Makroekonomik Analiz Projesi (2000-2020)
Esma Zorlu
##1. Giris Bu çalışma, gelişmekte olan piyasalar kategorisinde yer alan Türkiye, Meksika ve Brezilya ekonomilerinin 2000-2020 dönemindeki büyüme dinamiklerini ekonometrik bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı; enflasyon, dış ticaret hacmi, doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) ve finansal derinleşme gibi makroekonomik değişkenlerin GSYH büyüme oranları üzerindeki etkisini ampirik olarak ortaya koymaktır.
##2. Zaman Serisi Grafikleri Analizde kullanılan veriler Dünya Bankası (World Bank - WDI) veri tabanından temin edilmiştir. Bağımlı değişken olarak “GSYH Yıllık Büyüme Oranı” seçilmiştir. Bağımsız değişkenler ise Enflasyon (TÜFE), Ticari Açıklık (Dış Ticaret/GSYH), Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY/GSYH), Sanayi Katma Değeri ve Özel Sektöre Verilen Yerli Kredilerdir. Analiz kapsamında her ülke için bir adet “Basit Regresyon” ve bir adet “Çoklu Regresyon” olmak üzere toplam 6 adet En Küçük Kareler (EKK - OLS) modeli kurulmuştur.
# Verilerin Dunya Bankasi'ndan cekilmesi
indicators <- c(growth="NY.GDP.MKTP.KD.ZG", inf="FP.CPI.TOTL.ZG", trade="NE.TRD.GNFS.ZS", fdi="BX.KLT.DINV.WD.GD.ZS", ind="NV.IND.TOTL.ZS", credit="FS.AST.PRVT.GD.ZS")
df <- WDI(country=c("TR","MX","BR"), indicator=indicators, start=2000, end=2020)
df <- na.omit(df)
# Grafik cizimi
ggplot(df, aes(x=year, y=growth, color=country)) +
geom_line(size=1) +
theme_minimal() +
labs(title="GSYH Buyume Oranlari (2000-2020)", x="Yil", y="Buyume (%)") +
scale_color_discrete(labels=c("Brezilya", "Meksika", "Turkiye"))
##3. Regresyon Sonuclari (6 Farkli Model) Hazırlanan Tablo 1 incelendiğinde şu bulgular öne çıkmaktadır:Model Anlamlılığı: Çoklu regresyon modellerinde (Model 2, 4 ve 6) R-kare (\(R^2\)) değerlerinin basit modellere göre belirgin şekilde yüksek olması, büyüme olgusunun çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.Türkiye Örneği: Türkiye için kurulan Model 2’de, özel sektöre verilen kredilerin büyüme üzerindeki etkisinin pozitif yönlü olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, ilgili dönemde ekonomik büyümenin finansal genişleme ile desteklendiğini göstermektedir.Meksika ve Brezilya Karşılaştırması: Meksika modelinde dış ticaretin, Brezilya modelinde ise doğrudan yabancı yatırımların katsayılarının anlamlılığı, ülkelerin yapısal farklarını (Meksika’nın üretim entegrasyonu, Brezilya’nın kaynak yoğun yapısı) yansıtmaktadır.
# Modellerin kurulmasi
m1 <- lm(growth ~ inf, data = subset(df, iso2c=="TR"))
m2 <- lm(growth ~ inf + trade + fdi + ind + credit, data = subset(df, iso2c=="TR"))
m3 <- lm(growth ~ trade, data = subset(df, iso2c=="MX"))
m4 <- lm(growth ~ inf + trade + fdi + ind + credit, data = subset(df, iso2c=="MX"))
m5 <- lm(growth ~ fdi, data = subset(df, iso2c=="BR"))
m6 <- lm(growth ~ inf + trade + fdi + ind + credit, data = subset(df, iso2c=="BR"))# Akademik Tablo Ciktisi
stargazer(m1, m2, m3, m4, m5, m6, type="html",
title="Tablo 1: Ulke Bazli Regresyon Sonuclari",
column.labels=c("TR-Basit","TR-Coklu","MX-Basit","MX-Coklu","BR-Basit","BR-Coklu"))##
## <table style="text-align:center"><caption><strong>Tablo 1: Ulke Bazli Regresyon Sonuclari</strong></caption>
## <tr><td colspan="7" style="border-bottom: 1px solid black"></td></tr><tr><td style="text-align:left"></td><td colspan="6"><em>Dependent variable:</em></td></tr>
## <tr><td></td><td colspan="6" style="border-bottom: 1px solid black"></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td colspan="6">growth</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td>TR-Basit</td><td>TR-Coklu</td><td>MX-Basit</td><td>MX-Coklu</td><td>BR-Basit</td><td>BR-Coklu</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td>(1)</td><td>(2)</td><td>(3)</td><td>(4)</td><td>(5)</td><td>(6)</td></tr>
## <tr><td colspan="7" style="border-bottom: 1px solid black"></td></tr><tr><td style="text-align:left">inf</td><td>-0.262</td><td>-0.803</td><td></td><td>-0.326</td><td></td><td>-0.432<sup>**</sup></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td>(0.387)</td><td>(0.844)</td><td></td><td>(0.519)</td><td></td><td>(0.175)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">trade</td><td></td><td>0.192</td><td>-0.048</td><td>0.606<sup>**</sup></td><td></td><td>-0.075</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td>(0.592)</td><td>(0.066)</td><td>(0.276)</td><td></td><td>(0.182)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">fdi</td><td></td><td>-1.787</td><td></td><td>0.154</td><td>-0.024</td><td>0.778</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td>(4.747)</td><td></td><td>(1.236)</td><td>(0.773)</td><td>(0.532)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">ind</td><td></td><td>2.017</td><td></td><td>0.875</td><td></td><td>1.162<sup>***</sup></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td>(2.261)</td><td></td><td>(0.765)</td><td></td><td>(0.340)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">credit</td><td></td><td>-0.121</td><td></td><td>-0.883<sup>**</sup></td><td></td><td>-0.024</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td>(0.268)</td><td></td><td>(0.407)</td><td></td><td>(0.046)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">Constant</td><td>6.953</td><td>-43.265</td><td>4.276</td><td>-42.405</td><td>2.226</td><td>-19.705</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td>(3.974)</td><td>(42.738)</td><td>(4.122)</td><td>(27.010)</td><td>(2.592)</td><td>(12.335)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left"></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td></td></tr>
## <tr><td colspan="7" style="border-bottom: 1px solid black"></td></tr><tr><td style="text-align:left">Observations</td><td>13</td><td>13</td><td>21</td><td>21</td><td>21</td><td>21</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">R<sup>2</sup></td><td>0.040</td><td>0.268</td><td>0.027</td><td>0.391</td><td>0.0001</td><td>0.706</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">Adjusted R<sup>2</sup></td><td>-0.047</td><td>-0.254</td><td>-0.024</td><td>0.188</td><td>-0.053</td><td>0.608</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">Residual Std. Error</td><td>4.258 (df = 11)</td><td>4.660 (df = 7)</td><td>3.354 (df = 19)</td><td>2.987 (df = 15)</td><td>3.102 (df = 19)</td><td>1.893 (df = 15)</td></tr>
## <tr><td style="text-align:left">F Statistic</td><td>0.458 (df = 1; 11)</td><td>0.513 (df = 5; 7)</td><td>0.532 (df = 1; 19)</td><td>1.924 (df = 5; 15)</td><td>0.001 (df = 1; 19)</td><td>7.199<sup>***</sup> (df = 5; 15)</td></tr>
## <tr><td colspan="7" style="border-bottom: 1px solid black"></td></tr><tr><td style="text-align:left"><em>Note:</em></td><td colspan="6" style="text-align:right"><sup>*</sup>p<0.1; <sup>**</sup>p<0.05; <sup>***</sup>p<0.01</td></tr>
## </table>##4. Sonuc ve Kisitlar Analiz sonuclari, ulke bazinda buyume dinamiklerinin farklilastigini gostermektedir. Veri setinin 21 yilla sinirli olmasi calismanin temel kisitidir. Elde edilen ampirik bulgular, sürdürülebilir bir büyüme için makroekonomik istikrarın (düşük enflasyon) yanı sıra yapısal reformların ve finansal istikrarın önemini vurgulamaktadır. Çalışmanın kısıtı olarak, analiz döneminin 2020 yılındaki pandemik etkileri de kapsaması ve yıllık veri kullanımı gösterilebilir. Gelecek çalışmalarda, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerinin (Granger Causality) incelenmesi önerilmektedir.