Dokumen ini memuat analisis data aktual menggunakan Pooled Ordinary Least Squares dan Linear Mixed Effects Model.
rm(list=ls())
set.seed(123)
# Memanggil package
library('readr')
## Warning: package 'readr' was built under R version 4.5.3
library('lme4')
## Warning: package 'lme4' was built under R version 4.5.3
library('ggplot2')
## Warning: package 'ggplot2' was built under R version 4.5.3
# Import data
dataset_transportasi_udara_BPS_2022_2024 <- read_delim(
"C:/Users/Hype G12/Downloads/dataset_transportasi_udara_BPS_2022-2024.csv",
delim = ";",
locale = locale(encoding = "Windows-1252"),
show_col_types = FALSE
)
# View(dataset_transportasi_udara_BPS_2022_2024)
# Membuat data set
data_set <- dataset_transportasi_udara_BPS_2022_2024
# Melihat data
head(data_set,10)
## # A tibble: 10 × 7
## Bandara_ID Bandara Tahun Y X1 X2 X3
## <chr> <chr> <dbl> <dbl> <dbl> <dbl> <dbl>
## 1 BDR001 A.A. Bere Tallo - Haliwen Atambu… 2022 1.49e4 344 1.00e5 3.49e3
## 2 BDR001 A.A. Bere Tallo - Haliwen Atambu… 2023 1.56e4 341 1.10e5 4.69e2
## 3 BDR001 A.A. Bere Tallo – Haliwen Atambu… 2024 1.07e4 262 7.27e4 0
## 4 BDR002 Abdul Rachman Saleh - Malang 2022 1.78e5 1275 1.40e6 1.54e4
## 5 BDR002 Abdul Rachman Saleh - Malang 2023 2.41e5 1753 1.77e6 1.94e4
## 6 BDR002 Abdul Rachman Saleh – Malang 2024 2.60e5 1926 1.84e6 2.53e4
## 7 BDR003 Abresso – Manokwari 2024 3.1 e1 48 2.34e2 0
## 8 BDR004 Achmad Yani - Semarang 2022 4.27e5 3545 3.09e6 1.46e6
## 9 BDR004 Achmad Yani - Semarang 2023 1.04e6 9065 7.63e6 8.52e6
## 10 BDR004 Achmad Yani – Semarang 2024 1.14e6 9044 8.42e6 1.38e7
# Struktur data
str(data_set)
## spc_tbl_ [651 × 7] (S3: spec_tbl_df/tbl_df/tbl/data.frame)
## $ Bandara_ID: chr [1:651] "BDR001" "BDR001" "BDR001" "BDR002" ...
## $ Bandara : chr [1:651] "A.A. Bere Tallo - Haliwen Atambua - Belu" "A.A. Bere Tallo - Haliwen Atambua - Belu" "A.A. Bere Tallo – Haliwen Atambua – Belu" "Abdul Rachman Saleh - Malang" ...
## $ Tahun : num [1:651] 2022 2023 2024 2022 2023 ...
## $ Y : num [1:651] 14894 15578 10741 178015 240668 ...
## $ X1 : num [1:651] 344 341 262 1275 1753 ...
## $ X2 : num [1:651] 100373 109849 72696 1403321 1771923 ...
## $ X3 : num [1:651] 3488 469 0 15371 19389 ...
## - attr(*, "spec")=
## .. cols(
## .. Bandara_ID = col_character(),
## .. Bandara = col_character(),
## .. Tahun = col_double(),
## .. Y = col_double(),
## .. X1 = col_double(),
## .. X2 = col_double(),
## .. X3 = col_double()
## .. )
## - attr(*, "problems")=<externalptr>
# Dimensi data
dim(data_set)
## [1] 651 7
# Nama variabel
names(data_set)
## [1] "Bandara_ID" "Bandara" "Tahun" "Y" "X1"
## [6] "X2" "X3"
# Memastikan variabel kelompok dan tahun
data_set$Bandara_ID <- as.factor(data_set$Bandara_ID)
data_set$Tahun <- as.factor(data_set$Tahun)
# Statistik deskriptif
summary(data_set)
## Bandara_ID Bandara Tahun Y
## BDR001 : 3 Length:651 2022:204 Min. : 0
## BDR002 : 3 Class :character 2023:219 1st Qu.: 1157
## BDR004 : 3 Mode :character 2024:228 Median : 6396
## BDR006 : 3 Mean : 255235
## BDR007 : 3 3rd Qu.: 54437
## BDR008 : 3 Max. :18538674
## (Other):633
## X1 X2 X3
## Min. : 1.0 Min. : 0 Min. : 0
## 1st Qu.: 141.5 1st Qu.: 6618 1st Qu.: 0
## Median : 358.0 Median : 34118 Median : 1494
## Mean : 2906.1 Mean : 2082373 Mean : 2878031
## 3rd Qu.: 1777.0 3rd Qu.: 335780 3rd Qu.: 218866
## Max. :133105.0 Max. :154732717 Max. :259017122
##
# Statistik deskriptif variabel penelitian
mean(data_set$Y)
## [1] 255234.7
sd(data_set$Y)
## [1] 1306898
mean(data_set$X1)
## [1] 2906.143
sd(data_set$X1)
## [1] 10405.15
mean(data_set$X2)
## [1] 2082373
sd(data_set$X2)
## [1] 10885429
mean(data_set$X3)
## [1] 2878031
sd(data_set$X3)
## [1] 18277321
# Korelasi antar variabel
cor(data_set[,c("Y","X1","X2","X3")])
## Y X1 X2 X3
## Y 1.0000000 0.9615972 0.9979064 0.8741352
## X1 0.9615972 1.0000000 0.9619425 0.8929492
## X2 0.9979064 0.9619425 1.0000000 0.8723943
## X3 0.8741352 0.8929492 0.8723943 1.0000000
# Identifikasi kelompok
group <- data_set$Bandara_ID
# Jumlah kelompok
ngroup <- length(unique(data_set$Bandara_ID))
# Jumlah observasi
nindividu <- nrow(data_set)
ngroup
## [1] 266
nindividu
## [1] 651
# Jumlah pengamatan setiap bandar udara
table(table(data_set$Bandara_ID))
##
## 1 2 3
## 55 37 174
# Pemodelan Pooled Ordinary Least Squares
# Model pooled OLS
model_ols <- lm(
Y ~ X1 + X2 + X3 + Tahun,
data = data_set
)
summary(model_ols)
##
## Call:
## lm(formula = Y ~ X1 + X2 + X3 + Tahun, data = data_set)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -599729 -7047 -3007 3003 867758
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 6.173e+02 6.049e+03 0.102 0.919
## X1 1.700e+00 1.270e+00 1.338 0.181
## X2 1.170e-01 1.117e-03 104.745 <2e-16 ***
## X3 8.584e-04 4.041e-04 2.124 0.034 *
## Tahun2023 6.637e+03 8.198e+03 0.810 0.419
## Tahun2024 3.899e+03 8.110e+03 0.481 0.631
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 84140 on 645 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.9959, Adjusted R-squared: 0.9959
## F-statistic: 3.123e+04 on 5 and 645 DF, p-value: < 2.2e-16
# Parameter Pooled OLS
coef(model_ols)
## (Intercept) X1 X2 X3 Tahun2023 Tahun2024
## 6.172895e+02 1.700045e+00 1.169859e-01 8.583943e-04 6.636799e+03 3.898651e+03
# Nilai prediksi
fitted(model_ols)
## 1 2 3 4 5 6
## 1.294732e+04 2.068499e+04 1.346576e+04 1.669668e+05 2.175409e+05 2.235604e+05
## 7 8 9 10 11 12
## 4.624917e+03 3.693344e+05 9.226721e+05 1.016546e+06 1.298109e+05 4.750252e+04
## 13 14 15 16 17 18
## 7.208445e+05 5.054750e+05 4.366057e+05 6.206896e+02 7.259188e+03 4.522741e+03
## 19 20 21 22 23 24
## 4.358515e+03 8.572414e+03 5.071910e+03 1.324983e+04 1.988928e+04 5.091607e+03
## 25 26 27 28 29 30
## 2.194781e+03 8.172053e+03 5.337163e+03 8.676440e+03 1.490791e+04 1.398438e+04
## 31 32 33 34 35 36
## 6.790611e+02 7.344691e+03 4.610481e+03 2.966995e+05 2.989115e+05 8.701253e+03
## 37 38 39 40 41 42
## 4.531241e+03 5.022567e+03 9.322470e+02 7.592107e+03 4.959441e+03 3.840574e+03
## 43 44 45 46 47 48
## 2.684108e+04 7.312603e+03 1.296766e+04 1.514330e+04 2.935505e+03 1.052553e+04
## 49 50 51 52 53 54
## 9.091421e+03 2.855835e+03 9.220198e+03 5.813293e+03 7.467251e+05 8.792419e+05
## 55 56 57 58 59 60
## 1.257435e+03 7.495466e+03 4.769675e+03 2.033508e+04 1.027123e+04 6.060536e+03
## 61 62 63 64 65 66
## 1.009756e+04 1.697871e+04 1.316197e+04 3.124588e+04 3.283919e+04 2.588700e+04
## 67 68 69 70 71 72
## 6.379433e+04 7.164793e+04 5.533018e+04 6.197028e+03 1.424976e+03 7.612432e+03
## 73 74 75 76 77 78
## 5.351456e+03 8.658945e+04 2.300696e+03 7.877688e+03 4.983449e+03 5.775963e+03
## 79 80 81 82 83 84
## 2.181469e+03 8.820019e+03 6.678224e+03 8.506148e+02 6.257898e+02 7.285985e+03
## 85 86 87 88 89 90
## 4.533379e+03 8.305494e+03 1.213949e+04 1.664517e+03 2.325491e+04 7.965448e+03
## 91 92 93 94 95 96
## 5.285498e+03 1.278393e+04 5.819677e+03 5.383483e+03 1.230343e+04 9.373784e+03
## 97 98 99 100 101 102
## 2.678721e+03 8.535447e+03 5.854443e+03 2.715779e+03 8.936609e+03 6.825234e+03
## 103 104 105 106 107 108
## 5.784410e+03 5.113459e+03 9.258364e+03 6.743577e+03 6.180694e+04 6.102743e+04
## 109 110 111 112 113 114
## 5.441376e+05 5.815046e+05 5.728532e+05 8.652777e+02 7.265988e+03 5.329459e+03
## 115 116 117 118 119 120
## 8.332259e+03 5.539770e+03 1.611327e+04 1.421835e+03 1.520771e+05 1.808367e+05
## 121 122 123 124 125 126
## 1.826883e+05 7.836084e+03 1.601615e+03 2.327320e+04 1.562596e+04 1.675219e+04
## 127 128 129 130 131 132
## 1.515233e+04 1.028544e+04 4.865013e+05 5.104954e+05 4.753510e+05 1.793611e+03
## 133 134 135 136 137 138
## 1.105628e+04 8.457374e+03 6.455306e+03 1.810172e+04 1.320433e+03 8.139304e+03
## 139 140 141 142 143 144
## 5.082268e+03 9.572800e+03 1.783987e+04 1.564829e+04 1.580478e+05 2.552387e+05
## 145 146 147 148 149 150
## 2.538616e+05 1.010327e+05 1.086657e+05 1.170756e+05 3.049952e+03 8.813425e+03
## 151 152 153 154 155 156
## 6.339599e+03 4.203310e+04 5.248280e+04 2.277028e+04 1.043949e+03 7.622204e+03
## 157 158 159 160 161 162
## 4.697620e+03 4.819223e+03 1.354667e+04 1.717331e+04 1.583621e+04 1.914838e+04
## 163 164 165 166 167 168
## 1.091718e+04 3.667565e+04 3.144672e+04 3.746722e+04 1.526004e+03 8.105627e+03
## 169 170 171 172 173 174
## 4.517640e+03 2.505776e+05 2.790629e+05 2.453529e+05 7.203334e+03 1.958179e+04
## 175 176 177 178 179 180
## 1.632148e+04 3.488503e+05 1.301042e+06 1.156785e+06 1.865730e+06 2.012476e+06
## 181 182 183 184 185 186
## 1.809087e+06 6.758933e+03 2.476972e+04 3.705062e+04 3.083503e+04 2.918627e+06
## 187 188 189 190 191 192
## 3.064126e+06 3.207147e+06 3.898872e+05 4.135726e+05 2.569983e+04 2.309554e+04
## 193 194 195 196 197 198
## 2.912816e+04 1.045556e+04 3.535047e+03 7.142241e+03 1.682845e+03 8.388704e+03
## 199 200 201 202 203 204
## 5.831416e+03 2.061878e+05 1.221435e+05 1.521936e+05 6.257898e+02 7.315290e+03
## 205 206 207 208 209 210
## 5.501046e+03 6.537142e+05 6.755831e+05 6.161414e+05 6.206896e+02 7.559205e+03
## 211 212 213 214 215 216
## 4.828043e+03 6.733910e+02 7.282989e+03 4.544841e+03 3.323032e+03 1.039393e+04
## 217 218 219 220 221 222
## 6.609235e+03 7.427871e+03 1.449606e+04 1.140042e+04 4.479380e+06 5.300808e+06
## 223 224 225 226 227 228
## 5.225124e+06 2.381272e+05 2.789406e+05 1.873464e+03 8.809048e+03 6.117375e+03
## 229 230 231 232 233 234
## 7.242811e+02 7.487896e+03 5.191986e+03 9.610719e+04 1.230884e+05 1.481097e+05
## 235 236 237 238 239 240
## 1.845554e+03 8.371227e+03 5.680933e+03 2.295631e+03 9.233489e+03 6.214311e+03
## 241 242 243 244 245 246
## 3.076466e+04 3.330831e+04 3.499495e+04 1.647341e+04 1.566105e+04 1.980386e+04
## 247 248 249 250 251 252
## 6.223897e+02 7.260826e+03 1.008906e+04 5.843247e+03 8.578423e+02 7.870436e+03
## 253 254 255 256 257 258
## 4.978990e+03 1.398648e+04 2.619781e+04 2.247207e+04 1.772565e+05 6.554942e+03
## 259 260 261 262 263 264
## 5.716768e+04 2.583509e+03 9.537486e+03 6.328757e+03 8.349131e+03 5.816409e+03
## 265 266 267 268 269 270
## 9.317011e+02 7.356653e+03 4.532941e+03 2.617324e+04 7.525611e+04 4.922234e+05
## 271 272 273 274 275 276
## 5.299168e+05 5.314224e+03 5.647126e+03 1.155203e+04 5.872131e+03 8.606059e+02
## 277 278 279 280 281 282
## 7.682922e+03 4.942820e+03 1.465864e+03 8.774740e+03 5.807533e+03 2.768201e+06
## 283 284 285 286 287 288
## 2.888016e+06 2.479380e+06 1.982903e+03 9.723169e+03 7.647276e+03 1.840283e+04
## 289 290 291 292 293 294
## 1.726491e+04 1.937809e+03 8.482957e+03 5.521737e+03 3.417971e+03 1.305078e+04
## 295 296 297 298 299 300
## 9.958292e+03 6.106570e+03 1.502913e+04 1.005079e+04 6.373264e+04 8.524587e+04
## 301 302 303 304 305 306
## 7.965194e+04 3.779180e+03 1.116396e+04 8.157377e+03 1.368676e+04 1.199216e+04
## 307 308 309 310 311 312
## 6.291898e+02 7.270062e+03 4.775919e+03 8.415883e+03 1.090118e+04 1.842522e+04
## 313 314 315 316 317 318
## 1.676196e+04 1.251560e+04 7.947585e+03 1.262232e+03 4.836374e+03 7.898007e+03
## 319 320 321 322 323 324
## 5.846125e+03 2.287905e+03 9.729468e+03 6.920588e+03 9.115330e+03 4.696145e+03
## 325 326 327 328 329 330
## 1.382692e+03 8.033362e+03 5.233269e+03 3.836778e+03 9.734169e+03 1.206639e+04
## 331 332 333 334 335 336
## 4.950703e+03 1.969645e+05 1.910998e+05 1.057107e+04 1.580555e+04 1.484154e+04
## 337 338 339 340 341 342
## 2.911205e+03 1.125897e+04 1.270187e+04 1.631388e+03 8.252662e+03 5.174385e+03
## 343 344 345 346 347 348
## 1.296454e+03 7.930329e+03 6.240897e+02 7.260888e+03 5.156477e+03 1.002412e+06
## 349 350 351 352 353 354
## 1.109892e+06 1.224149e+06 5.512918e+03 1.038111e+04 5.892487e+03 8.929564e+03
## 355 356 357 358 359 360
## 2.448834e+03 6.604043e+03 1.667948e+05 1.858406e+05 1.933068e+05 7.144707e+04
## 361 362 363 364 365 366
## 8.888416e+04 1.457672e+05 2.331735e+05 3.811171e+05 5.308496e+03 4.185098e+04
## 367 368 369 370 371 372
## 5.854646e+04 4.843326e+04 5.352632e+03 1.767276e+03 8.878921e+03 5.646453e+03
## 373 374 375 376 377 378
## 1.619676e+04 2.369987e+04 2.712460e+04 3.418191e+05 3.719322e+05 6.831183e+04
## 379 380 381 382 383 384
## 8.217198e+04 9.900854e+04 1.829817e+03 8.446422e+03 5.573166e+03 5.455494e+03
## 385 386 387 388 389 390
## 1.119781e+04 6.935854e+03 2.296449e+03 9.601933e+03 7.365326e+03 4.521041e+03
## 391 392 393 394 395 396
## 7.257488e+03 7.530496e+03 4.548241e+03 4.477935e+06 5.319743e+06 6.382457e+04
## 397 398 399 400 401 402
## 1.608080e+03 8.846894e+03 5.917608e+03 1.387287e+04 1.182912e+04 2.301226e+03
## 403 404 405 406 407 408
## 1.193330e+04 9.747725e+03 8.373918e+03 2.472128e+04 2.796156e+04 2.114302e+03
## 409 410 411 412 413 414
## 8.841255e+03 6.637337e+03 4.462153e+04 3.617254e+04 2.884311e+04 3.329146e+03
## 415 416 417 418 419 420
## 9.841280e+03 4.777373e+03 1.048668e+04 6.750949e+03 4.048929e+03 9.648734e+03
## 421 422 423 424 425 426
## 5.951311e+03 4.943837e+03 1.844788e+04 1.224719e+04 1.876139e+04 4.641383e+05
## 427 428 429 430 431 432
## 3.477439e+05 3.953308e+05 6.450138e+03 1.396018e+03 7.690311e+03 1.010045e+03
## 433 434 435 436 437 438
## 7.316990e+03 4.560142e+03 3.261890e+03 8.926296e+03 5.239093e+03 7.246106e+02
## 439 440 441 442 443 444
## 4.977608e+03 2.849935e+05 3.925180e+05 4.806400e+05 3.442574e+04 4.063947e+04
## 445 446 447 448 449 450
## 3.670058e+04 2.646718e+03 8.745359e+03 6.824599e+03 9.662450e+04 1.063404e+05
## 451 452 453 454 455 456
## 1.214602e+05 3.714584e+03 1.006791e+04 6.802271e+03 1.970474e+04 2.656236e+04
## 457 458 459 460 461 462
## 2.579082e+04 5.926582e+03 1.121875e+04 8.776677e+03 3.156346e+03 7.265473e+03
## 463 464 465 466 467 468
## 4.732734e+03 1.825042e+05 2.074293e+05 1.890606e+05 4.278631e+04 7.011388e+04
## 469 470 471 472 473 474
## 7.089283e+04 1.219360e+03 8.186657e+03 5.433390e+03 6.736340e+05 8.192307e+05
## 475 476 477 478 479 480
## 8.498974e+05 6.189896e+02 7.333893e+03 4.764241e+03 1.777220e+04 2.618932e+04
## 481 482 483 484 485 486
## 2.556480e+04 1.520589e+03 5.325061e+03 1.215756e+04 9.215663e+03 1.956611e+04
## 487 488 489 490 491 492
## 2.891139e+04 1.007278e+03 7.939465e+03 5.087004e+03 3.483147e+03 1.035285e+04
## 493 494 495 496 497 498
## 7.214634e+03 1.019904e+06 9.619658e+05 1.109170e+06 1.496639e+06 1.978441e+06
## 499 500 501 502 503 504
## 2.152095e+06 1.046877e+03 7.781187e+03 5.053763e+03 2.180798e+04 4.556555e+04
## 505 506 507 508 509 510
## 4.877416e+04 1.782152e+05 2.700433e+05 3.064821e+05 1.080526e+04 4.795520e+03
## 511 512 513 514 515 516
## 8.957362e+03 1.120689e+04 5.721882e+03 1.604449e+07 1.767092e+07 1.853419e+07
## 517 518 519 520 521 522
## 5.549815e+03 1.408629e+04 1.041260e+04 7.916606e+03 1.976172e+04 1.573494e+04
## 523 524 525 526 527 528
## 3.603811e+03 8.678820e+03 4.517984e+03 2.177002e+05 2.855810e+05 2.962390e+05
## 529 530 531 532 533 534
## 8.835713e+03 5.793442e+03 1.269792e+03 8.599378e+03 6.327446e+03 2.030875e+05
## 535 536 537 538 539 540
## 2.512026e+05 2.903697e+05 2.089406e+04 3.084148e+04 2.809432e+04 9.449891e+05
## 541 542 543 544 545 546
## 1.236046e+06 1.248475e+06 9.574068e+05 1.013601e+06 1.090783e+06 3.469315e+05
## 547 548 549 550 551 552
## 4.079976e+05 4.150674e+05 6.274898e+02 7.266847e+03 1.062684e+06 1.195865e+06
## 553 554 555 556 557 558
## 1.203249e+06 1.161772e+04 7.294765e+03 4.941921e+03 8.704318e+05 1.054982e+06
## 559 560 561 562 563 564
## 1.153897e+06 7.255788e+03 5.041117e+03 8.642592e+04 8.837245e+04 1.880238e+03
## 565 566 567 568 569 570
## 8.581314e+03 5.569187e+03 5.251749e+03 5.136167e+03 1.446935e+04 2.245374e+04
## 571 572 573 574 575 576
## 2.020061e+04 2.706637e+04 3.328735e+04 3.150530e+04 8.881276e+02 7.870259e+03
## 577 578 579 580 581 582
## 5.255930e+03 7.237839e+03 1.748715e+04 1.481822e+04 1.305906e+04 1.401732e+04
## 583 584 585 586 587 588
## 9.648447e+03 2.561544e+03 8.781508e+03 6.469618e+03 3.196274e+03 1.093622e+04
## 589 590 591 592 593 594
## 8.314349e+03 8.275394e+03 4.778498e+03 1.678373e+03 7.750866e+03 5.179983e+03
## 595 596 597 598 599 600
## 2.006589e+05 2.599954e+05 2.615898e+05 1.565842e+04 2.371973e+04 2.183041e+04
## 601 602 603 604 605 606
## 2.094943e+04 8.677419e+03 2.142370e+04 1.801282e+04 3.300894e+03 8.526580e+03
## 607 608 609 610 611 612
## 5.285275e+03 1.317008e+03 7.842901e+03 5.306866e+03 7.361254e+02 7.402146e+03
## 613 614 615 616 617 618
## 4.654375e+03 6.630363e+02 1.140560e+04 8.279839e+03 3.301018e+04 3.463670e+04
## 619 620 621 622 623 624
## 2.397965e+04 1.384385e+04 1.909163e+04 1.656644e+04 1.134019e+04 6.513805e+03
## 625 626 627 628 629 630
## 8.818181e+03 1.326068e+03 7.990124e+03 5.274524e+03 1.064500e+05 1.363069e+05
## 631 632 633 634 635 636
## 1.704785e+05 1.628856e+03 8.238601e+03 6.997822e+03 3.520909e+04 4.323526e+04
## 637 638 639 640 641 642
## 6.437808e+02 7.276189e+03 4.536341e+03 3.473828e+05 3.087527e+05 3.549014e+05
## 643 644 645 646 647 648
## 4.614225e+03 1.130170e+04 7.763642e+03 1.604555e+04 2.047013e+04 3.039905e+04
## 649 650 651
## 1.230084e+04 1.643262e+04 1.344664e+04
# Nilai residual
residuals(model_ols)
## 1 2 3 4 5
## 1946.67813 -5106.98687 -2724.75705 11048.22853 23127.13333
## 6 7 8 9 10
## 36225.64831 -4593.91726 57970.63721 121713.87954 123415.73989
## 11 12 13 14 15
## -57931.93204 15503.47885 79971.54446 78854.99709 79568.30857
## 16 17 18 19 20
## -610.68962 -7180.18817 -4491.74060 -3728.51524 -7925.41356
## 21 22 23 24 25
## -4332.91027 1076.16765 -18794.28128 -4105.60689 -1282.78101
## 26 27 28 29 30
## -7264.05292 -4627.16323 -3476.43959 -9496.91052 -8137.38111
## 31 32 33 34 35
## -612.06107 -7235.69059 -4441.48075 65711.51481 62257.53957
## 36 37 38 39 40
## -7031.25350 -4518.24082 -3865.56722 -485.24698 -6528.10670
## 41 42 43 44 45
## -4444.44135 72368.42594 17704.91523 -1337.60319 -7656.65964
## 46 47 48 49 50
## -5930.30099 -894.50479 -7603.53042 -5341.42131 -683.83516
## 51 52 53 54 55
## -7295.19758 -4589.29348 124028.86758 102779.06751 -878.43516
## 56 57 58 59 60
## -7283.46565 -4374.67530 -6325.07915 -8435.22789 -4983.53557
## 61 62 63 64 65
## 14765.44398 6350.29325 2928.03287 18140.11536 6597.81081
## 66 67 68 69 70
## 8169.99690 52183.66791 44059.06505 37137.82377 -5140.02816
## 71 72 73 74 75
## -360.97573 -7210.43151 -3840.45585 -84607.45352 -1647.69628
## 76 77 78 79 80
## -7362.68828 -4522.44940 -4626.96299 -349.46861 -7176.01890
## 81 82 83 84 85
## -4478.22412 -571.61485 -450.78975 -7182.98543 -4524.37882
## 86 87 88 89 90
## 2095.50624 -2769.48847 -1637.51699 -22595.90765 -3144.44787
## 91 92 93 94 95
## 1793.50175 -4911.93069 -3773.67672 -1176.48288 -7637.43144
## 96 97 98 99 100
## -2707.78393 -960.72114 -7214.44687 -4673.44251 -940.77860
## 101 102 103 104 105
## -7425.60893 -4279.23356 -4930.41007 5025.54105 -7407.36441
## 106 107 108 109 110
## -4456.57723 -2952.93546 -12194.43333 33421.37811 40970.43966
## 111 112 113 114 115
## 9917.81843 -634.27774 -7213.98835 -4128.45941 -7571.25907
## 116 117 118 119 120
## -4806.77002 -2266.27040 -509.83511 -5240.06535 -11943.69520
## 121 122 123 124 125
## -12143.25280 -7285.08358 22576.38466 3028.79742 5244.04232
## 126 127 128 129 130
## -11594.19024 -10223.32909 -5216.44154 66903.68731 58178.58959
## 131 132 133 134 135
## 70128.03079 2977.38906 -5637.27958 -1836.37364 615.69441
## 136 137 138 139 140
## -9496.71913 -356.43258 -6987.30437 -3941.26827 3894.19954
## 141 142 143 144 145
## -3445.87279 -118.28795 119331.20714 52943.31320 49941.44471
## 146 147 148 149 150
## 4320.33200 1603.31765 -8730.55258 3863.04837 -3784.42495
## 151 152 153 154 155
## 243.40059 18062.89548 6403.19652 554.71609 -813.94868
## 156 157 158 159 160
## -7224.20357 -4332.62023 9198.77697 2325.33326 10585.68551
## 161 162 163 164 165
## 3260.78769 435.61925 -722.17610 20827.35389 1001.27895
## 166 167 168 169 170
## 367.77709 884.99572 -6687.62744 -4505.64047 40645.36328
## 171 172 173 174 175
## 40862.14324 36185.09574 4008.66645 747.20845 4068.51789
## 176 177 178 179 180
## 128195.72043 507352.39197 537158.46885 -185141.80877 -110387.26266
## 181 182 183 184 185
## 110157.77276 -3441.93301 31251.28439 16874.38444 12410.96544
## 186 187 188 189 190
## -365488.93193 -281626.62736 -403070.13661 -58857.21336 -65673.56861
## 191 192 193 194 195
## -16877.82733 -14980.53973 -19176.15972 -8347.55981 -1331.04692
## 196 197 198 199 200
## -4680.24107 -73.84482 -7049.70400 20404.58422 32314.20974
## 201 202 203 204 205
## 49419.53312 29002.40058 -586.78975 -7237.28964 -4314.04612
## 206 207 208 209 210
## -296131.18585 -234929.06887 -471104.39538 -543.68962 -7323.20527
## 211 212 213 214 215
## -4281.04297 140.60900 -7136.98879 -4465.84118 148.96792
## 216 217 218 219 220
## -6820.92582 -4405.23460 816.12925 -5318.05641 -2663.42021
## 221 222 223 224 225
## -162872.07948 -94062.14605 29272.27808 12367.81423 48516.44588
## 226 227 228 229 230
## -561.46431 -7088.04763 -1188.37499 -393.28109 -7064.89630
## 231 232 233 234 235
## -4404.98602 38978.80803 43937.55295 54071.32436 -460.55418
## 236 237 238 239 240
## -7876.22736 -4814.93296 277.36894 -6516.48896 -3746.31128
## 241 242 243 244 245
## 23558.33980 13412.69187 15831.04951 -14561.41361 -14795.05272
## 246 247 248 249 250
## -18127.85556 -585.38966 -7235.82597 -9620.06186 -4709.24700
## 251 252 253 254 255
## -402.84228 -6925.43634 -4431.98999 -1371.47824 -9771.80653
## 256 257 258 259 260
## -3952.07173 -32579.46560 -6445.94229 -11338.68475 -773.50856
## 261 262 263 264 265
## -7660.48576 -4110.75686 -7802.13065 -4739.40876 -812.70105
## 266 267 268 269 270
## -7200.65314 -4506.94087 -5322.24446 218767.89066 -26282.43432
## 271 272 273 274 275
## -34372.75492 -4041.22432 6595.87406 -2167.03046 -2783.13062
## 276 277 278 279 280
## -579.60589 -7116.92233 -4196.82039 -684.86400 -7281.74012
## 281 282 283 284 285
## -3885.53267 -419050.38874 -344754.70160 -159169.55720 158.09663
## 286 287 288 289 290
## -6367.16859 -3317.27575 -2828.82694 1141.08819 -1335.80880
## 291 292 293 294 295
## -8164.95729 -4548.73686 3809.02907 -6091.78258 -3509.29241
## 296 297 298 299 300
## -2098.56956 -10271.12885 -5803.78783 21472.35569 2111.12816
## 301 302 303 304 305
## 1976.06433 4106.82010 -1836.95907 489.62313 -8206.75543
## 306 307 308 309 310
## -5204.15880 -304.18984 -7192.06228 -4294.91902 1635.11731
## 311 312 313 314 315
## 11293.81633 1014.77644 3841.03831 -2361.59596 8072.41450
## 316 317 318 319 320
## -1041.23186 -4384.37396 -6784.00675 -4916.12451 -808.90521
## 321 322 323 324 325
## -7509.46782 -3817.58767 -7442.33044 -4220.14515 -648.69187
## 326 327 328 329 330
## -7339.36241 -5021.26850 3532.22184 -5250.16921 -9337.38931
## 331 332 333 334 335
## 27643.29683 -178948.51735 -173040.81508 8772.93469 1913.45473
## 336 337 338 339 340
## 4027.45562 -971.20546 -6741.96953 -1390.87006 2936.61188
## 341 342 343 344 345
## -4704.66172 -3898.38527 -32.45432 -6701.32935 -567.08971
## 346 347 348 349 350
## -7128.88822 -4126.47706 -57321.24664 -51869.51681 -195652.69953
## 351 352 353 354 355
## -4975.91808 -9780.10723 -5579.48740 -7476.56446 -994.83386
## 356 357 358 359 360
## -4426.04303 -35905.77857 -33571.61389 -18845.79886 19775.92829
## 361 362 363 364 365
## 15073.84078 -78203.21579 -100116.51214 -11976.14691 -4190.49645
## 366 367 368 369 370
## 32946.01793 13218.54054 13334.74046 -3970.63161 -573.27638
## 371 372 373 374 375
## -7033.92054 -3781.45287 -6724.75577 -12960.87350 -11905.60063
## 376 377 378 379 380
## 38835.93630 31422.84202 19262.16787 10934.02226 13138.46183
## 381 382 383 384 385
## 1280.18268 -5909.42152 -4112.16648 9341.50570 -1600.81240
## 386 387 388 389 390
## -448.85422 1196.55077 -4494.93333 -1175.32645 -4492.04056
## 391 392 393 394 395
## -7239.48813 -6520.49640 -4469.24127 -599728.84733 -598600.40142
## 396 397 398 399 400
## -14484.57232 -644.07964 -7195.89365 -3994.60806 -9175.87042
## 401 402 403 404 405
## -7075.11644 -1014.22553 -9543.30178 -6928.72481 1474.08150
## 406 407 408 409 410
## -4236.28151 -2396.55514 -920.30223 -7493.25484 -3936.33670
## 411 412 413 414 415
## -9426.53297 -9936.54481 -10461.11073 -194.14649 -7118.28006
## 416 417 418 419 420
## -1039.37317 -7591.68169 -3571.94944 5282.07092 -3006.73407
## 421 422 423 424 425
## -1820.31132 -4697.83723 -2955.88410 -26.18524 -5819.39477
## 426 427 428 429 430
## 5837.69013 -15252.88245 -40830.84020 -4529.13789 -464.01759
## 431 432 433 434 435
## -7080.31140 -787.04484 -7260.98969 -4339.14158 3828.10987
## 436 437 438 439 440
## -5259.29607 -3630.09308 -457.61057 -4426.60791 68700.47477
## 441 442 443 444 445
## 77470.00071 103507.95934 39352.25694 28798.52701 30860.42317
## 446 447 448 449 450
## -839.71842 -7525.35868 -4038.59883 5473.50169 7512.57393
## 451 452 453 454 455
## 8044.83454 -1228.58449 -8033.90509 -4293.27136 4707.25651
## 456 457 458 459 460
## -1531.35853 822.17501 6246.41788 -102.75411 1444.32340
## 461 462 463 464 465
## -114.34563 -7143.47289 -4338.73398 55885.83835 33247.67956
## 466 467 468 469 470
## 43913.36172 11763.68710 5974.11779 6325.16972 -456.36031
## 471 472 473 474 475
## -7044.65665 -4198.38990 -65771.04153 -94831.66243 -95670.39685
## 476 477 478 479 480
## -614.98957 -7216.89265 -4533.24068 14349.80369 9698.67912
## 481 482 483 484 485
## 6449.20057 -793.58906 -1816.06082 -8714.55945 -4697.66271
## 486 487 488 489 490
## -907.10949 -8060.39208 -999.27808 -7939.46513 -5087.00360
## 491 492 493 494 495
## -739.14714 -7539.85403 -3807.63421 -330248.49418 -233039.76247
## 496 497 498 499 500
## -215870.61370 118103.30497 102184.19844 181373.59605 -627.87739
## 501 502 503 504 505
## -7298.18737 -4031.76346 -441.98361 -3962.55479 198.84158
## 506 507 508 509 510
## -29964.18175 -46738.32091 -51530.08224 -9546.25611 -3715.51987
## 511 512 513 514 515
## -7019.36182 -9100.89037 -4848.88225 26499.38584 867758.29868
## 516 517 518 519 520
## -317263.95481 -524.81507 -8792.28558 -3603.60202 22.39362
## 521 522 523 524 525
## -5407.71631 -3268.93759 2566.18858 -5866.81992 -4517.98383
## 526 527 528 529 530
## 94242.78238 81215.99497 91623.04117 -7240.71302 -4067.44189
## 531 532 533 534 535
## 54.20756 -7254.37829 -4677.44561 6820.46793 46518.38141
## 536 537 538 539 540
## 39843.26800 10771.93993 -521.47769 3615.67591 81958.93874
## 541 542 543 544 545
## 129390.29762 133126.95606 152368.19818 195597.54015 168949.76549
## 546 547 548 549 550
## 85050.45504 92949.38751 93346.61320 -612.48980 -7258.84700
## 551 552 553 554 555
## 22667.11646 1351.68524 -17183.16335 -4547.71878 -2216.76507
## 556 557 558 559 560
## 2347.07876 275934.18013 312718.96865 348112.61954 -7255.78808
## 561 562 563 564 565
## -4446.11710 -157.91694 1288.55270 -699.23791 -7424.31365
## 566 567 568 569 570
## -3978.18680 -4137.74855 -3999.16651 11495.65056 5100.26042
## 571 572 573 574 575
## 3538.39349 -7943.36797 -11015.35263 -10340.30309 -575.12757
## 576 577 578 579 580
## -6771.25936 -4174.93004 -1331.83875 -7960.15147 -4965.22123
## 581 582 583 584 585
## 5158.94109 -4474.32227 -5760.44721 -207.54440 -7037.50839
## 586 587 588 589 590
## 42363.38226 -122.27382 -6783.21947 -2798.34862 -8077.39410
## 591 592 593 594 595
## -4405.49795 -1097.37312 -7287.86628 -4283.98321 83020.08970
## 596 597 598 599 600
## 85368.58552 101101.23792 -5276.41828 9242.26793 3279.59100
## 601 602 603 604 605
## 5145.57347 8770.58095 -1337.70305 254.17877 -547.89365
## 606 607 608 609 610
## -6342.58020 -2842.27500 -664.00827 -7304.90117 -4242.86614
## 611 612 613 614 615
## -641.12542 -7236.14565 -4466.37520 -511.03625 -11247.59691
## 616 617 618 619 620
## -8117.83913 17785.81881 8199.30268 6273.35063 2125.15022
## 621 622 623 624 625
## -803.63476 2482.56240 -7078.19024 -504.80473 -4416.18082
## 626 627 628 629 630
## -532.06793 -7145.12414 -4640.52356 -7119.04245 8730.06300
## 631 632 633 634 635
## -1908.54306 -335.85606 -7244.60149 -5320.82192 -9086.08517
## 636 637 638 639 640
## -5169.25558 -618.78083 -7039.18862 -4441.34096 113596.17444
## 641 642 643 644 645
## 208027.25740 103442.57073 5747.77495 -2721.70431 -1367.64219
## 646 647 648 649 650
## -7931.54907 -12259.13107 -13987.04612 -5383.84209 -3245.62313
## 651
## -1091.63781
# Pemodelan Mixed, Fix, Random Effect
# Model mixed effect
model_lmm <- lmer(
Y ~ X1 + X2 + X3 + Tahun + (1 | Bandara_ID),
data = data_set,
REML = FALSE
)
## Warning: Some predictor variables are on very different scales: consider rescaling.
## You may also use (g)lmerControl(autoscale = TRUE) to improve numerical stability.
summary(model_lmm)
## Linear mixed model fit by maximum likelihood ['lmerMod']
## Formula: Y ~ X1 + X2 + X3 + Tahun + (1 | Bandara_ID)
## Data: data_set
##
## AIC BIC logLik -2*log(L) df.resid
## 16407.3 16443.1 -8195.6 16391.3 643
##
## Scaled residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -8.8147 -0.0582 -0.0023 0.0504 12.9953
##
## Random effects:
## Groups Name Variance Std.Dev.
## Bandara_ID (Intercept) 4.319e+09 65723
## Residual 2.669e+09 51663
## Number of obs: 651, groups: Bandara_ID, 266
##
## Fixed effects:
## Estimate Std. Error t value
## (Intercept) -1.816e+03 5.742e+03 -0.316
## X1 4.636e+00 1.214e+00 3.818
## X2 1.162e-01 1.182e-03 98.304
## X3 -6.483e-04 4.920e-04 -1.318
## Tahun2023 5.689e+03 5.184e+03 1.097
## Tahun2024 2.707e+03 5.197e+03 0.521
##
## Correlation of Fixed Effects:
## (Intr) X1 X2 X3 Th2023
## X1 -0.206
## X2 0.114 -0.747
## X3 0.050 -0.323 -0.281
## Tahun2023 -0.457 -0.052 -0.004 0.075
## Tahun2024 -0.492 0.031 -0.043 0.013 0.511
## fit warnings:
## Some predictor variables are on very different scales: consider rescaling.
## You may also use (g)lmerControl(autoscale = TRUE) to improve numerical stability.
# Model random effect
ranef(model_lmm)
## $Bandara_ID
## (Intercept)
## BDR001 274.26047
## BDR002 19115.95909
## BDR003 -685.81514
## BDR004 82702.09312
## BDR005 -65356.81199
## BDR006 62525.41291
## BDR007 -793.38098
## BDR008 -2253.31460
## BDR009 -3619.36611
## BDR010 -1296.13158
## BDR011 -4927.81956
## BDR012 -892.52501
## BDR013 45447.84157
## BDR014 -2587.47979
## BDR015 -568.39036
## BDR016 -525.43837
## BDR017 -854.21728
## BDR018 32991.85350
## BDR019 -2074.22438
## BDR020 -1948.39661
## BDR021 -1284.46394
## BDR022 63652.58224
## BDR023 50291.69689
## BDR024 -1098.53699
## BDR025 -5897.36552
## BDR026 -3715.97061
## BDR027 7608.63978
## BDR028 9980.81720
## BDR029 35096.34405
## BDR030 -1395.78994
## BDR031 -828.51258
## BDR032 -48539.36798
## BDR033 -1658.44042
## BDR034 -911.09638
## BDR035 -1267.96791
## BDR036 1067.57456
## BDR037 -761.34651
## BDR038 1384.27602
## BDR039 -14741.16802
## BDR040 438.43775
## BDR041 -1785.95272
## BDR042 -1273.74789
## BDR043 -1432.62634
## BDR044 -1122.00060
## BDR045 42.86947
## BDR046 -14371.50654
## BDR047 19161.44904
## BDR048 -813.24010
## BDR049 -2292.31322
## BDR050 533.27453
## BDR051 1033.36191
## BDR052 -7962.13917
## BDR053 -2500.02319
## BDR054 9817.86348
## BDR055 -7218.38487
## BDR056 45538.63457
## BDR057 745.06336
## BDR058 -3446.70068
## BDR059 -761.93129
## BDR060 1330.63281
## BDR061 60087.34488
## BDR062 -1421.18966
## BDR063 2262.18197
## BDR064 7816.83110
## BDR065 -929.23916
## BDR066 7880.56735
## BDR067 1758.60283
## BDR068 7601.07144
## BDR069 -370.79857
## BDR070 31801.83066
## BDR071 4055.98229
## BDR072 336083.51780
## BDR073 -60984.65163
## BDR074 -457.02776
## BDR075 16535.09271
## BDR076 -323991.52896
## BDR077 -46543.65964
## BDR078 -15113.06464
## BDR079 -19962.11567
## BDR080 -4072.44854
## BDR081 -939.15132
## BDR082 5793.28303
## BDR083 19253.82024
## BDR084 28148.32879
## BDR085 -867.22975
## BDR086 -282462.43024
## BDR087 -875.97133
## BDR088 -613.68180
## BDR089 -1053.66012
## BDR090 -149.63163
## BDR091 -75723.61013
## BDR092 20010.49196
## BDR093 -392.11581
## BDR094 -827.12560
## BDR095 34956.06519
## BDR096 -1350.70814
## BDR097 -898.19361
## BDR098 15453.05059
## BDR099 -11286.92871
## BDR100 -2289.97588
## BDR101 -935.70349
## BDR102 -923.50600
## BDR103 -4884.51596
## BDR104 -17672.02598
## BDR105 -2173.19886
## BDR106 -1294.65269
## BDR107 -2685.06303
## BDR108 -943.84296
## BDR109 -5132.84594
## BDR110 38628.86019
## BDR111 -640.01138
## BDR112 2603.97528
## BDR113 -830.28301
## BDR114 -1075.11775
## BDR115 -267287.64302
## BDR116 -246.88080
## BDR117 -253.83270
## BDR118 2337.22396
## BDR119 -1536.75515
## BDR120 280.75690
## BDR121 -3579.95659
## BDR122 6576.96879
## BDR123 2746.41627
## BDR124 -4655.23421
## BDR125 -721.07171
## BDR126 2108.24461
## BDR127 6256.15625
## BDR128 142.57808
## BDR129 6482.47932
## BDR130 380.12884
## BDR131 -689.31741
## BDR132 -2217.13533
## BDR133 -1338.11204
## BDR134 -3052.69056
## BDR135 -560.13740
## BDR136 -1289.04209
## BDR137 -736.42150
## BDR138 -89089.88802
## BDR139 5685.19956
## BDR140 -686.45461
## BDR141 774.66119
## BDR142 -821.98792
## BDR143 -748.93934
## BDR144 -90285.58274
## BDR145 -3989.25817
## BDR146 -2842.59453
## BDR147 -246.10979
## BDR148 -28252.80091
## BDR149 12043.89733
## BDR150 -59171.28844
## BDR151 -533.91750
## BDR152 16312.55249
## BDR153 -583.60207
## BDR154 -1038.60243
## BDR155 -13596.43137
## BDR156 26779.62868
## BDR157 2690.25660
## BDR158 -310.94529
## BDR159 4054.98917
## BDR160 1049.86521
## BDR161 -541.31052
## BDR162 -2388.65497
## BDR163 -2010.56141
## BDR164 -556.24853
## BDR165 -494460.62728
## BDR166 -14622.90325
## BDR167 -1155.00267
## BDR168 -4963.58785
## BDR169 -4736.99933
## BDR170 168.32902
## BDR171 -1214.02819
## BDR172 -13175.67138
## BDR173 -1206.62664
## BDR174 -1512.34153
## BDR175 2368.00984
## BDR176 -927.24731
## BDR177 76.29892
## BDR178 -255.41784
## BDR179 -18983.13333
## BDR180 -888.37011
## BDR181 -831.79449
## BDR182 -936.24988
## BDR183 919.16156
## BDR184 336.06894
## BDR185 66194.53192
## BDR186 27365.59777
## BDR187 -1281.53596
## BDR188 7543.09640
## BDR189 -1780.72363
## BDR190 2887.07208
## BDR191 4305.09915
## BDR192 -776.64441
## BDR193 35364.08430
## BDR194 4953.84142
## BDR195 -925.91941
## BDR196 -77597.36173
## BDR197 -901.95255
## BDR198 11559.09461
## BDR199 827.55430
## BDR200 -2639.64738
## BDR201 -5663.53759
## BDR202 -1586.61244
## BDR203 -1526.84647
## BDR204 -116430.46542
## BDR205 84882.68661
## BDR206 -862.23179
## BDR207 925.38645
## BDR208 -33772.71510
## BDR209 -4883.18904
## BDR210 -4380.41061
## BDR211 -3387.04934
## BDR212 -1630.77307
## BDR213 222686.83752
## BDR214 -1559.70431
## BDR215 -506.46442
## BDR216 276.34177
## BDR217 67934.80017
## BDR218 -1756.85528
## BDR219 -1532.25697
## BDR220 23411.31115
## BDR221 4646.61812
## BDR222 84552.79277
## BDR223 134575.31579
## BDR224 72205.51245
## BDR225 -794.96592
## BDR226 -4283.46461
## BDR227 -241.46864
## BDR228 2680.18397
## BDR229 242766.70443
## BDR230 -2396.91520
## BDR231 -660.19096
## BDR232 1827.91460
## BDR233 -1345.25411
## BDR234 -525.21506
## BDR235 -440.01999
## BDR236 7027.70204
## BDR237 -11305.22872
## BDR238 -792.65103
## BDR239 -3311.81210
## BDR240 123.60025
## BDR241 11630.91676
## BDR242 -1374.28655
## BDR243 -2244.33107
## BDR244 -1186.90476
## BDR245 61741.35096
## BDR246 61705.46512
## BDR247 -1766.61274
## BDR248 5730.07986
## BDR249 3275.35485
## BDR250 -1034.87541
## BDR251 -960.70263
## BDR252 -910.54135
## BDR253 -6676.55257
## BDR254 9583.42560
## BDR255 2069.42053
## BDR256 -3173.09126
## BDR257 -936.66026
## BDR258 -931.93015
## BDR259 -23123.73820
## BDR260 -1388.08252
## BDR261 -3788.27427
## BDR262 -767.05087
## BDR263 115359.09058
## BDR264 2637.86164
## BDR265 -13117.17661
## BDR266 -8517.23883
##
## with conditional variances for "Bandara_ID"
# Fixed effect
fixef(model_lmm)
## (Intercept) X1 X2 X3 Tahun2023
## -1.815620e+03 4.635539e+00 1.162343e-01 -6.482622e-04 5.689021e+03
## Tahun2024
## 2.706515e+03
# Varian random effect
VarCorr(model_lmm)
## Groups Name Std.Dev.
## Bandara_ID (Intercept) 65723
## Residual 51663
# Varian residual
sigma(model_lmm)^2
## [1] 2669115951
# Parameter Pooled OLS
parameter_ols <- c(
beta0 = coef(model_ols)[1],
beta1 = coef(model_ols)["X1"],
beta2 = coef(model_ols)["X2"],
beta3 = coef(model_ols)["X3"]
)
parameter_ols
## beta0.(Intercept) beta1.X1 beta2.X2 beta3.X3
## 6.172895e+02 1.700045e+00 1.169859e-01 8.583943e-04
# Parameter LMM
parameter_lmm <- c(
beta0 = fixef(model_lmm)[1],
beta1 = fixef(model_lmm)["X1"],
beta2 = fixef(model_lmm)["X2"],
beta3 = fixef(model_lmm)["X3"],
varian_random = as.numeric(VarCorr(model_lmm)$Bandara_ID[1]),
varian_error = sigma(model_lmm)^2
)
parameter_lmm
## beta0.(Intercept) beta1.X1 beta2.X2 beta3.X3
## -1.815620e+03 4.635539e+00 1.162343e-01 -6.482622e-04
## varian_random varian_error
## 4.319460e+09 2.669116e+09
# Perbandingan parameter kedua model
hasil_model <- data.frame(
parameter = c("beta0","beta1","beta2","beta3"),
Pooled_OLS = as.numeric(parameter_ols),
LMM = as.numeric(parameter_lmm[1:4])
)
hasil_model
## parameter Pooled_OLS LMM
## 1 beta0 6.172895e+02 -1.815620e+03
## 2 beta1 1.700045e+00 4.635539e+00
## 3 beta2 1.169859e-01 1.162343e-01
## 4 beta3 8.583943e-04 -6.482622e-04
# Perbandingan AIC dan BIC
AIC(model_ols, model_lmm)
## df AIC
## model_ols 7 16620.47
## model_lmm 8 16407.29
BIC(model_ols, model_lmm)
## df BIC
## model_ols 7 16651.82
## model_lmm 8 16443.12
# Perbandingan RMSE
rmse_ols <- sqrt(mean(residuals(model_ols)^2))
rmse_lmm <- sqrt(mean(residuals(model_lmm)^2))
hasil_rmse <- data.frame(
Model = c("Pooled OLS","LMM"),
RMSE = c(rmse_ols,rmse_lmm)
)
hasil_rmse
## Model RMSE
## 1 Pooled OLS 83754.48
## 2 LMM 42688.29
# Validasi Model
# Hubungan jumlah penumpang dengan jumlah pesawat
ggplot(data_set, aes(x = X1, y = Y)) +
geom_point(alpha = 0.5, color = 'steelblue') +
geom_smooth(method = 'lm', se = T, color = 'red') +
theme_minimal() +
labs(
title = 'Hubungan Jumlah Penumpang dan Jumlah Pesawat',
x = 'Jumlah Pesawat Berangkat',
y = 'Jumlah Penumpang Berangkat'
)
# Hubungan jumlah penumpang dengan jumlah bagasi
ggplot(data_set, aes(x = X2, y = Y)) +
geom_point(alpha = 0.5, color = 'darkgreen') +
geom_smooth(method = 'lm', se = T, color = 'red') +
theme_minimal() +
labs(
title = 'Hubungan Jumlah Penumpang dan Jumlah Bagasi',
x = 'Jumlah Bagasi Diangkut',
y = 'Jumlah Penumpang Berangkat'
)
# Hubungan jumlah penumpang dengan jumlah kargo
ggplot(data_set, aes(x = X3, y = Y)) +
geom_point(alpha = 0.5, color = 'orange') +
geom_smooth(method = 'lm', se = T, color = 'red') +
theme_minimal() +
labs(
title = 'Hubungan Jumlah Penumpang dan Jumlah Kargo',
x = 'Jumlah Kargo Diangkut',
y = 'Jumlah Penumpang Berangkat'
)
# Perbandingan nilai aktual dan prediksi Pooled OLS
data_set$Prediksi_OLS <- fitted(model_ols)
ggplot(data_set, aes(x = Y, y = Prediksi_OLS)) +
geom_point(alpha = 0.5, color = 'steelblue') +
geom_abline(intercept = 0, slope = 1, color = 'red') +
theme_minimal() +
labs(
title = 'Aktual vs Prediksi Pooled OLS',
x = 'Nilai Aktual',
y = 'Nilai Prediksi'
)
# Perbandingan nilai aktual dan prediksi LMM
data_set$Prediksi_LMM <- fitted(model_lmm)
ggplot(data_set, aes(x = Y, y = Prediksi_LMM)) +
geom_point(alpha = 0.5, color = 'darkgreen') +
geom_abline(intercept = 0, slope = 1, color = 'red') +
theme_minimal() +
labs(
title = 'Aktual vs Prediksi LMM',
x = 'Nilai Aktual',
y = 'Nilai Prediksi'
)