Đề tài: Giới tính có liên quan đến tình trạng kháng insulin hay không?

Author

Trần Yến Nhi

1. Câu hỏi Nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, tình trạng kháng insulin được xác định dựa trên biến ir_homa19, gồm hai nhóm: không kháng insulin (0) và có kháng insulin (1). Biến giới tính (gioi) được sử dụng làm biến độc lập chính để xem xét liệu tỷ lệ kháng insulin có khác nhau giữa nam và nữ hay không.

Câu hỏi nghiên cứu tập trung vào mối liên quan giữa giới tính và kháng insulin, không nhằm xác định giới tính có phải là nguyên nhân gây ra kháng insulin hay không.

Giả thuyết:

\[ \begin{cases} H_0: \text{Giới tính không có mối liên quan với tình trạng kháng insulin} \\ H_1: \text{Giới tính có mối liên quan với tình trạng kháng insulin} \end{cases} \]

2. Xác định các biến

Nội dung	Biến sử dụng	Loại biến
Biến phụ thuộc	`ir_homa19`	Nhị phân: 0 = Không kháng insulin; 1 = Có kháng insulin
Biến độc lập chính	`gioi`	Nhị phân: 0 và 1
Biến đồng biến 1	`tuoi`	Định lượng
Biến đồng biến 2	`tg_tang`	Nhị phân
Biến đồng biến 3	`hba1c_tang`	Nhị phân

Ý tưởng phân tích: trước tiên xem xét mối liên quan giữa gioi và ir_homa19, sau đó có thể dùng hồi quy Logistic để ước lượng OR.

3. Bảng mô tả

Bảng 1. Phân bố tình trạng kháng insulin theo giới tính
Giới tính	Không kháng insulin	Có kháng insulin
Nữ	27	12
Nam	58	19

4. Biểu đồ

4.1. số lượng người ở từng nhóm giới tính và tình trạng kháng insulin

Nhận xét:

Biểu đồ cho thấy ở nam giới có 19 người kháng insulin và 58 người không kháng insulin, trong khi ở nữ giới có 12 người kháng insulin và 27 người không kháng insulin. Số người không kháng insulin cao hơn số người kháng insulin ở cả hai giới. Về số lượng tuyệt đối, nam giới có số người kháng insulin cao hơn nữ giới.

4.2. Tỷ lệ kháng insulin

Nhận xét:

Trong tổng số 116 đối tượng, có 31 người kháng insulin, chiếm 26,7%, trong khi 85 người không kháng insulin, chiếm 73,3%. Như vậy, phần lớn đối tượng trong mẫu nghiên cứu không kháng insulin, còn tỷ lệ kháng insulin chiếm khoảng hơn một phần tư mẫu.

Tỷ lệ kháng insulin theo giới tính

Nhận xét:

Tỷ lệ kháng insulin ở nữ giới là 30,8%, cao hơn nam giới là 24,7%. Chênh lệch giữa hai giới khoảng 6,1 điểm phần trăm, cho thấy nữ có tỷ lệ kháng insulin cao hơn nam trong mẫu nghiên cứu. Tuy nhiên, đây mới là nhận xét mô tả, chưa thể kết luận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê hay không; cần thực hiện kiểm định phù hợp.

5. Kiểm định mối liên quan giữa các biến

Kết quả kiểm định


    Pearson's Chi-squared test with Yates' continuity correction

data:  bang_gioi
X-squared = 0.22906, df = 1, p-value = 0.6322

   
           0        1
  0 28.57759 10.42241
  1 56.42241 20.57759

Diễn giải

Kết quả Chi-square này cho câu hỏi “Giới tính có liên quan đến tình trạng kháng insulin hay không?” được diễn giải như sau:

χ² = 0,22906, bậc tự do df = 1.
p-value = 0,6322 > 0,05.
Do đó, không bác bỏ H₀ ở mức ý nghĩa 5%.
Kết luận: chưa có bằng chứng thống kê cho thấy giới tính có liên quan đến tình trạng kháng insulin trong mẫu nghiên cứu.

Lưu ý: dù biểu đồ cho thấy nữ có tỷ lệ kháng insulin 30,8%, cao hơn nam 24,7%, chênh lệch này không có ý nghĩa thống kê theo kiểm định Chi-square. Không nên viết “giới tính không ảnh hưởng/gây ra kháng insulin”, vì nghiên cứu này chỉ cho phép đánh giá mối liên quan, không chứng minh quan hệ nhân quả.

6. Hồi quy Logistic – OR, KTC 95% và p-value

6.1. Tính hồi quy Logistic

Kết quả kiểm định


Call:
glm(formula = ir_homa19 ~ gioi, family = binomial(), data = DATA_Duc_clean_for_class)

Coefficients:
            Estimate Std. Error z value Pr(>|z|)  
(Intercept)  -0.8109     0.3469  -2.337   0.0194 *
gioi         -0.3051     0.4362  -0.699   0.4843  
---
Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1

(Dispersion parameter for binomial family taken to be 1)

    Null deviance: 134.68  on 115  degrees of freedom
Residual deviance: 134.19  on 114  degrees of freedom
AIC: 138.19

Number of Fisher Scoring iterations: 4

Diễn giải

Biến giới tính (gioi) có:

Hệ số hồi quy: β = -0,3051
p = 0,4843 > 0,05

→ Hệ số của giới tính không có ý nghĩa thống kê.

Nghĩa là odds kháng insulin của nhóm được mã hóa 1 thấp hơn khoảng 26,3% so với nhóm được mã hóa 0. Tuy nhiên, vì p = 0,4843 > 0,05, sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê.

Nhận xét

Kết quả hồi quy Logistic cho thấy giới tính không có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với tình trạng kháng insulin (β = -0,3051; p = 0,4843). Odds kháng insulin ở nhóm giới tính được mã hóa 1 thấp hơn nhóm được mã hóa 0 (OR ≈ 0,737), tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê. Kết quả này phù hợp với kiểm định Chi-square trước đó (p = 0,6322), do đó chưa có đủ bằng chứng để kết luận giới tính có liên quan đến tình trạng kháng insulin trong mẫu nghiên cứu.

6.2. Tính OR + KTC 95% + p-value

Bảng 2. Hồi quy Logistic đánh giá mối liên quan giữa giới tính và kháng insulin
	Biến	OR	KTC 95%	p-value
gioi	Giới tính (Nam so với Nữ)	0.74	0.32 – 1.76	0.4843

Kết quả hồi quy Logistic cho thấy odds kháng insulin ở nam thấp hơn nữ (OR = 0,74; KTC 95%: 0,32–1,76), tương đương odds ở nam thấp hơn khoảng 26% so với nữ. Tuy nhiên, khoảng tin cậy 95% chứa giá trị 1 và p = 0,4843 > 0,05, cho thấy sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê. Do đó, chưa có đủ bằng chứng để kết luận giới tính có liên quan đến tình trạng kháng insulin trong mẫu nghiên cứu.

7. Xét mô hình hiệu chỉnh

Kết quả hiệu chỉnh


Call:
glm(formula = ir_homa19 ~ gioi + tuoi + tg_tang + hba1c_tang, 
    family = binomial(), data = DATA_Duc_clean_for_class)

Coefficients:
             Estimate Std. Error z value Pr(>|z|)   
(Intercept) -1.272666   1.097166  -1.160  0.24607   
gioi        -0.009382   0.477734  -0.020  0.98433   
tuoi        -0.024594   0.019154  -1.284  0.19914   
tg_tang      1.393569   0.461633   3.019  0.00254 **
hba1c_tang   1.191763   0.543092   2.194  0.02821 * 
---
Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1

(Dispersion parameter for binomial family taken to be 1)

    Null deviance: 134.68  on 115  degrees of freedom
Residual deviance: 118.23  on 111  degrees of freedom
AIC: 128.23

Number of Fisher Scoring iterations: 4

Diễn giải

Biến	β	p-value	Nhận xét
Giới tính (gioi)	-0,009	0,9843	Không có ý nghĩa thống kê
Tuổi (tuoi)	-0,025	0,1991	Không có ý nghĩa thống kê
Tăng triglycerid (tg_tang)	1,394	0,0025	Có ý nghĩa thống kê
Tăng HbA1c (hba1c_tang)	1,192	0,0281	Có ý nghĩa thống kê

Kết Luận: Mô hình cho thấy tăng triglycerid và tăng HbA1c có liên quan có ý nghĩa thống kê với tình trạng kháng insulin, trong khi giới tính và tuổi chưa cho thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên, đây là kết quả về mối liên quan, không nên diễn giải thành triglycerid hoặc HbA1c “gây ra” kháng insulin.