H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi 4
‘Elitar’ gimnaziya -İ.Əfəndiyev adına (əvvəlki 41 saylı orta məktəb) 4
Tərəqqi liseyi -İ.Hacıyev adına (əvvəlki 66 saylı orta məktəb) 4
Bakı Slavyan Universitetinin Məktəb-Lisey kompleksi (2010-cu ildə Bakı Slavyan Universiteti humanitar lis 4
132-134 nömrəli təhsil kompleksi (əvvəlki 132 saylı orta məktəb) 4
Hədəf liseyi MMC 4
Xarici dillər təmayüllü gimnaziya - S.Rüstəm adına 4
Humanitar fənlər təmayüllü Respublika internat tipli gimnaziya-A.S.Makarenko adına 4

IX addım: Liseylərin və özəl məktəblərin 2022-ci ildə DİM tərəfindən keçirilən buraxılış imtahanlarının nəticələrinə görə IV qrupa bölünməsi

Birinci qrup lisey və özəl məktəblər

knitr::kable(ARXN[ARXN$Claster == '2',], booktabs = TRUE,
  caption = "Göstəricilərinə görə I qrup lisey və özəl məktəblər")
Göstəricilərinə görə I qrup lisey və özəl məktəblər
Məktəbi Claster
9 Bakı Türk liseyi (BDU-nun nəzdində, təsisçi Türkiyə Dəyanət Vəqfi) 2
10 Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü lisey 2
11 Akademik Z.Əliyeva adına lisey 2
12 Bakı Avropa liseyi 2
13 Humanitar fənlər təmayüllü məktəb-lisey 2

İkinci qrup lisey və özəl məktəblər

knitr::kable(ARXN[ARXN$Claster == '1',], booktabs = TRUE,
  caption = "Göstəricilərinə görə II qrup lisey və özəl məktəblər")
Göstəricilərinə görə II qrup lisey və özəl məktəblər
Məktəbi Claster
Fizika,riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Gəncə şəhərindəki sinifləri 1
Kimya-biologiya təmayüllü lisey 1
BDU-nun nəzdində “Gənc istedadlar” liseyi 1
Kimya-biologiya təmayüllü Respublika liseyinin Şirvan şəhərindəki sinifləri 1
Xəzər Universitetinin nəzdində “Dünya” məktəbi 1
Şəki şəhər Kimya biologiya təmayüllü Respublika liseyi 1
Şəmkir şəhər Kimya-biologiya təmayüllü lisey 1
Kaspi liseyi 1

Üçüncü qrup lisey və özəl məktəblər

knitr::kable(ARXN[ARXN$Claster == '4',], booktabs = TRUE,
  caption = "Göstəricilərinə görə III qrup lisey və özəl məktəblər")
Göstəricilərinə görə III qrup lisey və özəl məktəblər
Məktəbi Claster
23 Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Heydər Əliyev adına lisey 4
24 Kaspi liseyinin Xətai filialı 4
25 Zirvə liseyi 4
26 Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü Respublika liseyinin Quba rayonundakı sinifləri 4
27 İntellekt məktəb-liseyi -T.İsmayılov adına (6 saylı məktəb) 4
28 Atatürk liseyi (Türk Dünyası araşdırmaları vəqfi) 4
29 Fizika-Riyaziyyat təmayüllü lisey 4
30 Xarici dillər təmayüllü gimnaziya -S.Bəhlulzadə adına 4
31 Humanitar fənlər gimnaziyası -S.C.Pişəvəri adına 4
32 Ankara Məktəbi məktəb-liseyi (əvvəlki 77 saylı orta məktəb) 4
33 289 saylı orta məktəb -‘Zəngi’ liseyi 4
34 H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi 4
35 ‘Elitar’ gimnaziya -İ.Əfəndiyev adına (əvvəlki 41 saylı orta məktəb) 4
36 Tərəqqi liseyi -İ.Hacıyev adına (əvvəlki 66 saylı orta məktəb) 4
37 Bakı Slavyan Universitetinin Məktəb-Lisey kompleksi (2010-cu ildə Bakı Slavyan Universiteti humanitar lis 4
38 132-134 nömrəli təhsil kompleksi (əvvəlki 132 saylı orta məktəb) 4
39 Hədəf liseyi MMC 4
40 Xarici dillər təmayüllü gimnaziya - S.Rüstəm adına 4
41 Humanitar fənlər təmayüllü Respublika internat tipli gimnaziya-A.S.Makarenko adına 4

Dördüncü qrup lisey və özəl məktəblər

knitr::kable(ARXN[ARXN$Claster == '3',], booktabs = TRUE,
  caption = "Göstəricilərinə görə axırıncı qrup lisey və özəl məktəblər")
Göstəricilərinə görə axırıncı qrup lisey və özəl məktəblər
Məktəbi Claster
14 Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində İncəsənət Gimnaziyası 3
15 Sağlamlıq İmkanları Məhdud Uşaqlar Üçün 5 saylı Respublika Xüsusi İnternat Məktəbi 3
16 Orta ixtisas musiqi məktəbi -Bülbül adına 3
17 Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün E.Quliyev adına 9 saylı xüsusi internat məktəbi 3
18 11 saylı inteqrasiya təlimli internat məktəbi 3
19 10 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 3
20 Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün 1 saylı əsas internat məktəb 3
21 Sağlamlıq imkanları məhdud üşaqlar üçün 8 saylı sanatoriya tipli internat məktəbi 3
22 Şəhər inteqrasiya təlimli internat tipli gimnaziya (Sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi i 3