6. Betimleyici İstatistikler: Frequencies

SPSS’te temel tablolar ve istatistikler Analyze menüsü altından yapılır.

A) Frequencies (Frekans Dağılımları)

Özellikle Nominal, Ordinal ve frekansı sayılabilecek gruplu Scale değişkenler için (Irk, Cinsiyet, Yaş gibi) kullanılır. Bir değerin (cevabın) kaç kez tekrar ettiğini (frekansını) verir.

Menü Yolu: Analyze -> Descriptive Statistics -> Frequencies.

DİKKAT BU AŞAMADA EK BİLGİ: DİKKAT

Değişken İsimleri Görüntüleme Ayarı:

Analiz yaparken menülerde değişkenler listelendiğinde varsayılan olarak “Değişken Etiketleri” (Variable Labels - örn: uzun anket soruları) görünür. Bu durum değişkenleri bulmayı ve kodlamayı zorlaştırabilir.

Bunu kalıcı olarak değiştirmek için:

  • Edit -> Options -> General sekmesine gidilir.

  • “Variable Lists” bölümünde “Display labels” yerine “Display names” (İsimleri göster) seçilir.

  • Ayrıca sıralama (Sort) için alfabetik veya “File” (dosyaya girildiği sırayla) seçenekleri mevcuttur. Aksine bir şey yok ise File seçilir ve OK tıklanır. Çıkan ekranda yine OK tıklanır.

Geçici olarak yapmak istersek;

Etiket isimlerinin üzerinde sağ tuş yaparız.

Karşımıza gelen kutucuktan “Display variable names” tıklanırsa sadece isimler gelir

Kalıcı değişiklikleri yaptıktan sonra bu değişiklikleri aşağıdaki gibi bir ilerleriz.

**race** için ilk analiz adımlarında **race**’i sağa kaydırır Variables kısmına alırız.

Sağa tıklandığında aşağıdaki gibi görünüm olur.

Karşımıza aşağıdaki output formatında aşağıdaki gibi bir çıktı getirir.

İlk küçük analiz çıktısında 3244 adet geçerli datamız var 65 adet kayıp bilgisi verdiğini görüyoruz.

İkinci tabloda ise;

  • Frequency (Frekans): Sayısal olarak ilgili yanıtın kaç kez gözlemlendiğidir.

  • Percent (Yüzde): Veri setindeki kayıp veriler (Missing) dahil, tüm evren içindeki yüzdelik dağılımıdır.

  • Valid Percent (Geçerli Yüzde): Hakkında bilgi sahibi olunan (kayıp veri olmayan, geçerli yanıt veren) gözlemler içindeki yüzdelik dağılımdır. Bir makale veya tez raporlanırken özel bir amaç yoksa genellikle bu sütun (Valid Percent) kullanılır.

  • Cumulative Percent (Kümülatif/Birikimli Yüzde): Yığılımlı yüzdedir. Sayısal veya sıralı değişkenlerde “şu değere kadar olanların toplam oranı nedir?” sorusunu cevaplar. Bu örnekte kategorik kullandık o yüzden bize birşey ifade etmez sayısal bir değişken olmalıydı.

Şimdi **sex** yani cinsiyet üzerine bir frekans analizi yapalım.

OK tıklandığında aşağıdaki gibi analiz sonucu karşımıza gelir.

Şimdi **age** yani yaş üzerine bir frekans analizi yapalım.

Not: Çıktının bir kısmı gösterilmiştir. Cumulative Percent (Kümülatif/Birikimli Yüzde): Yığılımlı yüzdedir. Sayısal veya sıralı değişkenlerde “şu değere kadar olanların toplam oranı nedir?” sorusunu cevaplar.DİKKAT

B) Grafikler (Charts)

Frequencies penceresindeki Charts butonundan grafikler eklenebilir.

Cinsiyet değişkeninin grafiklerini görmek isteseydik az önce getirdiğimiz ekrandan Chart kısmını seçecektik.

Charts tıklandığında aşaıdaki küçük ekran gelir.

  • Bar Chart (Sütun Grafiği): Kategorik gruplar için (Cinsiyet, Irk vb.).

  • Pie Chart (Pasta Grafiği): Oransal gösterimler için.

  • Histogram: Sayısal (Scale), sıkıştırılmış çok kategorili ve sürekli değişkenler için kullanılır (Örn: Kelime skoru-WordSum veya yaş gibi).

Çıkan grafiğin üzerine iki kez tıklanarak “Chart Editor” açılabilir ve sütunların üzerine yüzdelik (percentage) veya frekans (count) etiketleri eklenebilir. Örneğin Show data labels ile değerler gösterilir. (İleri düzey görsellik için verilerin Excel, R veya Python’a aktarılması önerilmiştir).

Örneğimizde aşağıdaki gibi bir ayar yaparak sütun grafiği elde etmek istiyoruz.

Continue ve OK yaptığımızda;