题目要求结合附件 1 和附件 2 的碳排放数据,参考中国统计年鉴中的能源结构及相关指标,完成四项任务:
本文形成问题 1-4 的基准分析框架:先用省级排放清单检验空间差异并分类分级,再用省级面板和能源经济变量识别影响因素,最后基于情景驱动的 Kaya 预测模型判断 2026-2045 年排放趋势并提出建议。
附件 2 的省级排放清单按 sheet 存储,每个 sheet
对应一个省份。清洗策略与 proto.R 保持一致:
Emission_Inventory、Scope_1_Total
等核心字段。unit、Notes、Total
等元数据和汇总行。2022 后缀。年鉴经济变量通过 build_economics_2022.R
生成 economics_2022.csv。
需要特别说明两点:
Energy_Consum_2022 仍先使用
省级用电量 作为代理字段,因为 2022
之后的统一标准煤总量还需要按附录系数继续折算。GDP * 单位 GDP 能耗
重构省级能源消费总量,再按能源平衡表和附录折标系数回推统一标准煤口径。C/web/2024gdp/ 新增了国家统计局“2024
年国内生产总值最终核实”公告的本地存档和原始链接。报告后续进行 2024-2025
外推、情景预测或省级加总校准时,应优先采用最终核实数,而不是 2024
年统计公报中的初步核算值。
| 指标 | 2024 年口径 | 当前处理 |
|---|---|---|
| GDP 现价总量 | 1,348,066 亿元 | 用作 2024 年全国 GDP 控制总数 |
| GDP 修订幅度 | 较初步核算数减少 1,018 亿元 | 省级/全国校准时优先用最终核实数 |
| 不变价增速 | 5.0% | 与初步核算数持平 |
C/web/懒得抄了没抄完.txt 还整理了 2024-2025 年全国
GDP、能源消费总量、一次能源生产、全社会用电量、煤炭消费占比和清洁能源消费占比等控制总数。2025
年国家统计局公报已经给出 GDP 1401879 亿元、能源消费总量 61.7
亿吨标准煤、煤炭消费占比 51.4%、清洁能源消费占比 30.4% 和万元 GDP
能耗下降 5.1%;全社会用电量可再结合中电联预测值补齐。由于 2026 年 5
月时点仍缺完整省级年鉴,2025
年省级变量仍只能先用各省统计公报补缺,并在模型中标注为“公报初步核算/推算口径”。
kable(
head(econ),
caption = "economics_2022.csv 预览"
)
| Province | GDP_2022 | Second_Industry_Share_2022 | Energy_Consum_2022 |
|---|---|---|---|
| Shanghai | 44652.8 | 0.2566110 | 1750 |
| Yunnan | 28954.2 | 0.3616470 | 2139 |
| InnerMongolia | 23158.6 | 0.4854266 | 3957 |
| Beijing | 41610.9 | 0.1587349 | 1233 |
| Jilin | 13070.2 | 0.3541109 | 843 |
| Sichuan | 56749.8 | 0.3728136 | 3275 |
kable(
yearbook_national,
digits = 2,
caption = "全国能源消费结构面板"
)
| yearbook_year | stats_year | source_file | sheet_name | total_energy_consumption_10k_tce | coal_share_pct | petroleum_share_pct | natural_gas_share_pct | primary_electricity_other_share_pct | hydro_share_pct | nuclear_share_pct | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2019 | 2018 | 2019/4能源消费/4-1 能源消费总量及构成.xls | 1-2 | 435649 | 63.9 | 20.4 | 8.3 | 7.4 | 3.5 | 0.8 |
| 3 | 2020 | 2019 | 2020/4能源消费/四、能源消费.xlsx | 4-1 能源消费总量及构成 | 447597 | 62.8 | 20.7 | 8.7 | 7.8 | 3.6 | 1.0 |
| 4 | 2021 | 2020 | 2021/EXCEL/四、能源消费.xlsx | 4-1 能源消费总量及构成 | 455737 | 62.2 | 20.6 | 9.2 | 8.0 | 3.7 | 1.0 |
| 5 | 2022 | 2021 | 2022/四、能源消费.xlsx | 4-1 能源消费总量及构成 | 479161 | 61.3 | 20.5 | 9.7 | 8.5 | 3.4 | 1.0 |
| 2 | 2023 | 2022 | 2023/4能源消费/4-1 能源消费总量及构成.xls | 1-2 | 490237 | 61.8 | 19.9 | 9.3 | 9.1 | 3.4 | 1.0 |
kable(
head(yearbook_standard),
digits = 2,
caption = "省级标准煤消费总量面板预览"
)
| yearbook_year | stats_year | province | province_cn | source_file | sheet_name | total_energy_consumption_10k_tce | coal_10k_tons | coke_10k_tons | petroleum_10k_tons | crude_oil_10k_tons | gasoline_10k_tons | kerosene_10k_tons | diesel_10k_tons | fuel_oil_10k_tons | lpg_10k_tons | natural_gas_100m3 | electricity_100m_kwh | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 12 | 2019 | 2015 | Anhui | 安徽 | 2019/4能源消费/4-22 分地区分品种能源消费量-2015.xls | 1 | 12301 | 15673.49 | 1164.77 | 1368.61 | 690.59 | 456.60 | 14.08 | 611.80 | 13.44 | 96.84 | 34.83 | 1639.79 |
| 1 | 2019 | 2015 | Beijing | 北京 | 2019/4能源消费/4-22 分地区分品种能源消费量-2015.xls | 1 | 6803 | 1165.18 | 0.44 | 1583.81 | 991.54 | 462.75 | 544.38 | 182.35 | 4.91 | 51.15 | 146.88 | 951.25 |
| 22 | 2019 | 2015 | Chongqing | 重庆 | 2019/4能源消费/4-22 分地区分品种能源消费量-2015.xls | 1 | 7747 | 5047.19 | 169.91 | 793.06 | NA | 199.98 | 66.63 | 491.21 | 13.90 | 20.18 | 88.37 | 875.37 |
| 13 | 2019 | 2015 | Fujian | 福建 | 2019/4能源消费/4-22 分地区分品种能源消费量-2015.xls | 1 | 11863 | 7659.95 | 625.60 | 2071.71 | 2164.85 | 465.09 | 111.81 | 445.30 | 174.86 | 63.24 | 45.38 | 1851.86 |
| 27 | 2019 | 2015 | Gansu | 甘肃 | 2019/4能源消费/4-22 分地区分品种能源消费量-2015.xls | 1 | 7489 | 6585.06 | 590.00 | 864.37 | 1446.50 | 171.20 | 5.86 | 299.50 | 4.97 | 9.19 | 26.04 | 1098.72 |
| 19 | 2019 | 2015 | Guangdong | 广东 | 2019/4能源消费/4-22 分地区分品种能源消费量-2015.xls | 1 | 30117 | 16587.32 | 543.02 | 5619.24 | 4899.60 | 1229.09 | 275.02 | 1587.87 | 403.47 | 736.06 | 145.16 | 5310.69 |
kable(
head(yearbook_balance_panel),
digits = 2,
caption = "省级能源平衡表关键字段面板预览"
)
| yearbook_year | stats_year | province | source_file | sheet_name | coal_total_10k_tons | petroleum_products_total_10k_tons | natural_gas_100m3 | electricity_100m_kwh | other_energy_10k_tce | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 | 2019 | 2018 | Anhui | 2019/6地区能源平衡表/6-12 安徽能源平衡表(实物量)-2018.xls | 1-2 | 3781.91 | 1539.19 | NA | NA | NA |
| 1 | 2019 | 2018 | Beijing | 2019/6地区能源平衡表/6-1 北京能源平衡表(实物量)-2018.xls | 1-2 | 129.82 | 1655.26 | NA | NA | NA |
| 15 | 2019 | 2018 | Chongqing | 2019/6地区能源平衡表/6-22 重庆能源平衡表(实物量)-2018.xls | 1-2 | 2310.71 | NA | NA | NA | NA |
| 5 | 2019 | 2018 | Fujian | 2019/6地区能源平衡表/6-13 福建能源平衡表(实物量)-2018.xls | 1-2 | 2398.08 | 1824.25 | NA | NA | NA |
| 20 | 2019 | 2018 | Gansu | 2019/6地区能源平衡表/6-27 甘肃能源平衡表(实物量)-2018.xls | 1-2 | 1550.42 | 717.65 | NA | NA | NA |
| 11 | 2019 | 2018 | Guangdong | 2019/6地区能源平衡表/6-19 广东能源平衡表(实物量)-2018.xls | 1-2 | 3433.33 | 6093.59 | NA | NA | NA |
kable(
annual_prov %>%
arrange(Year, Province) %>%
head(12),
digits = 2,
caption = "2019-2025 省级年度碳排放面板预览"
)
| Province | Year | Emission_Scale |
|---|---|---|
| Anhui | 2019 | 424.82 |
| Beijing | 2019 | 114.71 |
| Chongqing | 2019 | 127.56 |
| Fujian | 2019 | 267.67 |
| Gansu | 2019 | 169.58 |
| Guangdong | 2019 | 498.46 |
| Guangxi | 2019 | 220.92 |
| Guizhou | 2019 | 292.68 |
| Hainan | 2019 | 51.13 |
| Hebei | 2019 | 1192.94 |
| Heilongjiang | 2019 | 198.74 |
| Henan | 2019 | 491.65 |
先对附件 1 的月度总排放做时间趋势检验,验证数据具备显著时间演化特征。
macro_monthly <- df_macro_total %>%
group_by(Date_Month) %>%
summarise(Total_CO2 = sum(CO2..Mt., na.rm = TRUE), .groups = "drop")
kable(
summary(trend_model)$coefficients,
digits = 4,
caption = "月度总排放时间趋势回归结果"
)
| Estimate | Std. Error | t value | Pr(>|t|) | |
|---|---|---|---|---|
| (Intercept) | 360.9525 | 240.8842 | 1.4984 | 0.1380 |
| Date_Month | 0.0315 | 0.0126 | 2.5038 | 0.0143 |
Date_Month
的回归系数为正,说明总体排放存在显著上升趋势。
ggplot(macro_monthly, aes(x = Date_Month, y = Total_CO2)) +
geom_line(color = "steelblue", linewidth = 0.9) +
geom_smooth(method = "lm", color = "firebrick", linetype = "dashed", se = FALSE) +
theme_minimal() +
labs(x = "Date", y = "Total CO2 (Mt)", title = "Monthly CO2 Trend")
Monthly CO2 trend
采用 Kruskal-Wallis 检验判断省际碳排放是否存在显著空间异质性。
kw_test
##
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: Emission_Scale by Province
## Kruskal-Wallis chi-squared = 206.18, df = 29, p-value < 2.2e-16
结果表明,不同省份的碳排放分布差异显著,可以支持问题 1 的空间异质性判断。
根据题意和年鉴口径,最终用于分类分级的特征包括:
Emission_Scale:碳排放规模Emission_Intensity:碳强度,定义为
Emission_Scale / GDP_2022Emission_Efficiency:碳排放效率,定义为
Emission_Scale / Energy_Consum_2022Second_Industry_Share_2022:第二产业占比kable(
prov_features %>%
arrange(desc(Emission_Scale)) %>%
select(Province, Emission_Scale, GDP_2022, Energy_Consum_2022, Second_Industry_Share_2022) %>%
head(10),
digits = 3,
caption = "省级特征表前 10 行"
)
| Province | Emission_Scale | GDP_2022 | Energy_Consum_2022 | Second_Industry_Share_2022 |
|---|---|---|---|---|
| Hebei | 1077.733 | 42370.4 | 4294 | 0.402 |
| Shandong | 1032.275 | 87435.1 | 7383 | 0.400 |
| Jiangsu | 884.201 | 122875.6 | 7101 | 0.455 |
| InnerMongolia | 652.775 | 23158.6 | 3957 | 0.485 |
| Shanxi | 567.492 | 25642.6 | 2608 | 0.540 |
| Hubei | 557.866 | 53734.9 | 2472 | 0.395 |
| Guangdong | 536.785 | 129118.6 | 7867 | 0.409 |
| Liaoning | 530.329 | 28975.1 | 2576 | 0.406 |
| Henan | 491.892 | 61345.1 | 3647 | 0.415 |
| Anhui | 451.418 | 45045.0 | 2715 | 0.413 |
使用 Z-score 标准化后进行 K-means 聚类,k = 4。
kable(
prov_features %>%
select(Province, Emission_Scale, Emission_Intensity, Emission_Efficiency, Second_Industry_Share_2022, Cluster) %>%
arrange(Cluster, desc(Emission_Scale)),
digits = 4,
caption = "省级分类分级结果"
)
| Province | Emission_Scale | Emission_Intensity | Emission_Efficiency | Second_Industry_Share_2022 | Cluster |
|---|---|---|---|---|---|
| InnerMongolia | 652.7747 | 0.0282 | 0.1650 | 0.4854 | 1 |
| Xinjiang | 410.1263 | 0.0231 | 0.1185 | 0.4098 | 1 |
| Ningxia | 194.7455 | 0.0384 | 0.1682 | 0.4831 | 1 |
| Qinghai | 93.9587 | 0.0260 | 0.1095 | 0.4392 | 1 |
| Jiangsu | 884.2009 | 0.0072 | 0.1245 | 0.4548 | 2 |
| Guangdong | 536.7854 | 0.0042 | 0.0682 | 0.4093 | 2 |
| Henan | 491.8919 | 0.0080 | 0.1349 | 0.4151 | 2 |
| Anhui | 451.4184 | 0.0100 | 0.1663 | 0.4127 | 2 |
| Zhejiang | 429.0999 | 0.0055 | 0.0778 | 0.4273 | 2 |
| Shaanxi | 347.6204 | 0.0106 | 0.1568 | 0.4862 | 2 |
| Sichuan | 304.7157 | 0.0054 | 0.0930 | 0.3728 | 2 |
| Fujian | 294.8847 | 0.0056 | 0.1039 | 0.4722 | 2 |
| Yunnan | 286.7675 | 0.0099 | 0.1341 | 0.3616 | 2 |
| Guangxi | 283.4363 | 0.0108 | 0.1266 | 0.3399 | 2 |
| Hunan | 254.6809 | 0.0052 | 0.1182 | 0.3941 | 2 |
| Jiangxi | 238.8847 | 0.0074 | 0.1282 | 0.4477 | 2 |
| Guizhou | 238.1937 | 0.0118 | 0.1367 | 0.3527 | 2 |
| Gansu | 188.3237 | 0.0168 | 0.1260 | 0.3522 | 2 |
| Chongqing | 144.8195 | 0.0050 | 0.1080 | 0.4015 | 2 |
| Heilongjiang | 194.8854 | 0.0123 | 0.1790 | 0.2924 | 3 |
| Shanghai | 141.7267 | 0.0032 | 0.0810 | 0.2566 | 3 |
| Beijing | 108.9409 | 0.0026 | 0.0884 | 0.1587 | 3 |
| Hainan | 56.4073 | 0.0083 | 0.1393 | 0.1923 | 3 |
| Hebei | 1077.7334 | 0.0254 | 0.2510 | 0.4024 | 4 |
| Shandong | 1032.2751 | 0.0118 | 0.1398 | 0.4005 | 4 |
| Shanxi | 567.4918 | 0.0221 | 0.2176 | 0.5398 | 4 |
| Hubei | 557.8655 | 0.0104 | 0.2257 | 0.3953 | 4 |
| Liaoning | 530.3295 | 0.0183 | 0.2059 | 0.4057 | 4 |
| Tianjin | 221.5962 | 0.0136 | 0.2257 | 0.3702 | 4 |
| Jilin | 184.7143 | 0.0141 | 0.2191 | 0.3541 | 4 |
fviz_cluster(
kmeans_result,
data = clustering_data,
palette = c("#2E9FDF", "#00AFBB", "#E7B800", "#FC4E07"),
ellipse.type = "convex",
star.plot = TRUE,
repel = TRUE,
ggtheme = theme_minimal(),
main = "Province Carbon Emission Clustering (PCA View)"
)
Province carbon emission clustering
考虑到 2025 年完整省级年鉴尚未发布,问题 2 采用“因素识别模型 + 长期预测模型”的组合框架:省级面板回归负责识别影响因素,全国 Kaya 情景模型负责 2026-2045 年长期预测。这样既能利用已有的 2019-2025 省级排放面板,又避免用缺失的 2025 省级经济变量制造虚假精度。
因素识别变量包括:
先用 2022 横截面模型解释省际差异,再用 2019-2025 省级面板模型加入时间趋势和部门结构:
\[\ln(CO_2)=\alpha+\beta_1\ln(GDP)+\beta_2 S_2+\beta_3\ln(Elec)+\beta_4 Share_{Industry}+\beta_5 Share_{Power}+\varepsilon\]
kable(
model_factor_summary %>%
mutate(
estimate = round(estimate, 4),
std_error = round(std_error, 4),
statistic = round(statistic, 3),
p_value = signif(p_value, 3),
r_squared = round(r_squared, 3),
adj_r_squared = round(adj_r_squared, 3)
),
caption = "影响因素模型结果"
)
| model_name | term | estimate | std_error | statistic | p_value | r_squared | adj_r_squared |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 cross-section factor model | (Intercept) | -0.9917 | 0.7467 | -1.328 | 0.196000 | 0.812 | 0.790 |
| 2022 cross-section factor model | log_gdp_2022 | -0.0357 | 0.1386 | -0.258 | 0.799000 | 0.812 | 0.790 |
| 2022 cross-section factor model | Second_Industry_Share_2022 | 1.6480 | 0.9668 | 1.705 | 0.100000 | 0.812 | 0.790 |
| 2022 cross-section factor model | log_electricity_proxy | 0.8349 | 0.1940 | 4.303 | 0.000211 | 0.812 | 0.790 |
| 2019-2025 province panel factor model | (Intercept) | -0.7016 | 0.3133 | -2.239 | 0.026200 | 0.809 | 0.804 |
| 2019-2025 province panel factor model | year_index | 0.0195 | 0.0107 | 1.818 | 0.070500 | 0.809 | 0.804 |
| 2019-2025 province panel factor model | log_gdp_2022 | -0.0623 | 0.0542 | -1.150 | 0.252000 | 0.809 | 0.804 |
| 2019-2025 province panel factor model | Second_Industry_Share_2022 | 0.8957 | 0.4323 | 2.072 | 0.039500 | 0.809 | 0.804 |
| 2019-2025 province panel factor model | log_electricity_proxy | 0.7992 | 0.0808 | 9.890 | 0.000000 | 0.809 | 0.804 |
| 2019-2025 province panel factor model | share_Industry | 0.6568 | 0.2652 | 2.477 | 0.014100 | 0.809 | 0.804 |
| 2019-2025 province panel factor model | share_Power | 0.5606 | 0.3474 | 1.613 | 0.108000 | 0.809 | 0.804 |
结果显示,能源消费代理变量在横截面和面板模型中均显著为正;第二产业占比和工业部门排放占比在面板模型中为正,说明工业结构和能源消费强度是省际排放差异的主要来源。GDP 系数在加入用电量代理后不显著,表明“经济规模”主要通过能源消费和产业结构传导到排放。
回归模型的作用是回答“哪些因素影响碳排放”:能源消费代理、第二产业占比和工业部门排放占比进入模型后,能够解释省际排放差异。长期预测阶段如果直接把回归方程外推到 2045 年,需要为 30 个省份逐年构造 GDP、用电量、产业结构和部门占比序列,而 2025 年省级变量本身仍不完整,误差会在长期递推中累积。
因此,本文把基于情景驱动的 Kaya
模型作为最优长期预测模型。它保留了回归模型识别出的核心机制:经济规模对应
GDP,能源消费约束对应
EI,能源结构和电力低碳化对应 CF。同时,Kaya
模型可以直接嵌入 GDP
增速、能耗强度下降、非化石能源替代和碳排放因子下降等政策情景,更适合回答赛题要求的
2026-2045 年全国总量与强度预测。
长期预测采用 Kaya 恒等式:
\[CO_2 = GDP \times EI \times CF\]
其中 EI 为单位 GDP 能源消费,CF
为单位能源消费碳排放因子。2025 年基线使用全国 GDP 1401879
亿元、能源消费总量 61.7 亿吨标准煤,以及附件 1 的 1-9 月排放按 2019-2024
年同期占比放大全年得到的排放估计。2026-2045 年按情景参数逐年递推
GDP、能源强度和碳排放因子。
kable(
forecast_history,
digits = 2,
caption = "全国历史排放基线与 2025 年估算"
)
| Year | co2_mt_observed | co2_mt | estimate_type |
|---|---|---|---|
| 2019 | 11148.50 | 11148.50 | observed full year |
| 2020 | 11193.00 | 11193.00 | observed full year |
| 2021 | 11619.03 | 11619.03 | observed full year |
| 2022 | 11627.06 | 11627.06 | observed full year |
| 2023 | 11952.40 | 11952.40 | observed full year |
| 2024 | 11901.44 | 11901.44 | observed full year |
| 2025 | 8615.64 | 11639.66 | partial-year scaled by 2019-2024 same-month share |
三套情景的核心差异是经济增速、能源强度下降速度和碳排放因子下降速度:
核心参数如下。GDP
增速参考国内外机构对中国中长期潜在增速的判断和政府工作报告目标区间;能源强度下降率参考统计公报中万元
GDP 能耗下降、十五五能耗强度约束和历史下降速度;碳排放因子节点值由 2025
年全国排放、能源消费总量校准,并结合煤炭占比下降、清洁能源占比提高和非化石能源目标设定。完整来源摘记见
scenario_parameters.md,可复现计算由
forecast_scenarios.R
生成。
kable(
scenario_rate_parameters %>%
mutate(
gdp_growth_pct = gdp_growth * 100,
energy_intensity_change_pct = energy_intensity_change * 100
) %>%
select(
scenario, period_start, period_end,
gdp_growth_pct, energy_intensity_change_pct
),
digits = 2,
caption = "三情景 GDP 增速与能源强度变化参数(%)"
)
| scenario | period_start | period_end | gdp_growth_pct | energy_intensity_change_pct |
|---|---|---|---|---|
| Baseline | 2026 | 2030 | 5.0 | -2.1 |
| Baseline | 2031 | 2035 | 4.5 | -2.0 |
| Baseline | 2036 | 2040 | 3.8 | -1.8 |
| Baseline | 2041 | 2045 | 3.3 | -1.5 |
| Low-carbon | 2026 | 2030 | 4.8 | -2.5 |
| Low-carbon | 2031 | 2035 | 4.3 | -2.5 |
| Low-carbon | 2036 | 2040 | 3.5 | -2.2 |
| Low-carbon | 2041 | 2045 | 3.0 | -2.0 |
| Enhanced low-carbon | 2026 | 2030 | 4.5 | -3.0 |
| Enhanced low-carbon | 2031 | 2035 | 4.0 | -3.0 |
| Enhanced low-carbon | 2036 | 2040 | 3.2 | -2.8 |
| Enhanced low-carbon | 2041 | 2045 | 2.7 | -2.5 |
kable(
scenario_carbon_factor_targets,
digits = 3,
caption = "三情景碳排放因子节点值(吨 CO2/吨标准煤)"
)
| scenario | year | carbon_factor_tco2_per_tce |
|---|---|---|
| Baseline | 2025 | 1.886 |
| Baseline | 2030 | 1.900 |
| Baseline | 2035 | 1.820 |
| Baseline | 2040 | 1.750 |
| Baseline | 2045 | 1.680 |
| Low-carbon | 2025 | 1.886 |
| Low-carbon | 2030 | 1.820 |
| Low-carbon | 2035 | 1.680 |
| Low-carbon | 2040 | 1.520 |
| Low-carbon | 2045 | 1.350 |
| Enhanced low-carbon | 2025 | 1.886 |
| Enhanced low-carbon | 2030 | 1.730 |
| Enhanced low-carbon | 2035 | 1.550 |
| Enhanced low-carbon | 2040 | 1.350 |
| Enhanced low-carbon | 2045 | 1.150 |
上述参数进入 Kaya 递推时,GDP
和能源强度按年度增长率逐年更新,碳排放因子在节点年份之间做线性插值。由此得到年度总排放
CO2 和碳强度 CO2/GDP。
kable(
scenario_forecast %>%
filter(year %in% c(2025, 2030, 2035, 2040, 2045)) %>%
select(
scenario, year, gdp_trillion_yuan, total_energy_100m_tce,
co2_gt, carbon_intensity_t_per_10k_yuan
),
digits = 3,
caption = "2026-2045 三情景关键年份预测"
)
| scenario | year | gdp_trillion_yuan | total_energy_100m_tce | co2_gt | carbon_intensity_t_per_10k_yuan |
|---|---|---|---|---|---|
| Baseline | 2025 | 140.188 | 61.700 | 11.640 | 0.830 |
| Baseline | 2030 | 178.919 | 70.818 | 13.455 | 0.752 |
| Baseline | 2035 | 222.966 | 79.773 | 14.519 | 0.651 |
| Baseline | 2040 | 268.674 | 87.781 | 15.362 | 0.572 |
| Baseline | 2045 | 316.029 | 95.738 | 16.084 | 0.509 |
| Enhanced low-carbon | 2025 | 140.188 | 61.700 | 11.640 | 0.830 |
| Enhanced low-carbon | 2030 | 174.700 | 66.028 | 11.423 | 0.654 |
| Enhanced low-carbon | 2035 | 212.549 | 68.984 | 10.693 | 0.503 |
| Enhanced low-carbon | 2040 | 248.804 | 70.062 | 9.458 | 0.380 |
| Enhanced low-carbon | 2045 | 284.256 | 70.527 | 8.111 | 0.285 |
| Low-carbon | 2025 | 140.188 | 61.700 | 11.640 | 0.830 |
| Low-carbon | 2030 | 177.222 | 68.725 | 12.508 | 0.706 |
| Low-carbon | 2035 | 218.745 | 74.741 | 12.556 | 0.574 |
| Low-carbon | 2040 | 259.801 | 79.425 | 12.073 | 0.465 |
| Low-carbon | 2045 | 301.180 | 83.228 | 11.236 | 0.373 |
ggplot(scenario_forecast, aes(x = year, y = co2_gt, color = scenario)) +
geom_line(linewidth = 1) +
geom_point(data = scenario_forecast %>% filter(year %in% c(2025, 2030, 2035, 2040, 2045)), size = 2) +
theme_minimal() +
labs(x = "Year", y = "CO2 emissions (Gt)", color = "Scenario", title = "2026-2045 Scenario Forecast")
Scenario forecast for national CO2 emissions
ggplot(scenario_forecast, aes(x = year, y = carbon_intensity_t_per_10k_yuan, color = scenario)) +
geom_line(linewidth = 1) +
theme_minimal() +
labs(x = "Year", y = "Carbon intensity (t/10k yuan)", color = "Scenario", title = "Carbon Intensity Forecast")
Scenario forecast for carbon intensity
kable(
scenario_peak_summary,
digits = 3,
caption = "三情景达峰年份与峰值水平"
)
| scenario | peak_year | peak_co2_gt | peak_co2_mt | co2_2030_gt | co2_2035_gt | co2_2045_gt | carbon_intensity_2045_t_per_10k_yuan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Baseline | 2045 | 16.084 | 16083.97 | 13.455 | 14.519 | 16.084 | 0.509 |
| Enhanced low-carbon | 2025 | 11.640 | 11639.66 | 11.423 | 10.693 | 8.111 | 0.285 |
| Low-carbon | 2035 | 12.556 | 12556.50 | 12.508 | 12.556 | 11.236 | 0.373 |
在当前参数下,基准情景排放仍随经济规模扩大而上升,说明仅依赖现有改善惯性不足以稳定达峰。低碳情景在 2035 年附近达到峰值,强化低碳情景则在 2025 年基线之后持续下降,能够更稳妥地满足 2030 年前达峰要求。该结果说明,若要把碳达峰时间前移,关键不只是降低 GDP 能耗,还必须同步降低单位能源碳排放因子。
为检验情景预测的稳健性,选取两个直接影响 Kaya 模型的参数做 5% 扰动:一是能源强度下降速度,二是碳排放因子目标值。前者对应节能效率和产业能效改造,后者对应能源结构清洁化、绿电替代和煤炭消费压降。
sensitivity_summary <- scenario_sensitivity %>%
distinct(base_scenario, sensitivity_case, peak_year, peak_co2_gt, co2_2045_gt) %>%
arrange(base_scenario, sensitivity_case)
kable(
sensitivity_summary,
digits = 3,
caption = "关键参数 5% 扰动下的达峰敏感性"
)
| base_scenario | sensitivity_case | peak_year | peak_co2_gt | co2_2045_gt |
|---|---|---|---|---|
| Baseline | Base path | 2045 | 16.084 | 16.084 |
| Baseline | Carbon factor target looser 5% | 2045 | 16.888 | 16.888 |
| Baseline | Carbon factor target stricter 5% | 2045 | 15.280 | 15.280 |
| Baseline | Energy intensity improvement +5% | 2045 | 15.783 | 15.783 |
| Baseline | Energy intensity improvement -5% | 2045 | 16.390 | 16.390 |
| Enhanced low-carbon | Base path | 2025 | 11.640 | 8.111 |
| Enhanced low-carbon | Carbon factor target looser 5% | 2030 | 11.994 | 8.516 |
| Enhanced low-carbon | Carbon factor target stricter 5% | 2025 | 11.640 | 7.705 |
| Enhanced low-carbon | Energy intensity improvement +5% | 2025 | 11.640 | 7.878 |
| Enhanced low-carbon | Energy intensity improvement -5% | 2025 | 11.640 | 8.350 |
| Low-carbon | Base path | 2035 | 12.556 | 11.236 |
| Low-carbon | Carbon factor target looser 5% | 2035 | 13.184 | 11.798 |
| Low-carbon | Carbon factor target stricter 5% | 2035 | 11.929 | 10.674 |
| Low-carbon | Energy intensity improvement +5% | 2030 | 12.428 | 10.974 |
| Low-carbon | Energy intensity improvement -5% | 2035 | 12.718 | 11.503 |
ggplot(
scenario_sensitivity,
aes(x = year, y = co2_gt, color = sensitivity_case, linetype = sensitivity_case)
) +
geom_line(linewidth = 0.8) +
facet_wrap(~ base_scenario, scales = "free_y") +
theme_minimal() +
labs(
x = "Year",
y = "CO2 emissions (Gt)",
color = "Sensitivity case",
linetype = "Sensitivity case",
title = "Sensitivity Analysis of Scenario Forecasts"
)
Sensitivity of emission paths to key parameter changes
敏感性结果表明,碳排放因子目标值的扰动对 2045 年排放水平影响更直接:在基准情景下,碳因子目标放松 5% 会把 2045 年排放推高到约 16.89 Gt,而加严 5% 可降至约 15.28 Gt。低碳情景下,能源强度改善速度加快可使达峰时间由 2035 年提前到 2030 年,但碳因子加严对峰值压降更明显。这说明政策重点不能停留在“控能耗”,还要尽快转向“降单位能源碳含量”。
根据 2022 年排放规模和强度,省份可进一步划分为四类治理对象。
kable(
province_policy_groups,
digits = 3,
caption = "省级治理优先级分组"
)
| Province | Emission_Scale | GDP_2022 | Energy_Consum_2022 | Second_Industry_Share_2022 | emission_intensity | group |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Xinjiang | 410.126 | 17741.3 | 3460 | 0.410 | 0.023 | Efficiency improvement priority |
| Ningxia | 194.746 | 5069.6 | 1158 | 0.483 | 0.038 | Efficiency improvement priority |
| Gansu | 188.324 | 11201.6 | 1495 | 0.352 | 0.017 | Efficiency improvement priority |
| Qinghai | 93.959 | 3610.1 | 858 | 0.439 | 0.026 | Efficiency improvement priority |
| Hebei | 1077.733 | 42370.4 | 4294 | 0.402 | 0.025 | High-emission restructuring priority |
| InnerMongolia | 652.775 | 23158.6 | 3957 | 0.485 | 0.028 | High-emission restructuring priority |
| Shanxi | 567.492 | 25642.6 | 2608 | 0.540 | 0.022 | High-emission restructuring priority |
| Liaoning | 530.329 | 28975.1 | 2576 | 0.406 | 0.018 | High-emission restructuring priority |
| Shandong | 1032.275 | 87435.1 | 7383 | 0.400 | 0.012 | Large-scale mitigation priority |
| Jiangsu | 884.201 | 122875.6 | 7101 | 0.455 | 0.007 | Large-scale mitigation priority |
| Hubei | 557.866 | 53734.9 | 2472 | 0.395 | 0.010 | Large-scale mitigation priority |
| Guangdong | 536.785 | 129118.6 | 7867 | 0.409 | 0.004 | Large-scale mitigation priority |
| Henan | 491.892 | 61345.1 | 3647 | 0.415 | 0.008 | Low-carbon consolidation priority |
| Anhui | 451.418 | 45045.0 | 2715 | 0.413 | 0.010 | Low-carbon consolidation priority |
| Zhejiang | 429.100 | 77715.4 | 5514 | 0.427 | 0.006 | Low-carbon consolidation priority |
| Shaanxi | 347.620 | 32772.7 | 2217 | 0.486 | 0.011 | Low-carbon consolidation priority |
| Sichuan | 304.716 | 56749.8 | 3275 | 0.373 | 0.005 | Low-carbon consolidation priority |
| Fujian | 294.885 | 53109.9 | 2837 | 0.472 | 0.006 | Low-carbon consolidation priority |
| Yunnan | 286.767 | 28954.2 | 2139 | 0.362 | 0.010 | Low-carbon consolidation priority |
| Guangxi | 283.436 | 26300.9 | 2238 | 0.340 | 0.011 | Low-carbon consolidation priority |
| Hunan | 254.681 | 48670.4 | 2155 | 0.394 | 0.005 | Low-carbon consolidation priority |
| Jiangxi | 238.885 | 32074.7 | 1863 | 0.448 | 0.007 | Low-carbon consolidation priority |
| Guizhou | 238.194 | 20164.6 | 1743 | 0.353 | 0.012 | Low-carbon consolidation priority |
| Tianjin | 221.596 | 16311.3 | 982 | 0.370 | 0.014 | Low-carbon consolidation priority |
| Heilongjiang | 194.885 | 15901.0 | 1089 | 0.292 | 0.012 | Low-carbon consolidation priority |
| Jilin | 184.714 | 13070.2 | 843 | 0.354 | 0.014 | Low-carbon consolidation priority |
| Chongqing | 144.819 | 29129.0 | 1341 | 0.401 | 0.005 | Low-carbon consolidation priority |
| Shanghai | 141.727 | 44652.8 | 1750 | 0.257 | 0.003 | Low-carbon consolidation priority |
| Beijing | 108.941 | 41610.9 | 1233 | 0.159 | 0.003 | Low-carbon consolidation priority |
| Hainan | 56.407 | 6818.2 | 405 | 0.192 | 0.008 | Low-carbon consolidation priority |
高排放且高强度省份应优先控制煤电、钢铁、焦化、水泥等存量高碳资产,新增项目实行能耗和碳排双约束;排放规模大但强度较低的省份应把重点放在电力系统低碳化和产业链协同减排;排放强度高但规模较小的省份应优先改造能源效率和资源型产业结构;低碳巩固类省份应发展绿色服务业、绿电交易和技术输出。
第一,考核指标应从“总量控能”转向“强度降碳”。因素模型显示能源消费代理变量和工业占比是排放差异的核心因素,敏感性分析进一步表明碳排放因子目标放松会显著抬高 2045 年排放。因此地方年度考核不应只看 GDP 能耗,还应加入单位能源碳排放、绿电消费占比和煤炭消费占比。
第二,优先推进电力低碳化。面板模型中工业和电力部门占比为正,说明终端电气化如果没有绿电支撑,会把排放压力集中到电力侧。电力部门排放占比高的省份应优先配置绿电消纳、跨省输电、储能和煤电灵活性改造。
第三,对高耗能产业实行分行业技术路线。第二产业占比在面板模型中为正,说明产业结构调整是减排的关键路径。钢铁行业推动短流程电炉和氢冶金试点,水泥行业推广替代燃料和熟料比例控制,化工行业加强原料低碳替代和余热回收。
第四,扩大碳市场覆盖范围并提高数据质量。敏感性分析显示碳因子目标变化对长期排放路径影响明显,因此应把钢铁、水泥、电解铝、石化等行业逐步纳入全国碳市场,用价格信号倒逼企业降低单位能源碳含量。同时统一省级能源平衡表、标准煤折算和碳排放核算口径。
第五,保留差异化转型节奏。省级分组结果表明,不同地区的排放规模、强度和产业结构差异明显。资源型省份需要“减煤、稳供、转产业”同步推进,东部制造业大省应通过产业链低碳标准带动上下游减排,服务业占比较高地区则应承担绿色金融、技术输出和消费端减排示范功能。
本文基于附件 1、附件 2、Carbon Monitor 省级数据和统计年鉴能源经济变量,得到以下结论: