Veri Analizi Okulu 2. Hafta Ders Notları

Excel ile Veri Girişi, Değişken Tipleri ve Veri Analizine Giriş

3. Verinin Giriş Formatlarına Göre Karakter/Veri Tipleri

Veri, bilgisayara tanıtıldığı karakter yapısına göre Excel’de çeşitli hücre formatlarıyla sınıflandırılır.

• String (Karakter / Text / Metin): Sayısal olarak matematiksel bir şey ifade etmeyen; harfler, kelimeler veya özel işaretler barındıran veri tipleridir. Örnek: Ad, Cinsiyet, Doğum Yeri.
• Number (Sayısal Giriş): Sayılarla ifade edilen verilerdir. Örnek: Yaş, Boy, GPA.
• Currency (Para Birimi): Burs miktarı, gelir-gider gibi dolar, TL, euro vs. simgesi barındıran rakamlardır.
• Date (Tarih): Doğum tarihi, işlem günü gibi veriler. Excel’de veriler sisteme girilirken Date olarak tanımlanmalıdır. Aksi takdirde, Excel tarihleri arka planda 1 Ocak 1900’ü 1. gün sayarak ardışık tam sayılar olarak tuttuğu için tarih verisi sıradan bir sayıya (Örneğin 1 Aralık 1999 tarihi 36170 gibi bir sayıya) dönüşebilir.
• Kayıp Veri (Missing Value): Bilginin bulunmadığı hücrelerdir. Sıklıkla "NA" olarak gösterilir. İki türü vardır: Sistemde olması gerektiği halde girilmemiş olan boşluklar “Sistem kayıp verisi (System missing)”, katılımcının durumu gereği zaten olmaması gereken bilinçli boşluklar ise “Kullanıcı kayıp verisi (User missing)” olarak adlandırılır (Örneğin burs almayan birinin burs miktarı hücresinin boş olması).

Derste konu anlatımında elde ettiğimiz görüntü aşağıdaki gibidir:

Hücre Formatları ve Biçim Değiştirme Yöntemleri

Excel’de hücreye girilen veriler ham veri olarak saklanır, ancak görünümü hücre formatı ile kontrol edilir. Aynı sayısal değer (örneğin 1234.56) farklı formatlarda çok farklı görünebilir: para birimi, yüzde, tarih, bilimsel gösterim vb. Bu formatlar, verinin hem okunabilirliğini hem de istatistiksel programlara (R, Python, SPSS) aktarımındaki doğruluğunu doğrudan etkiler.

A. Hücre Formatını Değiştirme Adımları (İki Yöntem)

Yöntem 1: Sağ Tıklama (En Hızlı)

1. Biçimlendirmek istediğiniz hücreyi/hücreleri seçin.
2. Sağ tıklayın → Hücreleri Biçimlendir (Format Cells) seçeneğini tıklayın.
3. Açılan pencerede Sayı (Number) sekmesine geçin.

Yöntem 2: Şerit (Ribbon) Üzerinden

1. Ana Sayfa (Home) sekmesine tıklayın.
2. Sayı (Number) grubunda bulunan açılır menüye tıklayın veya küçük ok işaretine basarak Daha Fazla Sayı Biçimi (More Number Formats) seçeneğini açın.

B. En Sık Kullanılan Hücre Formatları ve Örnekler

Aşağıdaki tablo en önemli formatları, örnek girişi ve sonuç görüntüsünü göstermektedir:

Format Türü	Açıklama	Örnek Giriş	Biçimlendirilmiş Görünüm	Kullanım Alanı
Genel (General)	Varsayılan format	1234.56	1234.56	Başlangıç formatı
Sayı (Number)	Ondalık basamak ve binlik ayırıcı belirlenebilir	1234.56	1.234,56	Yaş, GPA, ölçümler
Para Birimi (Currency)	Para sembolü ekler	1234.56	₺1.234,56	Gelir-gider, burs
Yüzde (Percentage)	Otomatik % olarak gösterir	0.15	15%	Oranlar
Tarih (Date)	Sayıyı veya metni tarih formatına çevirir. Konum (Locale) ayarı ile ülke standartlarına göre biçim değiştirilir.	15/04/2026	15.04.2026 veya 15 Nisan 2026	Doğum tarihi, işlem tarihi
Metin (Text)	Veriyi metin olarak zorlar, baştaki sıfırlar korunur	000123	000123	TC Kimlik No, telefon
Özel (Custom)	Kullanıcı kendi formatını tanımlar	5551234567	(555) 123-45-67	Kişiye özel kodlar

C. Pratik Örnekler ve Uygulama

Örnek 1: Sayıyı Para Birimine Çevirme

1. Hücreye 1250.75 yazın.
2. Sağ tıklayın → Hücreleri Biçimlendir → Para Birimi → Sembol: ₺ → Ondalık basamak: 2 → Tamam.
3. Sonuç: ₺1.250,75

Örnek 2: Yüzde Formatı

1. Hücreye 0.085 yazın.
2. Yüzde formatını uygulayın.
3. Sonuç: 8,5%

Örnek 3: Tarih Formatı ve Konum (Locale) Ayarı (Önemli!)

Tarih formatı sadece görünümü değil, ülke standartlarını da belirler. Excel’de tarihlerin gün/ay/yıl sırası ülkeye göre değişir.

1. Hücreye 15/04/2026 veya 45367 (Excel’in iç tarih kodu) yazın.
   
2. Sağ tıklayın → Hücreleri Biçimlendir → Tarih sekmesine geçin.
   
3. Konum (Locale) listesinden istediğiniz ülkeyi seçin:
   

• Türkçe (Türkiye) → 15.04.2026 veya 15 Nisan 2026
  
• İngilizce (ABD) → 4/15/2026
  
• İngilizce (Birleşik Krallık) → 15/04/2026
  

4. Tür listesinden istediğiniz görünümü seçin (Kısa Tarih, Uzun Tarih vb.).
   
5. Tamam’a tıklayın.

Not: Eğer uluslararası bir veri seti ile çalışıyorsanız Konum ayarını mutlaka kontrol edin. Yanlış konum seçilirse tarihler ters çevrilebilir (örneğin 15/04/2026 → 4/15/2026 olarak algılanır) ve veri aktarımında ciddi hatalar oluşur.

Örnek 4: Baştaki Sıfırları Koruma (Önemli!)

1. Hücreye 001234 yazın ve Enter’a basın → Excel otomatik olarak 1234 yapar.
2. Hücreyi seçin → Metin formatını uygulayın.
3. Tekrar 001234 yazın → Artık baştaki sıfırlar korunur.

D. İpuçları ve En İyi Uygulamalar

• Klavye Kısayolu (İngilizce Excel): Ctrl + 1 → Hücreleri Biçimlendir penceresini direkt açar.(Mac’de Command+1)
• Birden Fazla Hücreye Aynı Anda Format Uygulama: Hücreleri sürükleyerek veya Ctrl ile seçerek toplu işlem yapabilirsiniz.(Mac’de Command)
• Formatı Temizleme: Ana Sayfa → Düzenleme → Temizle → Biçimleri Temizle.
• Veri Analizi İçin Öneri: Sayısal işlemler (ortalama, toplam) yapılacak sütunlar mutlaka Sayı veya Para Birimi formatında olmalıdır. Metin formatındaki sayılar istatistiksel fonksiyonlarda çalışmaz.
• R/Python’a Aktarım Öncesi: Tarih ve sayısal sütunların doğru formatta olduğundan emin olun. Yanlış format, veri aktarımında “NA” veya hata üretir.

Not: Hücre formatı yalnızca görünümü değiştirir; hücredeki gerçek veri aynı kalır. Bu nedenle raporlama ve sunum için format çok önemlidir, ancak istatistiksel analizlerde verinin gerçek tipi (numeric/text/date) önceliklidir.