Hướng dẫn sử dụng DeepTAP trong sàng lọc epitope MHC I

Tài liệu được viết cho workflow thiết kế vaccine đa epitope (multi-epitope vaccine, MEV) trong bối cảnh ung thư tuyến giáp thể nhú (papillary thyroid carcinoma, PTC). Các tiêu chí là sàng lọc in silico, không thay thế xác thực in vitro/in vivo.

1. Mục tiêu sử dụng

DeepTAP được dùng để dự đoán khả năng peptide gắn/vận chuyển qua TAP, một bước quan trọng trong con đường trình diện MHC I. Công cụ này phù hợp cho CTL epitope và neoantigen, không dùng cho MHC II hoặc B-cell epitope.

Trong workflow PTC, DeepTAP nên chạy sau NetMHCpan và NetChop để giảm false positive ở danh sách MHC I.

2. Nguyên lý

TAP vận chuyển peptide từ bào tương vào lưới nội chất để peptide có thể gắn HLA class I. DeepTAP dùng mô hình RNN/BiGRU để học đặc trưng tuần tự của peptide TAP-binding, cải thiện khả năng lọc neoantigen so với các phương pháp cổ điển.

TAP thường ưu tiên peptide ngắn 8-11 aa và chịu ảnh hưởng bởi amino acid ở đầu N/C-terminal. Vì vậy cùng một peptide có MHC binding tốt nhưng TAP kém vẫn có thể không được trình diện hiệu quả.

3. Chuẩn bị input

  • Input là danh sách peptide MHC I đã qua NetMHCpan, thường 8-11 aa.
  • Nên loại trùng peptide trước khi chạy để giảm số dòng.
  • Giữ bảng map peptide - gene - vị trí - HLA - %Rank để merge lại sau khi DeepTAP chạy xong.
  • Không dùng peptide MHC II dài 15-mer cho DeepTAP.

4. Cách chạy

Tùy bản cài đặt, DeepTAP có thể chạy qua web server hoặc repository local. Do tên script và tham số có thể khác giữa bản tải về, quy trình an toàn là kiểm tra hướng dẫn bằng lệnh trợ giúp trước khi chạy hàng loạt.

# Quy trình local an toàn
cd tools/deeptap/DeepTAP
python deeptap.py -h
# Sau khi xác định đúng tham số input/output từ -h, chạy trên file peptide đã chuẩn hóa

5. Phân tích output

Output Ý nghĩa Quyết định
TAP-binding positive/high Peptide có khả năng qua TAP Giữ nếu MHC/NetChop/safety đạt
TAP-binding negative/low Peptide kém vận chuyển Loại khỏi danh sách MHC I cuối
Probability/score Mức tin cậy của model Dùng để xếp hạng trong nhóm cùng HLA
Lỗi input Peptide sai định dạng hoặc length ngoài phạm vi Sửa input và chạy lại

6. Diễn giải trong báo cáo

Cách viết chuẩn: peptide X là strong binder với HLA-A*02:01, có C-terminal cleavage bởi NetChop và được DeepTAP dự đoán TAP-binding positive/high. Do đó peptide đạt chuỗi xử lý kháng nguyên MHC I trước khi đi tiếp đến safety và antigenicity.

Không nên dùng DeepTAP như tiêu chí đơn độc. DeepTAP bổ sung cho NetMHCpan và NetChop, không thay thế HLA binding.

7. Lỗi thường gặp

  • Chạy DeepTAP cho peptide MHC II 15-mer hoặc B-cell epitope.
  • Không kiểm tra file input unique peptide.
  • Không merge lại với HLA nên mất ý nghĩa MHC I.
  • Tự đặt threshold nếu tool đã có nhãn phân loại nhưng không ghi lý do.

8. Tài liệu tham khảo

  • DeepTAP: an RNN-based method of TAP-binding peptide prediction in the selection of tumor neoantigens. Comput Biol Med. 2023;164:107247.
  • Zhang GL et al. PREDTAP: a system for prediction of peptide binding to the human transporter associated with antigen processing. Immunome Res. 2006;2:3.
  • DeepTAP GitHub/web server. Accessed 2026.