Przyjrzyjmy się następującej hipotezie badawczej:
H.1 Postrzeganie emocji odgrywa znaczącą rolę w budowaniu świadomości całościowej istoty człowieka w organizacji w ujęciu koncepcji neuroprzywództwa
Aby podjąć próbę weryfikacji tej hipotezy, konieczne było uprzednie przekształcenie danych ankietowych. Poziom postrzegania emocji został oszacowany na podstawie odpowiedzi na poniższe pytanie:
Proszę wskazać, w jakim stopniu utożsamia się Pani/Pan z każdym z poniższych stwierdzeń:
Dla każdego z tych stwierdzeń respondenci mogli udzielić jednej z trzech odpowiedzi:
Odpowiedzi zostały zapisane w zmiennych P4_1,
P4_2 i P4_3, a następnie przekształcone na
wartości liczbowe: odpowiednio 1, 2 i 3. W celu uzyskania syntetycznego
wskaźnika postrzegania emocji, obliczono ich sumę, co daje wartości od 3
do 9, wskazujące na ogólny poziom identyfikacji respondenta z emocjami —
własnymi i cudzymi.
W dalszej analizie wskaźnik ten został zaklasyfikowany według dwóch schematów kategoryzacji:
W wyniku tych przekształceń powstała zmienna opisująca poziom postrzegania emocji. Jej rozkład przedstawiono poniżej:
Rozkład poziomu postrzegania emocji badanych
Sprawdźmy, czy poziom postrzegania emocji różni się w zależności od płci.
Związek między płcią badanych a poziomem postrzegania emocji
Wyniki wskazują na istotną statystycznie różnicę w poziomie postrzegania emocji między kobietami a mężczyznami (p < 0.01). Mediana poziomu postrzegania emocji wynosi 8 wśród kobiet i 7 wśród mężczyzn, co sugeruje wyższy poziom identyfikacji emocjonalnej u respondentek.
Sprawdźmy, czy poziom postrzegania emocji różni się w zależności od grupy wiekowej.
Związek między grupą wiekową a poziomem postrzegania emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 5.6399, df = 4, p-value = 0.23
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ 18-27 28-37 38-47 48-57
## ─────────┼────────────────────────────────────────────
## 28-37 │ 0.859106
## │ 0.5575
## │
## 38-47 │ 1.438285 0.746537
## │ 0.3759 0.5692
## │
## 48-57 │ 1.114924 0.310030 -0.464054
## │ 0.4415 0.7565 0.7140
## │
## 58 lat i │ 2.218058 1.836086 1.411743 1.687863
## │ 0.2655 0.3317 0.3161 0.3048
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Analiza porównawcza pomiędzy parami grup wiekowych nie wykazała żadnych istotnych statystycznie różnic w poziomie postrzegania emocji.
Warto również przeanalizować dane z uwzględnieniem jednoczesnego podziału na grupy wiekowe i płeć respondentów. Tym razem badamy, czy występują istotne statystycznie różnice pomiędzy kobietami a mężczyznami w obrębie tej samej grupy wiekowej.
Związek między wiekiem oraz płcią badanych a poziomem postrzegania emocji
Różnice w postrzeganiu emocji pomiędzy kobietami a mężczyznami są istotne statystycznie wyłącznie w grupie wiekowej 28–37 lat. W pozostałych grupach różnice te ulegają zatarciu — szczególnie wśród osób w dojrzałym wieku, gdzie mediany dla obu płci są identyczne.
Może to być jedna z najbardziej znaczących obserwacji wynikających z przeprowadzonej analizy.
Sprawdźmy jednak, czy zaobserwowane wcześniej różnice będą nadal widoczne, gdy poziom postrzegania emocji oprzemy wyłącznie na odpowiedziach na pierwsze pytanie:
„W pełni dostrzegam i rozumiem przypadek emocji, które sam/a przeżywam”
Związek między płcią badanych a poziomem postrzegania emocji
Jak można zobaczyć na wykresie, nie występują istotne różnice pomiędzy odpowiedziami kobiet i mężczyzn na to pytanie.
Sprawdźmy, czy poziom postrzegania emocji na podstawie pytania pierwszego zależy od wieku respondentów.
Związek między wiekiem oraz płcią badanych a poziomem postrzegania emocji – pyt. 1
Również w tym przypadku nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami. Choć mediany wyników w grupach wiekowych 28–37 oraz 38–47 lat różnią się, to wartość p testu statystycznego nie pozwala na uznanie tych różnic za istotne.
Sprawdźmy jednak, czy różnice będą równie widoczne, gdy poziom postrzegania emocji oprzemy wyłącznie na odpowiedziach na drugie pytanie:
„Patrząc na twarz i/lub postawę ciała, wsłuchując się w ton głosu współpracownika, rozumiem emocje, które on wyraża.”
Związek między płcią badanych a poziomem postrzegania emocji – pyt. 2
W tym przypadku zaobserwowano niewielką różnicę pomiędzy płciami, jednak nie osiąga ona klasycznego poziomu istotności (p = 0.066).
Sprawdźmy, czy poziom postrzegania emocji na podstawie pytania drugiego zależy od wieku respondentów.
„Patrząc na twarz i/lub postawę ciała, wsłuchując się w ton głosu współpracownika, rozumiem emocje, które on wyraża.”
Związek między wiekiem oraz płcią badanych a poziomem postrzegania emocji – pyt. 2
Również w tym przypadku nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami. Choć zauważalne są drobne różnice w medianach, to nie uzyskały one potwierdzenia w analizie statystycznej.
Sprawdźmy, czy poziom postrzegania emocji różni się w zależności od zajmowanego stanowiska.
Związek między zajmowanym stanowiskiem a poziomem postrzegania emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 4.133, df = 3, p-value = 0.25
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ menadżer menadżer menadżer
## ─────────┼─────────────────────────────────
## menadżer │ 0.575522
## │ 0.6779
## │
## menadżer │ 1.763411 1.435661
## │ 0.2335 0.3022
## │
## prezes/w │ -0.444346 -0.925039 -1.930053
## │ 0.6568 0.5324 0.3216
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
W tym przypadku nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w poziomie postrzegania emocji pomiędzy badanymi zajmującymi różne stanowiska.
Sprawdźmy, czy zaobserwujemy różnice, jeśli przeanalizujemy odpowiedzi wyłącznie na jedno pytanie: W pełni dostrzegam i rozumiem przypadek emocji, które sam/a przeżywam
Związek między zajmowanym stanowiskiem a poziomem postrzegania emocji – pyt. 1
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 5.0283, df = 3, p-value = 0.17
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ menadżer menadżer menadżer
## ─────────┼─────────────────────────────────
## menadżer │ 1.577650
## │ 0.3439
## │
## menadżer │ 1.906391 0.956731
## │ 0.3396 0.4064
## │
## prezes/w │ 0.301601 -0.971171 -1.530977
## │ 0.7630 0.4972 0.2516
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Również w tym przypadku nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami.
Sprawdźmy, czy różnice ujawnią się, jeśli ograniczymy analizę wyłącznie do drugiego pytania:
„Patrząc na twarz i/lub postawę ciała, wsłuchując się w ton głosu współpracownika, rozumiem emocje, które on wyraża.”
Związek między zajmowanym stanowiskiem a poziomem postrzegania emocji – pyt. 2
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 3.7706, df = 3, p-value = 0.29
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ menadżer menadżer menadżer
## ─────────┼─────────────────────────────────
## menadżer │ -1.002902
## │ 0.4739
## │
## menadżer │ 1.138938 1.783756
## │ 0.5095 0.4468
## │
## prezes/w │ -0.737980 0.054964 -1.566980
## │ 0.5526 0.9562 0.3514
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Również w tym przypadku nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami.
Sprawdźmy, czy istnieje zależność pomiędzy poziomem postrzegania
emocji a temperamentem badanych.
Uwaga: z analizy wykluczono osoby o temperamencie „Melancholik” ze
względu na zbyt małą liczbę obserwacji w tej grupie.
Związek między temperamentem badanych a poziomem postrzegania emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 2.6173, df = 2, p-value = 0.27
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ Choleryk Melancho
## ─────────┼──────────────────────
## Melancho │ -1.562370
## │ 0.3546
## │
## Sangwini │ -0.250661 1.492632
## │ 0.8021 0.2033
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Również w tym przypadku nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami.
Sprawdźmy również, czy występują różnice w odpowiedziach na pytanie:
„W pełni dostrzegam i rozumiem przypadek emocji, które sam/a przeżywam.”
Związek między temperamentem badanych a poziomem postrzegania emocji – pyt. 1
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 2.1757, df = 2, p-value = 0.34
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ Choleryk Melancho
## ─────────┼──────────────────────
## Melancho │ -0.971417
## │ 0.4970
## │
## Sangwini │ 0.619929 1.447522
## │ 0.5353 0.4433
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Również w tym przypadku nie zaobserwowano istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami.
Sprawdźmy również, czy występują różnice w odpowiedziach na drugie pytanie:
„Patrząc na twarz i/lub postawę ciała, wsłuchując się w ton głosu współpracownika, rozumiem emocje, które on wyraża.”
Związek między temperamentem badanych a poziomem postrzegania emocji – pyt. 2
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 0.3468, df = 2, p-value = 0.84
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ Choleryk Melancho
## ─────────┼──────────────────────
## Melancho │ -0.587301
## │ 1.0000
## │
## Sangwini │ -0.198556 0.491226
## │ 0.8426 0.9349
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Biorąc pod uwagę wyniki uzyskane przy analizie sumarycznego wskaźnika postrzegania emocji, brak istotnych różnic w odpowiedziach na pytanie 2 nie jest zaskakujący.
Poziom świadomości całościowej istoty człowieka w organizacji – w ujęciu koncepcji neuroprzywództwa – został oszacowany na podstawie odpowiedzi udzielonych w pytaniu ankietowym nr 21. Respondenci zostali poproszeni o ustosunkowanie się do ogólnego stwierdzenia:
„W mojej opinii człowiek wnosi do organizacji całego siebie”
poprzez ocenę sześciu szczegółowych podpunktów:
Na każde ze stwierdzeń respondenci mogli odpowiedzieć: „Zgadzam
się” lub „Nie zgadzam się”.
Odpowiedzi zostały zapisane w zmiennych P21_1 do
P21_6, gdzie „Zgadzam się” zakodowano jako
1, a „Nie zgadzam się” jako 0.
Suma tych odpowiedzi utworzyła wskaźnik świadomości całościowej
obecności człowieka w organizacji – o zakresie od 0 do 6.
Zaobserwowano, że pomiędzy wskaźnikiem postrzegania emocji a
wskaźnikiem świadomości całościowej obecności człowieka w organizacji
występuje umiarkowanie słaba, dodatnia korelacja:
0.28
Oznacza to, że im wyższy poziom postrzegania emocji, tym częściej badani zgadzają się z twierdzeniami dotyczącymi całościowego postrzegania człowieka w organizacji.
Widać, że w większości przypadków występuje umiarkowanie niska, a
czasami średnia korelacja pomiędzy pytaniami dotyczącymi poziomu
postrzegania emocji a odpowiedziami związanymi z całościową obecnością
człowieka w organizacji.
Zależność pomiędzy poziomem świadomości całościowej obecności człowieka a poziomem postrzegania emocji można również przedstawić za pomocą wykresów pudełkowych (boxplotów).
Związek między postrzeganiem emocji a poziomem świadomości całościowej istoty człowieka w organizacji
Test Wilcoxona wykazał trend sugerujący różnice w poziomie utożsamienia się z człowiekiem jako całością w organizacji pomiędzy osobami o niskim i wysokim poziomie postrzegania emocji (W = 160, p = 0.054). Chociaż różnica ta nie osiągnęła klasycznego poziomu istotności statystycznej (p < 0.05), jej wartość znajduje się blisko progu, co może wskazywać na istnienie potencjalnej zależności wartej dalszych badań.
Przyjrzyjmy się teraz tej samej zależności w przypadku podziału na trzy grupy:
Związek między postrzeganiem emocji a poziomem świadomości całościowej istoty człowieka w organizacji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 5.5268, df = 2, p-value = 0.06
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -1.337686
## │ 0.2715
## │
## wysoka │ -2.260560 -0.771405
## │ 0.0714 0.4405
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Na podstawie testu Kruskala-Wallisa nie można potwierdzić istnienia istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami o niskim, średnim i wysokim poziomie postrzegania emocji, jeśli chodzi o liczbę zgód ze stwierdzeniami dotyczącymi całościowej obecności człowieka w organizacji.
Innymi słowy, choć obserwowane są pewne różnice między grupami, nie są one na tyle silne, aby zostały uznane za istotne przy standardowym poziomie istotności (α = 0.05).
Dokonano również oceny poziomu postrzegania całościowej istoty
człowieka w organizacji.
W tym celu zadano respondentom następujące pytanie:
Proszę wskazać, w jakim stopniu utożsamia się Pani/Pan z każdym z poniższych stwierdzeń:
Na każde ze stwierdzeń respondenci mogli udzielić jednej z trzech odpowiedzi:
Odpowiedzi zostały zapisane w zmiennych od P25_1 do
P25_5 i przekształcone na wartości liczbowe:
od 1 (W ogóle się nie utożsamiam) do
3 (W pełni się utożsamiam).
Jedynie w przypadku pytania 3 zastosowano odwrotne kodowanie – wartość 3
przypisano odpowiedzi „W ogóle się nie utożsamiam”, a wartość 1
– odpowiedzi „W pełni się utożsamiam”.
Tak przekształcone odpowiedzi zostały zsumowane, tworząc zmienną
istota_człowiek_suma, która wyraża poziom postrzegania
całościowej istoty człowieka w organizacji.
Zaobserwowano umiarkowanie słabą, dodatnią korelację
pomiędzy wskaźnikiem emocje_suma a
istota_człowiek_suma:
wartość współczynnika Spearmana wyniosła 0.28, a korelacja
była istotna statystycznie (p = 0.004).
##
## Spearman's rank correlation rho
##
## data: PostrzeganieCzłowieka$emocje_suma and PostrzeganieCzłowieka$istota_człowiek_suma
## S = 134837, p-value = 0.003897
## alternative hypothesis: true rho is not equal to 0
## sample estimates:
## rho
## 0.2807145
Korelację tą można zwizualizować na wykresie bąbelkowym na którym poszczególne bąbelki symbolizują częstość występowania par wartości Poziomu postrzegania emocji oraz poziomu postrzegania całościowej istoty człowieka w organizacji. Wykres został uzupełniony o krzywą regresji LOESS.
Związek między postrzeganiem emocji na postrzeganiem całościowej obecności człowieka
Warto zauważyć, że występują umiarkowanie słabe korelacje również między poszczególnymi pytaniami dotyczącymi poziomu postrzegania emocji (P4_1–P4_3) a odpowiedziami dotyczącymi całościowej obecności człowieka w organizacji (P25_1–P25_5).
Poniżej przedstawiono mapę cieplną korelacji między tymi zmiennymi:
Mapa cieplna korelacji pomiędzy odpowiedziami na pytania dotyczące poziomu postrzegania całościowej istoty człowieka w organizacji.
Związek między poziomem postrzegania emocji (kategoryzowanego binarnie) a poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji
Wyniki analizy nie wykazały istotnych statystycznie różnic w poziomie postrzegania całościowej obecności człowieka w organizacji w zależności od poziomu postrzegania emocji (kategoryzowanego binarnie).
Ponieważ jednak wcześniej zaobserwowano, że poziom postrzegania emocji różnił się istotnie w zależności od płci, warto rozważyć przeprowadzenie analizy z uwzględnieniem tej zmiennej.
Związek między poziomem postrzegania emocji (kategoryzowanego binarnie) a poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji, z uwzględnieniem płci badanych
Włączenie zmiennej płci do analizy nie wykazało dodatkowych, istotnych statystycznie różnic. Rozkłady poziomu postrzegania całościowej istoty człowieka w organizacji okazały się podobne zarówno w grupie kobiet, jak i mężczyzn – niezależnie od poziomu postrzegania emocji.
Związek między poziomem postrzegania emocji (kategoryzowanego binarnie) a poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji, z uwzględnieniem grupy wiekowej badanych
Należy jednak zauważyć, że w niektórych grupach wiekowych pojawiła się tylko jedna odpowiedź zaklasyfikowana jako „niska”. W związku z tym wiarygodność tego porównania jest ograniczona, a wyniki należy traktować z ostrożnością.
Związek między poziomem postrzegania emocji (kategoryzowanego binarnie) a poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji, z uwzględnieniem zajmowanego stanowiska
W przypadku zajmowanego stanowiska, również trudno jest jednoznacznie ocenić związek z poziomem postrzegania całościowej obecności człowieka w organizacji. W niektórych grupach odpowiedzi w jednej z kategorii emocji są nieliczne, co ogranicza możliwości statystycznej interpretacji wyników.
Związek między poziomem postrzegania emocji (kategoryzowanego binarnie) a poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji, z uwzględnieniem temperamentu badanych
Również w tym przypadku nie stwierdzono podstaw do uznania, że poziom postrzegania emocji wiąże się w istotny sposób z poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji – nawet po podziale na typ temperamentu.
Jak stwierdzono na początku rozdziału, występuje umiarkowanie słaba,
dodatnia korelacja pomiędzy postrzeganiem emocji a postrzeganiem
całościowej istoty człowieka w organizacji.
Niestety, analiza z wykorzystaniem binarnego podziału poziomu
postrzegania emocji (niski / wysoki) nie wykazała istotnych
statystycznie różnic.
Zdecydowano więc, że analizę należy powtórzyć, wykorzystując
trójkategorialny podział poziomu postrzegania
emocji.
W analizie uwzględniono jedynie te podgrupy, dla których liczba
obserwacji była większa niż 5.
Ponieważ w kategorii „niska” odnotowano jedynie 3 obserwacje, kolejne
porównania będą ograniczone do kategorii „średnia” oraz „wysoka”.
## # A tibble: 3 × 2
## # Groups: emocje_kat [3]
## emocje_kat n
## <fct> <int>
## 1 niska 3
## 2 średnia 16
## 3 wysoka 85
Kategorię „niską” pozostawiono wyłącznie na potrzeby ogólnego porównania, co zaprezentowano na poniższym wykresie.
Związek między poziomem postrzegania emocji a całościowym postrzeganiem człowieka w organizacji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 3.8277, df = 2, p-value = 0.15
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ 0.638449
## │ 0.7848
## │
## wysoka │ -0.223059 -1.954821
## │ 0.8235 0.1518
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Analiza przedstawionego wykresu nie daje podstaw do stwierdzenia
istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami. Co prawda mediana dla
grupy o wysokim poziomie postrzegania emocji przewyższa trzeci kwartyl w
pozostałych dwóch grupach, jednak test Kruskala-Wallisa nie pozwala na
odrzucenie hipotezy o równości median (p = 0.15).
Sprawdźmy jednak, czy istotne różnice pojawią się w obrębie podgrup wyodrębnionych ze względu na płeć, wiek, zajmowane stanowisko lub temperament. Pamiętajmy o wcześniejszym założeniu: porównania będą wykonywane tylko w tych podgrupach, w których liczba obserwacji przekracza 5.
Sprawdźmy, czy poziom postrzegania emocji wpływa na postrzeganie
całościowej obecności człowieka w organizacji, z uwzględnieniem podziału
na płeć.
Analiza zostanie przeprowadzona oddzielnie dla kobiet i mężczyzn.
Związek między postrzeganiem emocji a całościowym postrzeganiem człowieka w organizacji z podziałem na płeć
Wyniki tej analizy są zgodne z wcześniejszymi obserwacjami. W grupie kobiet występuje istotna statystycznie różnica pomiędzy poziomem postrzegania emocji a poziomem całościowego postrzegania człowieka w organizacji (p = 0.018). W przypadku mężczyzn taka zależność nie została zaobserwowana.
## # A tibble: 10 × 3
## # Groups: Wiek, emocje_kat [10]
## Wiek emocje_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 18-27 średnia 2
## 2 18-27 wysoka 14
## 3 28-37 średnia 6
## 4 28-37 wysoka 24
## 5 38-47 średnia 3
## 6 38-47 wysoka 18
## 7 48-57 średnia 3
## 8 48-57 wysoka 27
## 9 58 lat i więcej średnia 2
## 10 58 lat i więcej wysoka 2
Niestety, w przypadku zmiennej wiek tylko w jednej grupie wiekowej (28–37 lat) liczba obserwacji w porównywanych podgrupach (szczególnie w kategorii „średnia”) była większa niż przyjęty przez nas próg minimalny (n > 5). Z tego względu analiza ta nie została przeprowadzona.
## # A tibble: 7 × 3
## # Groups: Stanowisko, emocje_kat [7]
## Stanowisko emocje_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 menadżer niższego szczebla średnia 4
## 2 menadżer niższego szczebla wysoka 31
## 3 menadżer średniego szczebla średnia 9
## 4 menadżer średniego szczebla wysoka 31
## 5 menadżer wyższego szczebla średnia 3
## 6 menadżer wyższego szczebla wysoka 5
## 7 prezes/właściciel organizacji wysoka 18
Również w przypadku podziału względem zajmowanego stanowiska tylko jedna grupa – menedżerowie średniego szczebla – spełniała przyjęte kryterium minimalnej liczby obserwacji (n > 5). Z tego względu analiza ta nie została przeprowadzona.
## # A tibble: 6 × 3
## # Groups: Temperament, emocje_kat [6]
## Temperament emocje_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 Sangwinik średnia 11
## 2 Sangwinik wysoka 45
## 3 Choleryk średnia 5
## 4 Choleryk wysoka 26
## 5 Flegmatyk wysoka 3
## 6 Melancholik wysoka 11
Związek między postrzeganiem emocji a całościowym postrzeganiem człowieka w organizacji z podziałem według temperamentu
W przypadku temperamentu możliwe było porównanie co najmniej dwóch podgrup: sangwiników oraz choleryków.
Zgodnie z oczekiwaniami, w grupie sangwiników wystąpiła istotna statystycznie różnica – osoby o wyższym poziomie postrzegania emocji częściej zgadzały się ze stwierdzeniami dotyczącymi całościowej obecności człowieka w organizacji. Dla choleryków nie zaobserwowano takiej zależności.
Celem przeprowadzonej analizy było sprawdzenie, czy postrzeganie emocji odgrywa istotną rolę w budowaniu świadomości całościowej obecności człowieka w organizacji – zgodnie z koncepcją neuroprzywództwa. Wyniki badań dostarczyły częściowego potwierdzenia tej hipotezy, choć w wielu przypadkach efekty były subtelne lub trudne do jednoznacznej interpretacji.
Jeśli miałbym możliwość przeprowadzenia tych badań ponownie, zadbałbym o to, by pytania:
Choć nie wszystkie wyniki były jednoznaczne, analiza pozwoliła lepiej zrozumieć relację pomiędzy empatią a całościowym postrzeganiem człowieka w kontekście organizacyjnym. To z kolei stanowi ważny punkt wyjścia do dalszych, być może bardziej zniuansowanych badań w tym obszarze.
Drugą z postawionych hipotez badawczych była następująca:
W opinii większości osób uczestniczących w badaniu regulacja emocji istotnie wpływa na tworzenie bezpiecznego psychicznie środowiska pracy jako czynnika kształtującego neuroprzywództwo.
Hipoteza ta zakłada, że zdolność do panowania nad emocjami – rozumiana jako umiejętność kontrolowania i świadomego reagowania na emocjonalne impulsy – stanowi fundament budowania środowiska sprzyjającego poczuciu psychologicznego bezpieczeństwa. W tym ujęciu regulacja emocji nie tylko wpływa na samopoczucie jednostek, ale także odgrywa kluczową rolę w jakości przywództwa opartego na zasadach neuroprzywództwa.
W celu zbadania poziomu regulacji emocji wśród respondentów, w ankiecie zawarto pytania dotyczące ich samooceny w tym zakresie. Przykładowe pytanie brzmiało:
„Jak ocenia Pani/Pan swoją zdolność do panowania nad swoimi emocjami w sytuacjach stresujących?”
W celu zbadania poziomu regulacji emocji wśród respondentów, w ankiecie zawarto pytania dotyczące ich samooceny w tym zakresie. Przykładowe pytanie brzmiało:
„Jak ocenia Pani/Pan swoją zdolność do panowania nad swoimi emocjami w sytuacjach stresujących?”
Respondenci mieli do wyboru trzy odpowiedzi, odzwierciedlające ich osobiste doświadczenie i ocenę poziomu samokontroli emocjonalnej:
Zastosowanie trzystopniowej skali pozwala na uchwycenie istotnych różnic w poziomie samooceny bez nadmiernego komplikowania wyboru odpowiedzi. Stanowi to kompromis między dokładnością a prostotą i może być szczególnie użyteczne w kontekście badania postaw lub kompetencji miękkich.
Na potrzeby analizy porównawczej zastosowano zasadę, zgodnie z którą z dalszych analiz wykluczano te podgrupy, w których liczba obserwacji była mniejsza niż 5 w którejkolwiek z porównywanych kategorii. Miało to na celu zapewnienie rzetelności wyników testów statystycznych oraz uniknięcie nadmiernych błędów związanych z małą liczebnością próby.
W kolejnych krokach przedstawiona zostanie analiza rozkładu odpowiedzi oraz ewentualnych zależności między deklarowaną zdolnością do regulowania emocji a innymi zmiennymi psychologicznymi i demograficznymi.
## Warning in cor.test.default(PsychiczneŚrodowiskoPracy$P10,
## PsychiczneŚrodowiskoPracy$bezp_organizacja_suma, : nie można obliczyć dokładnej
## wartości prawdopodobieństwa z powtórzonymi wartościami
## Warning in cor.test.default(PsychiczneŚrodowiskoPracy$wskaźnik,
## PsychiczneŚrodowiskoPracy$bezp_organizacja_suma, : nie można obliczyć dokładnej
## wartości prawdopodobieństwa z powtórzonymi wartościami
## # A tibble: 2 × 2
## Płeć n
## <fct> <int>
## 1 Kobieta 54
## 2 Mężczyzna 48
Związek pomiędzy płcią badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 5 × 2
## Wiek n
## <fct> <int>
## 1 18-27 16
## 2 28-37 29
## 3 38-47 22
## 4 48-57 31
## 5 58 lat i więcej 4
Związek pomiędzy grupą wiekową badanych a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 1.7366, df = 3, p-value = 0.63
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ 18-27 28-37 38-47
## ─────────┼─────────────────────────────────
## 28-37 │ -1.315025
## │ 1.0000
## │
## 38-47 │ -0.864734 0.443547
## │ 0.7744 0.7888
## │
## 48-57 │ -0.903930 0.508126 0.021041
## │ 1.0000 0.9170 0.9832
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 9 × 3
## # Groups: Wiek, Płeć [9]
## Wiek Płeć n
## <fct> <fct> <int>
## 1 18-27 Kobieta 11
## 2 18-27 Mężczyzna 5
## 3 28-37 Kobieta 17
## 4 28-37 Mężczyzna 12
## 5 38-47 Kobieta 14
## 6 38-47 Mężczyzna 8
## 7 48-57 Kobieta 12
## 8 48-57 Mężczyzna 19
## 9 58 lat i więcej Mężczyzna 4
Związek pomiędzy wiekiem oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 3 × 2
## Staż n
## <fct> <int>
## 1 1-3 lat 4
## 2 3-10 lat 27
## 3 10 lat i więcej 71
Związek pomiędzy stażem pracy badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 5 × 3
## # Groups: Staż, Płeć [5]
## Staż Płeć n
## <fct> <fct> <int>
## 1 1-3 lat Mężczyzna 4
## 2 3-10 lat Kobieta 20
## 3 3-10 lat Mężczyzna 7
## 4 10 lat i więcej Kobieta 34
## 5 10 lat i więcej Mężczyzna 37
Związek pomiędzy stażem pracy oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
### Poziom regulacji emocji w zależności od stażu pracy na obecnym
stanowisku
## # A tibble: 4 × 2
## Staż_na_stanowisku n
## <fct> <int>
## 1 do 12 miesięcy 9
## 2 1-3 lat 22
## 3 3-10 lat 42
## 4 10 lat i więcej 29
Związek pomiędzy stażem pracy badanych na obecnym stanowisku a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 2.5762, df = 3, p-value = 0.46
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ 1-3 lat 10 lat i 3-10 lat
## ─────────┼─────────────────────────────────
## 10 lat i │ -0.677721
## │ 0.9959
## │
## 3-10 lat │ -1.565830 -0.913206
## │ 0.7043 1.0000
## │
## do 12 mi │ -0.639504 -0.160988 0.433019
## │ 0.7837 0.8721 0.7980
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 8 × 3
## # Groups: Staż_na_stanowisku, Płeć [8]
## Staż_na_stanowisku Płeć n
## <fct> <fct> <int>
## 1 do 12 miesięcy Kobieta 5
## 2 do 12 miesięcy Mężczyzna 4
## 3 1-3 lat Kobieta 14
## 4 1-3 lat Mężczyzna 8
## 5 3-10 lat Kobieta 24
## 6 3-10 lat Mężczyzna 18
## 7 10 lat i więcej Kobieta 11
## 8 10 lat i więcej Mężczyzna 18
Związek pomiędzy stażem pracy na obecnym stanowisku oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
### Poziom regulacji emocji w zależności od temperamentu
## # A tibble: 4 × 2
## # Groups: Temperament [4]
## Temperament n
## <fct> <int>
## 1 Sangwinik 57
## 2 Choleryk 31
## 3 Flegmatyk 3
## 4 Melancholik 11
Związek pomiędzy temperamentem badanych a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 4.4884, df = 2, p-value = 0.11
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ Choleryk Melancho
## ─────────┼──────────────────────
## Melancho │ -0.936934
## │ 0.5232
## │
## Sangwini │ -2.117382 -0.436362
## │ 0.1027 0.6626
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Analiza danych dotyczących deklarowanego poziomu regulacji emocji pozwala na sformułowanie kilku wniosków wstępnych. Na podstawie rozkładów odpowiedzi oraz porównań międzygrupowych zbadano, czy poziom samoocenianej zdolności do kontrolowania emocji różni się istotnie w zależności od wybranych zmiennych demograficznych i psychologicznych.
W analizie uwzględniono takie czynniki, jak: - płeć respondenta, - wiek, - ogólny staż pracy, - staż pracy w obecnej organizacji, - staż na obecnym stanowisku, - oraz interakcje tych zmiennych z płcią.
Dla każdej porównywanej pary lub grupy sprawdzano, czy różnice w odpowiedziach są statystycznie istotne. W przypadkach, gdy liczba obserwacji w którejkolwiek z porównywanych kategorii była mniejsza niż 5, dana grupa została wykluczona z analizy, aby zapewnić rzetelność i wiarygodność wyników testów statystycznych.
Podsumowując, uzyskane wyniki wskazują na brak istotnych różnic między grupami niezależnie od uwzględninych czynników.
W kolejnych częściach raportu przeanalizowane zostaną pozostałe aspekty związane z inteligencją emocjonalną i neuroprzywództwem.
Drugą badaną zmienną był poziom tworzenia bezpiecznego psychicznie środowiska pracy. Aby ocenić ten aspekt, respondentom zadano pytanie:
„Proszę szczerze ocenić, na ile wymienione poniżej zachowania odzwierciedlają kreowane przez Panią/Pana bezpieczne psychicznie środowisko pracy?”
Respondenci udzielali odpowiedzi na podstawie poniższych stwierdzeń:
Odpowiedzi udzielane były w trójstopniowej skali Likerta, w której badany mógł wskazać jedną z poniższych opcji:
Pytanie to zostało umieszczone jako 27. w kwestionariuszu ankiety
(nie licząc metryczki), a odpowiedzi zarejestrowano w zmiennych
P27_1 do P27_6. Na potrzeby dalszej analizy
odpowiedzi te zostały przekształcone na wartości liczbowe (od 1 do 3), a
następnie obliczono sumaryczny wskaźnik poziomu tworzenia bezpiecznego
psychicznego środowiska pracy. Zmienna ta, oznaczona jako
bezp_organizacja_suma, posłużyła do dalszych analiz
statystycznych.
W pierwszym kroku obliczono współczynnik korelacji rang Spearmana pomiędzy wskaźnikiem poziomu tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy a wskaźnikiem poziomu regulowania emocji. Analiza ta miała na celu określenie, czy istnieje istotny związek pomiędzy zdolnością do kontroli emocjonalnej a deklarowanym sposobem budowania środowiska pracy opartego na zaufaniu i psychologicznym bezpieczeństwie.
W kolejnych podsekcjach zaprezentowano również wyniki analiz porównawczych z wykorzystaniem wybranych zmiennych demograficznych, w tym płci, wieku oraz stażu pracy.
Otrzymany współczynnik korelacji Spearmana, ρ = 0.17 przy wartości p = 0.09, nie wskazuje na istnienie statystycznie istotnego związku między poziomem regulowania emocji a poziomem tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy.
Nie jest więc zaskoczeniem, że również porównanie tych wskaźników na poziomie grupowym, zaprezentowane na poniższym wykresie pudełkowym, nie ujawnia istotnych różnic między kategoriami oceny samokontroli emocjonalnej.
Poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy w kontekście oceny poziomu samokontroli emocjonalnej
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 3.7373, df = 2, p-value = 0.15
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ Poziom m Zdecydow
## ─────────┼──────────────────────
## Zdecydow │ 1.177130
## │ 0.2391
## │
## Zdecydow │ -1.378045 -1.552115
## │ 0.2523 0.3619
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Wcześniejsza analiza poziomu regulowania emocji w podziale na podgrupy również nie wykazała istotnych różnic między badanymi kategoriami. W związku z tym należało się spodziewać, że również analiza powiązania tych wyników z deklarowanym poziomem tworzenia bezpiecznego środowiska pracy nie przyniesie istotnych efektów.
Mimo to, przeprowadzono dodatkowe testy porównawcze, aby w pełni potwierdzić założenia i wykluczyć istotne zależności. Podobnie jak we wcześniejszych analizach, z porównań wykluczono wszystkie podgrupy, w których liczba obserwacji w którejkolwiek kategorii była mniejsza niż 5.
## # A tibble: 2 × 2
## # Groups: Płeć [2]
## Płeć n
## <fct> <int>
## 1 Kobieta 54
## 2 Mężczyzna 48
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od płci
## # A tibble: 5 × 2
## # Groups: Wiek [5]
## Wiek n
## <fct> <int>
## 1 18-27 16
## 2 28-37 29
## 3 38-47 22
## 4 48-57 31
## 5 58 lat i więcej 4
Związek pomiędzy stażem pracy na obecnym stanowisku oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 3 × 2
## # Groups: Staż [3]
## Staż n
## <fct> <int>
## 1 1-3 lat 4
## 2 3-10 lat 27
## 3 10 lat i więcej 71
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od stażu pracy
## # A tibble: 4 × 2
## # Groups: Staż_na_stanowisku [4]
## Staż_na_stanowisku n
## <fct> <int>
## 1 do 12 miesięcy 9
## 2 1-3 lat 22
## 3 3-10 lat 42
## 4 10 lat i więcej 29
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od stażu pracy na obecnym stanowisku
## # A tibble: 4 × 2
## # Groups: Temperament [4]
## Temperament n
## <fct> <int>
## 1 Sangwinik 57
## 2 Choleryk 31
## 3 Flegmatyk 3
## 4 Melancholik 11
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od temperamentu
Zgodnie z wcześniejszymi przewidywaniami, analiza nie wykazała istotnych statystycznie zależności między deklarowanym poziomem regulowania emocji a poziomem tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy. Otrzymane wyniki nie potwierdziły hipotezy o bezpośrednim powiązaniu między tymi dwoma zmiennymi.
Czy oznacza to, że taka zależność faktycznie nie istnieje? A może brak korelacji wynika z przyjętej metody pomiaru poziomu regulacji emocji? Warto zauważyć, że zastosowany w analizie wskaźnik regulacji emocji opierał się na jednej, bezpośredniej deklaracji respondentów dotyczącej ich zdolności do kontrolowania emocji w sytuacjach stresowych. Możliwe, że tak uproszczona forma pomiaru nie oddaje w pełni złożoności tego zjawiska.
W związku z tym, w dalszej części raportu zdecydowano się opracować alternatywny wskaźnik regulacji emocji, bazujący na odpowiedziach na dwa inne pytania kwestionariusza – odnoszące się do emocji odczuwanych przez respondentów w sytuacjach zawodowych. Celem tego zabiegu jest pogłębienie analizy i sprawdzenie, czy przy zastosowaniu bardziej złożonego podejścia pomiarowego możliwe będzie wykrycie zależności, której nie udało się zaobserwować wcześniej.
Biorąc pod uwagę wyniki dotychczasowej analizy, zdecydowano się na wyznaczenie alternatywnego wskaźnika poziomu regulacji emocji w oparciu o odpowiedzi udzielone na dwa inne pytania zawarte w ankiecie. Pytania 14 i 15 dotyczyły emocji towarzyszących respondentom podczas współpracy z innymi pracownikami. Pytanie 14 odnosiło się do emocji pozytywnych, natomiast pytanie 15 – do emocji negatywnych. W obu przypadkach respondenci mogli zaznaczyć dowolną liczbę odpowiedzi.
Każda możliwa odpowiedź otrzymała przypisaną wagę – wartości zostały dobrane arbitralnie, przy czym odpowiedzi neutralne lub wykluczające sytuację miały wagi ujemne, a pozytywne reakcje emocjonalne otrzymywały wartości dodatnie. Informacje o wagach zostały umieszczone w nawiasach przy każdej odpowiedzi.
Respondenci odpowiadali na pytanie:
„Jakie towarzyszyły Pani/Panu wtedy odczucia? Jeśli ten aspekt Pani/Pana nie dotyczy, proszę zaznaczyć tylko pierwsze okienko.”
Odczucia podczas uzewnętrzniania emocji pozytywnych:
Możliwe odpowiedzi:
Respondenci odpowiadali na pytanie:
„Odczucia podczas uzewnętrzniania emocji negatywnych.”
„Jeśli ten aspekt Pani/Pana nie dotyczy, proszę zaznaczyć tylko pierwsze okienko.”
Możliwe odpowiedzi:
Na podstawie udzielonych odpowiedzi, po przemnożeniu ich przez przypisane wagi, obliczono nowy wskaźnik poziomu regulacji emocji. Wskaźnik ten w zamierzeniu lepiej oddaje złożony, afektywny kontekst sytuacyjny i może stanowić bardziej czuły miernik faktycznej zdolności regulacyjnej niż prosta, jednoelementowa deklaracja.
W kolejnych podsekcjach przedstawiono wyniki analiz opartych na tym nowym podejściu.
Rozkład poziomu regulacji emocji wśród badanych
Uzyskany rozkład poziomu regulacji emocji charakteryzuje się obecnością
kilku lokalnych maksimów, co może sugerować istnienie odmiennych stylów
reagowania emocjonalnego w badanej populacji.
W kolejnym kroku uzyskane wartości zostały pogrupowane w trzy
kategorie: niska, średnia i
wysoka regulacja emocji. Do klasyfikacji zastosowano
następujące progi przedziałów: −5.5, 1.5,
4.5 oraz 12.5.
Na tej podstawie przeprowadzono dalsze analizy porównawcze, mające na celu zbadanie, czy pomiędzy wyodrębnionymi kategoriami występują istotne statystycznie różnice w podgrupach respondentów — ze względu na płeć, wiek, staż pracy oraz typ temperamentu.
Zgodnie z wcześniejszym założeniem, z analiz porównawczych wykluczono podgrupy, w których liczba obserwacji była mniejsza niż 5.
Związek pomiędzy płcią badanych a poziomem regulacji emocji 2
### Poziom regulacji emocji 2 w zależności od wieku
## # A tibble: 5 × 2
## Wiek n
## <fct> <int>
## 1 18-27 16
## 2 28-37 31
## 3 38-47 22
## 4 48-57 31
## 5 58 lat i więcej 4
Związek pomiędzy grupą wiekową badanych a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 4.7176, df = 3, p-value = 0.19
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ 18-27 28-37 38-47
## ─────────┼─────────────────────────────────
## 28-37 │ -0.004092
## │ 0.9967
## │
## 38-47 │ 1.514059 1.789023
## │ 0.2600 0.2208
## │
## 48-57 │ -0.187811 -0.222651 -1.991892
## │ 1.0000 1.0000 0.2783
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 9 × 3
## # Groups: Wiek, Płeć [9]
## Wiek Płeć n
## <fct> <fct> <int>
## 1 18-27 Kobieta 11
## 2 18-27 Mężczyzna 5
## 3 28-37 Kobieta 19
## 4 28-37 Mężczyzna 12
## 5 38-47 Kobieta 14
## 6 38-47 Mężczyzna 8
## 7 48-57 Kobieta 12
## 8 48-57 Mężczyzna 19
## 9 58 lat i więcej Mężczyzna 4
Związek pomiędzy wiekiem oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 3 × 2
## Staż n
## <fct> <int>
## 1 1-3 lat 4
## 2 3-10 lat 27
## 3 10 lat i więcej 73
Związek pomiędzy stażem pracy badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 5 × 3
## # Groups: Staż, Płeć [5]
## Staż Płeć n
## <fct> <fct> <int>
## 1 1-3 lat Mężczyzna 4
## 2 3-10 lat Kobieta 20
## 3 3-10 lat Mężczyzna 7
## 4 10 lat i więcej Kobieta 36
## 5 10 lat i więcej Mężczyzna 37
Związek pomiędzy stażem pracy oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
### Poziom regulacji emocji 2 w zależności od stażu pracy na obecnym
stanowisku
## # A tibble: 4 × 2
## Staż_na_stanowisku n
## <fct> <int>
## 1 do 12 miesięcy 10
## 2 1-3 lat 23
## 3 3-10 lat 42
## 4 10 lat i więcej 29
Związek pomiędzy stażem pracy badanych na obecnym stanowisku a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 0.4433, df = 3, p-value = 0.93
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ 1-3 lat 10 lat i 3-10 lat
## ─────────┼─────────────────────────────────
## 10 lat i │ -0.510367
## │ 1.0000
## │
## 3-10 lat │ -0.174167 0.403099
## │ 0.8617 1.0000
## │
## do 12 mi │ 0.176883 0.571291 0.318813
## │ 1.0000 1.0000 1.0000
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 8 × 3
## # Groups: Staż_na_stanowisku, Płeć [8]
## Staż_na_stanowisku Płeć n
## <fct> <fct> <int>
## 1 do 12 miesięcy Kobieta 6
## 2 do 12 miesięcy Mężczyzna 4
## 3 1-3 lat Kobieta 15
## 4 1-3 lat Mężczyzna 8
## 5 3-10 lat Kobieta 24
## 6 3-10 lat Mężczyzna 18
## 7 10 lat i więcej Kobieta 11
## 8 10 lat i więcej Mężczyzna 18
Związek pomiędzy stażem pracy na obecnym stanowisku oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
## # A tibble: 4 × 2
## # Groups: Temperament [4]
## Temperament n
## <fct> <int>
## 1 Sangwinik 58
## 2 Choleryk 32
## 3 Flegmatyk 3
## 4 Melancholik 11
Związek pomiędzy temperamentem badanych a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 0.6274, df = 2, p-value = 0.73
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ Choleryk Melancho
## ─────────┼──────────────────────
## Melancho │ -0.147528
## │ 0.8827
## │
## Sangwini │ -0.771103 -0.359541
## │ 1.0000 1.0000
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Dodatkowa analiza wykazała, że statystycznie istotne różnice w poziomie regulacji emocji pomiędzy kobietami a mężczyznami wystąpiły jedynie w jednej grupie wiekowej: 48–57 lat. W tej grupie kobiety cechowały się istotnie wyższym poziomem regulacji emocji niż mężczyźni.
Zjawisko to nie wystąpiło w pozostałych przedziałach wiekowych i nie zostało zaobserwowane przy zastosowaniu wcześniejszego podejścia do pomiaru regulacji emocji. Może to sugerować, że alternatywny wskaźnik uwzględnia pewne niuanse emocjonalne, które są bardziej wyraźne w określonych grupach demograficznych.
Po skonstruowaniu alternatywnego wskaźnika regulacji emocji, przystąpiono do ponownej analizy związku pomiędzy tą zmienną a poziomem tworzenia bezpiecznego psychicznie środowiska pracy. Celem było sprawdzenie, czy nowa operacjonalizacja zmiennej dostarczy dodatkowych informacji lub ujawni zależności niewidoczne przy wcześniejszym podejściu.
W kolejnych podsekcjach zaprezentowano wyniki analiz: zarówno korelacyjnych, jak i porównawczych w podziale na trzy kategorie poziomu regulacji emocji.
Analizę rozpoczęto od sprawdzenia, czy istnieje statystycznie istotna korelacja pomiędzy nowo wyznaczonym wskaźnikiem poziomu regulacji emocji a poziomem tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy.
W przeciwieństwie do poprzedniego podejścia, tym razem uzyskano umiarkowanie słabą, dodatnią korelację, o wartości ρ = 0.26, przy istotności statystycznej p = 0.01. Oznacza to, że pomiędzy poziomem regulacji emocji a deklarowanym poziomem tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy istnieje istotny związek: im wyższy poziom regulowania emocji, tym wyższe wartości wskaźnika bezpieczeństwa psychicznego w miejscu pracy.
Na uwagę zasługuje również przebieg krzywej LOESS, która do poziomu regulacji emocji wynoszącego około 5 wykazuje niemal liniowy charakter. Powyżej tego progu obserwuje się wyraźne odchylenie w kierunku ujemnej zależności. Należy jednak zaznaczyć, że w tym zakresie liczba obserwacji była istotnie niższa, a dodatkowo obecność wartości odstających mogła wpłynąć na kształt dopasowanej krzywej.
Wnioski te sugerują, że nowy sposób operacjonalizacji zmiennej regulacji emocji pozwala lepiej uchwycić realny związek z deklarowanym stylem przywództwa.
, wskaźnik poziomu regulowania emocji został podzielony na trzy kategorie: niska, średnia oraz wysoka regulacja. W tej części przeanalizowano, czy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy różni się istotnie pomiędzy tymi trzema grupami.
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 5.2507, df = 2, p-value = 0.07
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.706977
## │ 0.4796
## │
## wysoka │ -2.170846 -1.710956
## │ 0.0898 0.1306
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Wyniki testu Kruskala-Wallisa wskazują, że choć efekt jest subtelny, to
jednak może być statystycznie istotny. Przy założeniu nieco bardziej
liberalnego poziomu istotności (α = 0.10), dopuszczalnego w badaniach
eksploracyjnych, wartość p = 0.07 pozwala na ostrożne
stwierdzenie istnienia różnic pomiędzy grupami.
Dodatkowe testy porównawcze wskazują, że różnice istotne statystycznie występują między kategorią niska a wysoka (p = 0.09). Co ciekawe, w kategorii wysokiej zauważono obecność kilku wartości odstających, które mogły znacząco wpłynąć na kształt krzywej dopasowania w analizach regresyjnych.
Z naukowej ciekawości, w kolejnych podsekcjach przeanalizowano, czy wspomniane różnice będą widoczne również w rozbiciu na podgrupy: płeć, wiek, staż pracy oraz temperament. Oczywiście, jak w poprzednich analizach, z testów porównawczych wykluczono wszystkie podzbiory, w których liczba obserwacji w którejkolwiek kategorii była mniejsza niż 5.
## # A tibble: 6 × 3
## # Groups: Płeć, wskaźnik_kat [6]
## Płeć wskaźnik_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 Kobieta niska 12
## 2 Kobieta średnia 23
## 3 Kobieta wysoka 21
## 4 Mężczyzna niska 14
## 5 Mężczyzna średnia 21
## 6 Mężczyzna wysoka 13
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od płci
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 4.5942, df = 2, p-value = 0.1
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.393185
## │ 0.6942
## │
## wysoka │ -1.861442 -1.767891
## │ 0.1880 0.1156
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 0.5823, df = 2, p-value = 0.75
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.453714
## │ 0.9751
## │
## wysoka │ -0.761234 -0.387225
## │ 1.0000 0.6986
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 15 × 3
## # Groups: Wiek, wskaźnik_kat [15]
## Wiek wskaźnik_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 18-27 niska 3
## 2 18-27 średnia 8
## 3 18-27 wysoka 5
## 4 28-37 niska 7
## 5 28-37 średnia 13
## 6 28-37 wysoka 11
## 7 38-47 niska 9
## 8 38-47 średnia 9
## 9 38-47 wysoka 4
## 10 48-57 niska 6
## 11 48-57 średnia 12
## 12 48-57 wysoka 13
## 13 58 lat i więcej niska 1
## 14 58 lat i więcej średnia 2
## 15 58 lat i więcej wysoka 1
Związek pomiędzy stażem pracy na obecnym stanowisku oraz płcią badanych a poziomem regulacji emocji
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 2.5332, df = 2, p-value = 0.28
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.406725
## │ 0.6842
## │
## wysoka │ -1.451017 -1.247046
## │ 0.4403 0.3186
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 1.1448, df = 2, p-value = 0.56
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ 0.627970
## │ 0.7950
## │
## wysoka │ -0.550575 -1.043196
## │ 0.5819 0.8906
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 3.5107, df = 2, p-value = 0.17
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.485753
## │ 0.6271
## │
## wysoka │ -1.662613 -1.443101
## │ 0.2892 0.2235
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 9 × 3
## # Groups: Staż, wskaźnik_kat [9]
## Staż wskaźnik_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 1-3 lat niska 1
## 2 1-3 lat średnia 2
## 3 1-3 lat wysoka 1
## 4 3-10 lat niska 5
## 5 3-10 lat średnia 14
## 6 3-10 lat wysoka 8
## 7 10 lat i więcej niska 20
## 8 10 lat i więcej średnia 28
## 9 10 lat i więcej wysoka 25
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od stażu pracy
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 5.3931, df = 2, p-value = 0.07
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.446593
## │ 0.6552
## │
## wysoka │ -1.985552 -2.029024
## │ 0.0706 0.1274
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 2.0204, df = 2, p-value = 0.36
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.347871
## │ 0.7279
## │
## wysoka │ -1.331115 -1.081136
## │ 0.5495 0.4195
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 12 × 3
## # Groups: Staż_na_stanowisku, wskaźnik_kat [12]
## Staż_na_stanowisku wskaźnik_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 do 12 miesięcy niska 3
## 2 do 12 miesięcy średnia 5
## 3 do 12 miesięcy wysoka 2
## 4 1-3 lat niska 4
## 5 1-3 lat średnia 14
## 6 1-3 lat wysoka 5
## 7 3-10 lat niska 12
## 8 3-10 lat średnia 14
## 9 3-10 lat wysoka 16
## 10 10 lat i więcej niska 7
## 11 10 lat i więcej średnia 11
## 12 10 lat i więcej wysoka 11
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od stażu pracy na obecnym stanowisku
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 1.8952, df = 2, p-value = 0.39
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.778270
## │ 0.4364
## │
## wysoka │ -1.367340 -0.913652
## │ 0.5146 0.5413
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 2.3817, df = 2, p-value = 0.3
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ 0.406383
## │ 0.6845
## │
## wysoka │ -1.013342 -1.494270
## │ 0.4663 0.4053
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 3.0139, df = 2, p-value = 0.22
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -1.651154
## │ 0.2961
## │
## wysoka │ -1.433509 0.246785
## │ 0.2276 0.8051
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## # A tibble: 12 × 3
## # Groups: Temperament, wskaźnik_kat [12]
## Temperament wskaźnik_kat n
## <fct> <fct> <int>
## 1 Sangwinik niska 15
## 2 Sangwinik średnia 22
## 3 Sangwinik wysoka 21
## 4 Choleryk niska 6
## 5 Choleryk średnia 18
## 6 Choleryk wysoka 8
## 7 Flegmatyk niska 1
## 8 Flegmatyk średnia 1
## 9 Flegmatyk wysoka 1
## 10 Melancholik niska 4
## 11 Melancholik średnia 3
## 12 Melancholik wysoka 4
Związek pomiędzy poziom tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska a poziomem regulowania emocji w zależności od temperamentu
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 4.0563, df = 2, p-value = 0.13
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ -0.939441
## │ 0.3475
## │
## wysoka │ -1.993033 -1.177400
## │ 0.1388 0.3586
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
## Kruskal-Wallis rank sum test
##
## data: x and g
## Kruskal-Wallis chi-squared = 1.7016, df = 2, p-value = 0.43
##
##
## Dunn's Pairwise Comparison of x by g
## (Benjamini-Hochberg)
## Col Mean-│
## Row Mean │ niska średnia
## ─────────┼──────────────────────
## średnia │ 1.227027
## │ 0.6594
## │
## wysoka │ 0.468578 -0.765711
## │ 0.6394 0.6658
##
## FDR = 0.05
## Reject Ho if p ≤ FDR with stopping rule, where p = Pr(|Z| ≥ |z|)
Pozostając konsekwentnie przy wcześniej przyjętym poziomie istotności α = 0.10, należy zauważyć, że spośród wszystkich analizowanych podgrup różnice istotne statystycznie wykryto jedynie w grupie kobiet. Co prawda, tylko ogólny test Kruskala-Wallisa wykazał istotność statystyczną na przyjętym poziomie; w przypadku testów porównawczych pomiędzy parami kategorii poziomu regulowania emocji wartości p nieznacznie przekroczyły ustalony próg istotności.
Kolejne istotne różnice zaobserwowano w grupie respondentów o ogólnym stażu pracy wynoszącym 3–10 lat. W tej grupie różnice między kategoriami niska–średnia oraz niska–wysoka okazały się istotne statystycznie.
Warto również zwrócić uwagę na znaczenie właściwego doboru testów statystycznych. Przykładowo, w grupie osób pracujących na obecnym stanowisku od 1 do 3 lat, wartości median poziomu tworzenia bezpiecznego środowiska pracy układały się w sposób wyraźnie schodkowy. Mimo to, żaden z zastosowanych testów porównawczych nie wykazał istotnych różnic pomiędzy kategoriami. Może to wskazywać na ograniczenia zastosowanych metod statystycznych w wykrywaniu subtelnych, lecz potencjalnie ważnych zależności.
Z przeprowadzonych analiz wynika, że zależność pomiędzy poziomem regulowania emocji a poziomem tworzenia bezpiecznego psychicznego środowiska pracy, choć nie została potwierdzona w pierwszym podejściu, ujawniła się w drugiej części badania – po zastosowaniu bardziej złożonego wskaźnika opartego na doświadczeniach emocjonalnych respondentów.
W szczególności warto zwrócić uwagę na wykrytą istotną korelację Spearmana pomiędzy tym alternatywnym wskaźnikiem a deklarowanym poziomem bezpieczeństwa psychologicznego, jak również na przebieg krzywej regresji LOESS, która ukazała subtelną, ale wyraźną zależność. Był to najważniejszy rezultat drugiego podejścia – spójny z założeniami hipotezy i dający solidne podstawy do dalszych badań.
Z kolei różnice wykryte w wybranych podgrupach (np. wśród kobiet oraz osób z określonym stażem pracy) były ciekawe, ale drugoplanowe. Nie stanowiły one przedmiotu hipotezy, która odnosiła się do ogólnego związku pomiędzy zdolnością regulowania emocji a budowaniem bezpiecznego środowiska pracy, a nie do różnic między grupami demograficznymi.
W tym miejscu warto także sformułować krytyczne uwagi pod adresem narzędzia badawczego, zastosowanego w pierwszym podejściu. Wskaźnik oparty na jednym pytaniu – dotyczącym oceny własnej zdolności do panowania nad emocjami – okazał się mało użyteczny analitycznie. Być może dlatego, że pytania miały skrajny charakter i nacechowanie emocjonalne. Respondenci musieli wybierać pomiędzy twierdzeniami o bardzo silnym ładunku negatywnym („Zdecydowanie nie potrafię zapanować nad swoimi emocjami…”) oraz pozytywnym, bądź decydować się na odpowiedź środkową, ogólnikową i niejednoznaczną („Poziom mojego opanowania zależy od sytuacji…”). Taki układ odpowiedzi mógł wręcz zachęcać do wyboru opcji neutralnej lub „społecznie pożądanej” i przez to skutecznie ukrywać realne różnice.
Cała sytuacja pokazuje, jak niezwykle ważne jest odpowiednie zaprojektowanie narzędzia badawczego, szczególnie w badaniach społecznych. Gdyby istniało urządzenie pozwalające zmierzyć poziom emocjonalnej samokontroli tak jak multimetrem mierzy się napięcie – wystarczyłoby przypiąć krokodylki i odczytać wynik z wyświetlacza. Niestety, takimi narzędziami nie dysponujemy. Dlatego to na badaczu spoczywa odpowiedzialność za stworzenie narzędzia, które pozwoli mu zredukować złożone, subiektywne reakcje do postaci liczbowej, możliwej do dalszego opracowania statystycznego.
Wnioski z tego etapu pracy są więc nie tylko merytoryczne, ale również metodologiczne: dobrze zaprojektowane narzędzie może ujawnić subtelne, ale znaczące zależności, które w innym przypadku pozostaną ukryte.