library(readxl)
## Warning: package 'readxl' was built under R version 4.6.2
# 1. Baca data langsung dari file Excel Anda (sheet Data_Panel_WDI)
file_path <- "C:\\Users\\HP\\Downloads\\data_makroekonomi_wdi_25tahun_persen.xlsx"
df_panel <- read_excel(file_path, sheet = "Data_Panel_WDI", skip = 3)
# 2. Filter khusus Amerika Serikat & urutkan berdasarkan Tahun (2000–2024)
us_raw <- subset(df_panel, Negara == "Amerika Serikat" | `Kode Negara` == "USA")
us_raw$Tahun <- as.numeric(us_raw$Tahun)
us_raw <- us_raw[order(us_raw$Tahun), ]
us_df <- data.frame(
Tahun = us_raw$Tahun,
PDB = as.numeric(us_raw$`Pertumbuhan PDB Tahunan (%)`),
Inflasi = as.numeric(us_raw$`Tingkat Inflasi (%)`),
Pengangguran = as.numeric(us_raw$`Tingkat Pengangguran (%)`)
)
print(us_df)
## Tahun PDB Inflasi Pengangguran
## 1 2000 4.08 2.42 6.06
## 2 2001 0.96 2.67 6.20
## 3 2002 1.70 2.83 5.61
## 4 2003 2.80 0.93 6.18
## 5 2004 3.85 2.69 5.44
## 6 2005 3.48 2.12 6.04
## 7 2006 2.78 2.57 5.34
## 8 2007 2.00 2.14 6.18
## 9 2008 0.11 5.81 5.79
## 10 2009 -3.14 0.56 8.16
## 11 2010 4.25 1.32 7.47
## 12 2011 2.24 2.63 6.15
## 13 2012 2.02 2.32 5.21
## 14 2013 1.60 1.69 5.45
## 15 2014 2.33 2.27 5.53
## 16 2015 2.53 2.85 6.16
## 17 2016 1.51 2.31 5.93
## 18 2017 2.46 2.39 5.64
## 19 2018 2.97 3.31 5.77
## 20 2019 2.58 3.08 6.12
## 21 2020 -2.08 2.44 6.75
## 22 2021 6.15 1.65 8.22
## 23 2022 2.52 8.00 6.39
## 24 2023 2.93 4.37 4.83
## 25 2024 2.79 3.19 4.02
summary(us_df[, -1])
## PDB Inflasi Pengangguran
## Min. :-3.140 Min. :0.560 Min. :4.020
## 1st Qu.: 1.700 1st Qu.:2.140 1st Qu.:5.530
## Median : 2.520 Median :2.440 Median :6.040
## Mean : 2.217 Mean :2.742 Mean :6.026
## 3rd Qu.: 2.930 3rd Qu.:2.850 3rd Qu.:6.180
## Max. : 6.150 Max. :8.000 Max. :8.220
# 3. Buat objek Time Series tahunan (2000–2024)
pdb_ts <- ts(us_df$PDB, start = 2000, frequency = 1)
infl_ts <- ts(us_df$Inflasi, start = 2000, frequency = 1)
unemp_ts <- ts(us_df$Pengangguran, start = 2000, frequency = 1)
# Pilih indikator utama yang ingin dianalisis ("PDB", "Inflasi", atau "Pengangguran")
variabel_utama <- "PDB"
y <- switch(variabel_utama,
PDB = pdb_ts,
Inflasi = infl_ts,
Pengangguran = unemp_ts)
# 4. Plot Deret Waktu, ACF, dan PACF
par(mfrow = c(1, 3))
plot(y, main = paste(variabel_utama, "AS (2000-2024)"), ylab = "%", xlab = "Tahun", col = "navy", lwd = 2)
grid()
acf(y, main = paste("ACF -", variabel_utama))
pacf(y, main = paste("PACF -", variabel_utama))

par(mfrow = c(1, 1))
# 5. Estimasi Model AR, MA, ARMA, ARIMA, dan Model Lainnya
# A. Autoregressive: AR(1) dan AR(2)
m_ar1 <- arima(y, order = c(1, 0, 0))
m_ar2 <- arima(y, order = c(2, 0, 0))
# B. Moving Average: MA(1) dan MA(2)
m_ma1 <- arima(y, order = c(0, 0, 1))
m_ma2 <- arima(y, order = c(0, 0, 2))
# C. ARMA(1,1) dan ARMA(2,1)
m_arma11 <- arima(y, order = c(1, 0, 1))
m_arma21 <- arima(y, order = c(2, 0, 1))
# D. ARIMA(1,1,1) (dengan differencing d = 1)
m_arima111 <- arima(y, order = c(1, 1, 1))
# E. Model Lainnya 1: Random Walk dengan Drift (ARIMA(0,1,0) + tren waktu)
m_rw_drift <- arima(y, order = c(0, 1, 0), xreg = seq_along(y))
# F. Model Lainnya 2: Holt's Linear Trend (Exponential Smoothing tanpa musiman)
m_holt <- HoltWinters(y, gamma = FALSE)
# G. Model Lainnya 3: ARX (lag diri sendiri + lag 2 indikator makroekonomi AS lainnya)
n <- nrow(us_df)
lain <- setdiff(c("PDB", "Inflasi", "Pengangguran"), variabel_utama)
m_arx <- lm(
us_df[[variabel_utama]][2:n] ~ us_df[[variabel_utama]][1:(n - 1)] +
us_df[[lain[1]]][1:(n - 1)] + us_df[[lain[2]]][1:(n - 1)]
)
# 6. Ringkasan Model, Perbandingan AIC, dan Uji Residual Ljung-Box
print(m_ar1)
##
## Call:
## arima(x = y, order = c(1, 0, 0))
##
## Coefficients:
## ar1 intercept
## -0.1675 2.2027
## s.e. 0.1977 0.3119
##
## sigma^2 estimated as 3.271: log likelihood = -50.3, aic = 106.6
print(m_ma1)
##
## Call:
## arima(x = y, order = c(0, 0, 1))
##
## Coefficients:
## ma1 intercept
## -0.2247 2.1952
## s.e. 0.2351 0.2833
##
## sigma^2 estimated as 3.239: log likelihood = -50.19, aic = 106.38
print(m_arma11)
##
## Call:
## arima(x = y, order = c(1, 0, 1))
##
## Coefficients:
## ar1 ma1 intercept
## 0.6080 -1.0000 2.0935
## s.e. 0.1865 0.1149 0.0976
##
## sigma^2 estimated as 2.703: log likelihood = -48.88, aic = 105.76
print(m_arima111)
##
## Call:
## arima(x = y, order = c(1, 1, 1))
##
## Coefficients:
## ar1 ma1
## -0.1325 -1.0000
## s.e. 0.2053 0.1372
##
## sigma^2 estimated as 3.413: log likelihood = -50.52, aic = 107.04
summary(m_arx)
##
## Call:
## lm(formula = us_df[[variabel_utama]][2:n] ~ us_df[[variabel_utama]][1:(n -
## 1)] + us_df[[lain[1]]][1:(n - 1)] + us_df[[lain[2]]][1:(n -
## 1)])
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -4.4517 -0.5223 0.1085 0.8408 3.1243
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 2.1226 3.4079 0.623 0.540
## us_df[[variabel_utama]][1:(n - 1)] -0.1524 0.2050 -0.743 0.466
## us_df[[lain[1]]][1:(n - 1)] -0.3489 0.2663 -1.310 0.205
## us_df[[lain[2]]][1:(n - 1)] 0.2130 0.4932 0.432 0.670
##
## Residual standard error: 1.865 on 20 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.1366, Adjusted R-squared: 0.007096
## F-statistic: 1.055 on 3 and 20 DF, p-value: 0.3903
AIC(m_ar1, m_ar2, m_ma1, m_ma2, m_arma11, m_arma21, m_arima111)
## Warning in AIC.default(m_ar1, m_ar2, m_ma1, m_ma2, m_arma11, m_arma21,
## m_arima111): models are not all fitted to the same number of observations
## df AIC
## m_ar1 3 106.6002
## m_ar2 4 108.3031
## m_ma1 3 106.3829
## m_ma2 4 107.8498
## m_arma11 4 105.7609
## m_arma21 5 107.7479
## m_arima111 3 107.0450
# Uji Ljung-Box (p-value > 0.05 menandakan residual menyerupai white noise)
Box.test(residuals(m_ar1), lag = 5, type = "Ljung-Box")
##
## Box-Ljung test
##
## data: residuals(m_ar1)
## X-squared = 1.247, df = 5, p-value = 0.9403
Box.test(residuals(m_ma1), lag = 5, type = "Ljung-Box")
##
## Box-Ljung test
##
## data: residuals(m_ma1)
## X-squared = 1.2706, df = 5, p-value = 0.9379
Box.test(residuals(m_arma11), lag = 5, type = "Ljung-Box")
##
## Box-Ljung test
##
## data: residuals(m_arma11)
## X-squared = 0.32034, df = 5, p-value = 0.9972
# 7. Peramalan (Forecast) 3 Tahun ke Depan (2025–2027)
tabel_forecast <- data.frame(
Tahun = 2025:2027,
AR_1 = round(as.numeric(predict(m_ar1, n.ahead = 3)$pred), 2),
MA_1 = round(as.numeric(predict(m_ma1, n.ahead = 3)$pred), 2),
ARMA_1_1 = round(as.numeric(predict(m_arma11, n.ahead = 3)$pred), 2),
ARIMA_1_1_1= round(as.numeric(predict(m_arima111, n.ahead = 3)$pred), 2),
Holt = round(as.numeric(predict(m_holt, n.ahead = 3, prediction.interval = FALSE)[, "fit"]), 2)
)
print(tabel_forecast)
## Tahun AR_1 MA_1 ARMA_1_1 ARIMA_1_1_1 Holt
## 1 2025 2.10 2.01 1.32 2.13 3.12
## 2 2026 2.22 2.20 1.63 2.22 3.23
## 3 2027 2.20 2.20 1.81 2.20 3.35