Veri Analizi Okulu 4. Hafta Ders Notları

SPPS’e Giriş

4. Dışarıdan Veri Aktarımı (Import) ve Dışa Aktarma (Export)

SPSS’e Excel Verisi Alma (Import)

Excel (.xls, .xlsx) gibi farklı formatlardaki dosyaları SPSS’e almak çok kolaydır.

1. File -> Open -> Data adımları izlenir.

2. Açılan pencerede “Files of type” (Dosya türü) kısmı .sav yerine Excel (veya All Files) olarak seçilir ki sistemdeki Excel dosyaları görünebilsin.

Örneğimizde dosya tipimiz Excel olduğundan aşağıdaki gibi seçilir.

Dosya adı bulunup OPEN tıklanır.

3. Aktarılacak dosya seçilip Open denildiğinde SPSS bir onay penceresi açar. Excel dosyasındaki spesifik bir çalışma sayfasını (Sheet) ve hücre aralığını (Range, örn: A1:P1000) seçebilirsiniz.

4. “Read variable names from the first row of data” (Sütun isimlerini değişken ismi olarak ata) mantığıyla SPSS değişkenleri otomatik olarak Variable View’a aktarır ve tiplerini kendince atamaya çalışır (bu aşamadan sonra değişkenlerin string/numeric veya değer etiketleri manuel olarak düzenlenmelidir).

SPSS Verisini Excel’e Çıkarma (Export)

1. File -> Export (veya eski sürümlerde Save As ile) adımları izlenir.

2. Dosya türü Excel (veya CSV, SAS, Stata vb.) seçilir ve masaüstünde ilgili yere Save ile kaydedilir.

3. SPSS bu işlem için otomatik bir “Output” rapor dosyası da açar.

5. Analiz Öncesi Arayüz Ayarları ve GSS Veri Seti

Dersin bu kısmında 1972’den beri Amerika’da her bir veya iki yılda bir yapılan, yaşam memnuniyetinden sosyal ilişkilere kadar geniş konuları kapsayan “General Social Survey (GSS)” veri seti (813 değişkene sahip bir örnek) üzerinden pratik yapılmıştır.

General Social Survey (GSS) Veri Seti Hakkında Genel Bilgi

1972 yılında başlayan Genel Sosyal Anket (General Social Survey - GSS), Amerika Birleşik Devletleri’ndeki insanların tutum, davranış ve özelliklerindeki değişimleri izlemek amacıyla tasarlanmış, uzun soluklu ve kapsamlı bir sosyolojik anket projesidir. Chicago Üniversitesi’ne bağlı bağımsız bir araştırma kuruluşu olan NORC (National Opinion Research Center) tarafından yürütülmektedir. GSS, sosyal bilimler alanında en etkili ve en sık kullanılan veri kaynaklarından biri olarak kabul edilir ve Amerika’daki toplumsal eğilimleri anlamak için bir barometre görevi görür.

GSS’in temel özellikleri ve önemi şu şekilde özetlenebilir:

• Amacı ve Kapsamı: GSS’in temel amacı, Amerikan toplumunun demografik yapısını, davranışlarını (örneğin oy verme, sosyal aktivitelere katılım) ve tutumlarını (örneğin hükümete güven, ahlaki değerler, mutluluk seviyesi) zaman içinde nasıl değiştiğini gözlemlemektir. Irksal ilişkiler, cinsiyet rolleri, sivil katılım ve yaşam memnuniyeti gibi yüzlerce farklı konuyu kapsar.

• Zaman Serisi Gücü: 1972’den günümüze kadar düzenli olarak (ilk başlarda her yıl, sonrasında iki yılda bir) yapılması, araştırmacılara yarım asra yakın bir süredir toplumsal değişimleri analiz etme imkanı sunar. Bu uzunlamasına (longitudinal) bakış açısı, GSS’in en değerli özelliğidir.

• Yüksek Kaliteli Veri: Ulusal düzeyde temsiliyet gücü yüksek, olasılığa dayalı örneklem metodolojileri kullanılarak toplanır. Bu nedenle, sonuçları tüm ABD nüfusuna genellenebilir nitelikte ve bilimsel olarak güvenilir kabul edilir.

• Kamuya Açık Erişim: GSS’in en önemli katkılarından biri, toplanan verilerin ve dokümantasyonun öğrenciler, araştırmacılar ve politika yapıcılar da dahil olmak üzere herkesin kullanımına ücretsiz olarak sunulmasıdır. Bu durum, onu sosyal bilimler eğitiminde ve araştırmalarında vazgeçilmez bir kaynak haline getirmiştir.

GSS data setini bulunduğu klasörden aşağıdaki gibi datayı SPSS'e yükleriz.

GSS 2024 veri seti seçilir ve OPEN tıklanır.

İlk olarak örneğin Irk’a göre acaba bir kriter var mı diye bakıyoruz.race değişkeni ırkı temsil eder. Onun Value Labels kısmına bakıyoruz (missing data kısmında missing aralığı -100 ile -10 arasında verilmiş.onlar missing kabul edilecek). race temsil eden üç etiket var. Aşağıdaki gibidir. Diğer eksi(-) işaretli olanlar missing datadır ve analize katılmamıştır. 1 : white (beyaz ırk), 2: black (siyah ırk), 3: other (diğer) şeklinde etiketlenmiştir.

Değişken İsimleri Görüntüleme Ayarı:

Analiz yaparken menülerde değişkenler listelendiğinde varsayılan olarak “Değişken Etiketleri” (Variable Labels - örn: uzun anket soruları) görünür. Bu durum değişkenleri bulmayı ve kodlamayı zorlaştırabilir. Bunu kalıcı olarak değiştirmek için:

• Edit -> Options -> General sekmesine gidilir.

• “Variable Lists” bölümünde “Display labels” yerine “Display names” (İsimleri göster) seçilir.

• Ayrıca sıralama (Sort) için alfabetik veya “File” (dosyaya girildiği sırayla) seçenekleri mevcuttur.