#PACKAGES
library(car)
## Loading required package: carData
#Memanggil Data
data=read.table(file.choose(), header=TRUE)
data
##   Merek Air  Data
## 1     1   1 46.18
## 2     1   2 54.54
## 3     1   3 56.63
## 4     2   1 57.69
## 5     2   2 71.57
## 6     2   3 81.51
## 7     3   1 48.61
## 8     3   2 51.01
## 9     3   3 80.02
#Pendefinisian Variabel
data$Merek=factor(data$Merek,levels=1:3,labels=c("CDR","Redoxon","Enervon-C"))
data$Air=factor(data$Air,levels=1:3,labels=c("Air Biasa","Air Soda","Air Kelapa"))
data
##       Merek        Air  Data
## 1       CDR  Air Biasa 46.18
## 2       CDR   Air Soda 54.54
## 3       CDR Air Kelapa 56.63
## 4   Redoxon  Air Biasa 57.69
## 5   Redoxon   Air Soda 71.57
## 6   Redoxon Air Kelapa 81.51
## 7 Enervon-C  Air Biasa 48.61
## 8 Enervon-C   Air Soda 51.01
## 9 Enervon-C Air Kelapa 80.02
# Normalitas per Merek
for(i in levels(data$Merek)){
  cat("\nUji Normalitas untuk Merek:", i, "\n")
  print(shapiro.test(data$Data[data$Merek==i]))
}
## 
## Uji Normalitas untuk Merek: CDR 
## 
##  Shapiro-Wilk normality test
## 
## data:  data$Data[data$Merek == i]
## W = 0.89286, p-value = 0.3631
## 
## 
## Uji Normalitas untuk Merek: Redoxon 
## 
##  Shapiro-Wilk normality test
## 
## data:  data$Data[data$Merek == i]
## W = 0.99096, p-value = 0.8182
## 
## 
## Uji Normalitas untuk Merek: Enervon-C 
## 
##  Shapiro-Wilk normality test
## 
## data:  data$Data[data$Merek == i]
## W = 0.80695, p-value = 0.1312
# Normalitas per Pelarut
for(j in levels(data$Air)){
  cat("\nUji Normalitas untuk Pelarut:", j, "\n")
  print(shapiro.test(data$Data[data$Air==j]))
}
## 
## Uji Normalitas untuk Pelarut: Air Biasa 
## 
##  Shapiro-Wilk normality test
## 
## data:  data$Data[data$Air == j]
## W = 0.89987, p-value = 0.3851
## 
## 
## Uji Normalitas untuk Pelarut: Air Soda 
## 
##  Shapiro-Wilk normality test
## 
## data:  data$Data[data$Air == j]
## W = 0.87434, p-value = 0.3079
## 
## 
## Uji Normalitas untuk Pelarut: Air Kelapa 
## 
##  Shapiro-Wilk normality test
## 
## data:  data$Data[data$Air == j]
## W = 0.79474, p-value = 0.102
#Homogenitas variansi#
leveneTest(Data~Merek, center=mean, data=data)
## Levene's Test for Homogeneity of Variance (center = mean)
##       Df F value Pr(>F)
## group  2  2.4902 0.1632
##        6
leveneTest(Data~Air, center=mean, data=data)
## Levene's Test for Homogeneity of Variance (center = mean)
##       Df F value Pr(>F)
## group  2  1.9806 0.2185
##        6
#DATA (baris = Merek, kolom = Pelarut)#
Y <- matrix(c(46.18, 54.54, 56.63,
              57.69, 71.57, 81.51,
              48.61, 51.01, 80.02),
            nrow=3, byrow=TRUE,
            dimnames=list(Faktor_Baris=c("CDR","Redoxon","Enervon-C"),
                          Faktor_Kolom=c("Air Biasa","Air Soda","Air Kelapa")))
Y
##             Faktor_Kolom
## Faktor_Baris Air Biasa Air Soda Air Kelapa
##    CDR           46.18    54.54      56.63
##    Redoxon       57.69    71.57      81.51
##    Enervon-C     48.61    51.01      80.02
#ANAVA 2 ARAH TANPA INTERAKSI#
anava2arah_tanpa <- function(Y, alpha=0.05){
  a <- nrow(Y)
  b <- ncol(Y)
  N <- a*b
 
  FK <- sum(Y)^2/N
  JKT <- sum(Y^2) - FK
  JK_A <- sum(rowSums(Y)^2)/b - FK
  JK_B <- sum(colSums(Y)^2)/a - FK
  JKG <- JKT - JK_A - JK_B
 
  db <- c(a-1, b-1, (a-1)*(b-1), N-1)
  JK <- c(JK_A, JK_B, JKG, JKT)
  KT <- JK/db
  F <- c(KT[1:2]/KT[3], NA, NA)
  p <- c(pf(F[1:2], db[1:2], db[3], lower.tail=FALSE), NA, NA)
 
  hasil <- data.frame(Sumber=c("A","B","Galat","Total"),
                      db, JK, KT, F_hit=F, p_value=p)
  print(hasil, digits=5, na.print="", row.names=FALSE)
}
anava2arah_tanpa(Y)
##  Sumber db      JK      KT  F_hit  p_value
##       A  2  479.96 239.979 4.2696 0.101762
##       B  2  733.92 366.960 6.5287 0.054991
##   Galat  4  224.83  56.207     NA       NA
##   Total  8 1438.70 179.838     NA       NA
#PEMBANDING DENGAN FUNGSI BAWAAN R#
data <- as.data.frame(as.table(Y))
anova(aov(Freq ~ Faktor_Baris + Faktor_Kolom, data=data))
## Analysis of Variance Table
## 
## Response: Freq
##              Df Sum Sq Mean Sq F value  Pr(>F)  
## Faktor_Baris  2 479.96  239.98  4.2696 0.10176  
## Faktor_Kolom  2 733.92  366.96  6.5287 0.05499 .
## Residuals     4 224.83   56.21                  
## ---
## Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1