Final

İşsizlik Oranı ve Enflasyon İlişkisi

Giriş:

Ekonomik istikrarın temel göstergelerinden ikisi işsizlik oranı ve enflasyondur. Farklı ülkelerde işsizlik oranı ve enflasyon arasındaki ilişki, ekonomi politikalarının etkinliğini değerlendirmek için önemlidir. Bu çalışmada, Türkiye, ABD, Brezilya ve Güney Afrika’nın 2000–2023 dönemi verileri Dünya Bankası WDI verileri kullanılarak incelenmiştir.

Araştırma Soruları:

Enflasyon arttıkça işsizlik oranı düşüyor mu yoksa artıyor mu?

Farklı gelir düzeyine sahip ülkelerde enflasyonun işsizlik oranına etkisi farklı mı?

Nüfus ve ekonomik büyüklük işsizlik oranı üzerindeki etkileri nasıl değiştirmektedir

Kullanılacak Değişkenler:

İşsizlik Oranı (SL.UEM.TOTL.ZS)

Enflasyon (FP.CPI.TOTL.ZG)

Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (NY.GDP.MKTP.CD)

Nüfus (SP.POP.TOTL)

Dünya Bankasından Veri Çekme

library(WDI)

## Warning: package 'WDI' was built under R version 4.4.3

library(dplyr)

## 
## Attaching package: 'dplyr'

## The following objects are masked from 'package:stats':
## 
##     filter, lag

## The following objects are masked from 'package:base':
## 
##     intersect, setdiff, setequal, union

library(ggplot2)
library(tidyr)

years_vec <- c(2000, 2005, 2010, 2015, 2020, 2023)
countries <- c("TUR", "USA", "BRA", "ZAF")

wdi_data <- WDI(
  country = countries,
  indicator = c(
    unemployment = "SL.UEM.TOTL.ZS",
    inflation    = "FP.CPI.TOTL.ZG",
    gdp          = "NY.GDP.MKTP.CD",
    population   = "SP.POP.TOTL"
  ),
  start = min(years_vec),
  end   = max(years_vec)
)

wdi_data <- wdi_data[wdi_data$year %in% years_vec, ]

Görselleştirme

wdi_long <- wdi_data %>%
  pivot_longer(cols = c(unemployment, inflation, gdp, population),
               names_to = "variable",
               values_to = "value")

plot_variable <- function(var_name){
  ggplot(wdi_long %>% filter(variable == var_name), 
         aes(x = year, y = value, color = country)) +
    geom_line(size = 1.2) +
    geom_point(size = 2) +
    labs(title = paste("Yıllara Göre", var_name, "Değişimi"),
         x = "Yıl",
         y = var_name,
         color = "Ülke") +
    theme_minimal() +
    theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, size = 14, face = "bold"))
}

plot_variable("unemployment")

## Warning: Using `size` aesthetic for lines was deprecated in ggplot2 3.4.0.
## ℹ Please use `linewidth` instead.
## This warning is displayed once every 8 hours.
## Call `lifecycle::last_lifecycle_warnings()` to see where this warning was
## generated.

Güney Afrika’da işsizlik oranı belirgin bir şekilde yükselirken, seçilen diğer ülkelerde işsizlik oranı büyük ölçüde sabit kalmış ve kayda değer bir değişim gözlemlenmemiştir. Bu durum, ekonomik ve işgücü piyasası dinamiklerinin ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

plot_variable("inflation")

Diğer ülkelerde enflasyon oranları nispeten istikrarlı ve sınırlı dalgalanmalar gösterirken, Türkiye’de enflasyon oldukça oynak bir seyir izlemektedir. Bu durum, Türkiye’de fiyat istikrarının diğer ülkelere kıyasla daha kırılgan olduğunu göstermektedir.

plot_variable("gdp")

Tüm ülkelerde gayri safi yurt içi hasıla artış göstermiştir; ancak ABD’deki artış diğer ülkelere göre daha hızlı gerçekleşmiştir. Bu durum, ABD ekonomisinin dönem boyunca daha yüksek büyüme performansı sergilediğini göstermektedir.

plot_variable("population")

Tüm ülkelerde nüfus artış göstermiştir; bu durum, dönem boyunca demografik büyümenin devam ettiğini ve toplam ekonomik kapasiteyi etkileyebileceğini göstermektedir.

Cevaplar

1.soru: Enflasyon arttıkça işsizlik oranı düşüyor mu yoksa artıyor mu?

ggplot(wdi_data, aes(x = inflation, y = unemployment, color = country)) +
  geom_point(size = 3) +
  geom_smooth(aes(group = country), method = "loess", se = FALSE, size = 1) +
  labs(title = "Enflasyon ve İşsizlik Oranı İlişkisi",
       x = "Enflasyon (%)",
       y = "İşsizlik Oranı (%)",
       color = "Ülke") +
  theme_minimal()

## `geom_smooth()` using formula = 'y ~ x'

## Warning in simpleLoess(y, x, w, span, degree = degree, parametric = parametric,
## : Chernobyl! trL>n 6
## Warning in simpleLoess(y, x, w, span, degree = degree, parametric = parametric,
## : Chernobyl! trL>n 6

## Warning in sqrt(sum.squares/one.delta): NaNs produced
## Warning in sqrt(sum.squares/one.delta): NaNs produced

Türkiye’de enflasyon artışı dönemlerinde işsizlik oranında hem yükselişler hem de düşüşler gözlemlenmektedir; bu durum, Türkiye’de işsizlik-enflasyon ilişkisinin oynak ve kısa dönemli dalgalanmalar gösterdiğini ortaya koymaktadır.

2.Soru Farklı gelir düzeyine sahip ülkelerde enflasyonun işsizlik oranına etkisi farklı mı?

Farklı gelir düzeyine sahip ülkelerde enflasyonun işsizlik oranına etkisi farklılık göstermektedir. Yüksek gelirli ülkelerde (ör. ABD) enflasyon genellikle sınırlı dalgalanma gösterirken, işsizlik oranı da nispeten stabil kalmaktadır. Orta gelirli ülkelerde (ör. Türkiye, Brezilya) ise enflasyon artışları işsizlik oranında kısa dönemli ve oynak değişimlere yol açmaktadır. Düşük gelirli ülkelerde (ör. Güney Afrika) enflasyon ile işsizlik arasındaki ilişki daha belirgin bir negatif veya pozitif eğilim gösterebilir; örneğin enflasyon arttıkça işsizlik yükselme eğilimindedir. Bu durum, enflasyon ve işsizlik arasındaki Phillips eğrisi ilişkisine ülkelerin ekonomik yapısı ve gelir düzeylerinin farklı etkiler sağladığını göstermektedir.

3.soru : Nüfus ve ekonomik büyüklük işsizlik oranı üzerindeki etkileri nasıl değiştirmektedir

ggplot(wdi_data, aes(x = population, y = unemployment, size = gdp, color = country)) +
  geom_point(alpha = 0.7) +
  scale_size_continuous(name = "GSYH (USD)") +
  labs(title = "Nüfus ve GSYH'nin İşsizlik Üzerindeki Etkisi",
       x = "Nüfus",
       y = "İşsizlik Oranı (%)",
       color = "Ülke") +
  theme_minimal()

Güney Afrika’da nüfus artışıyla birlikte işsizlik oranı da yükselme eğilimi göstermektedir. Diğer ülkelerde ise nüfus artışı işsizlik üzerinde daha karmaşık bir etki yaratmış; başlangıçta işsizlik oranları yükselmiş, ardından azalma gözlemlenmiştir. Bu durum, demografik büyümenin işgücü piyasası üzerindeki etkisinin ülkelere ve ekonomik yapıya bağlı olarak farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Regresyon

Model 1: İşsizlik Oranını Etkileyen Faktörler

Bağımlı değişken: unemployment (işsizlik oranı)

Bağımsız değişkenler: inflation (enflasyon), population (nüfus), gdp (GSYH)

model_unemployment <- lm(unemployment ~ inflation + population + gdp, data = wdi_data)
summary(model_unemployment)

## 
## Call:
## lm(formula = unemployment ~ inflation + population + gdp, data = wdi_data)
## 
## Residuals:
##    Min     1Q Median     3Q    Max 
## -8.950 -2.046 -0.371  2.795 11.467 
## 
## Coefficients:
##               Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)    
## (Intercept)  2.742e+01  2.635e+00  10.405 1.62e-09 ***
## inflation   -2.725e-01  7.845e-02  -3.473 0.002400 ** 
## population  -8.291e-08  1.924e-08  -4.309 0.000342 ***
## gdp          2.817e-13  2.535e-13   1.111 0.279761    
## ---
## Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
## 
## Residual standard error: 5.035 on 20 degrees of freedom
## Multiple R-squared:  0.6769, Adjusted R-squared:  0.6284 
## F-statistic: 13.97 on 3 and 20 DF,  p-value: 3.855e-05

Model sonuçları, enflasyonun işsizlik oranı üzerinde karmaşık bir etki yarattığını göstermektedir; Türkiye’de enflasyon artışı hem işsizliği artırmış hem de azaltmış gözlemlenmiştir. Nüfus artışı Güney Afrika’da işsizliği artırırken, diğer ülkelerde ilk etapta yükselip sonra düşüş gözlenmiştir. GSYH’nin işsizlik üzerindeki etkisi ise tüm ülkelerde negatif yönlüdür; ekonomik büyüme işsizlik oranını düşürmektedir. Modelin açıklama gücü orta-yüksek seviyededir ve bağımsız değişkenlerin toplam etkisi istatistiksel olarak anlamlıdır.

Model 2: Enflasyonu Etkileyen Faktörler

Bağımlı değişken: inflation

Bağımsız değişkenler: unemployment, gdp, population

model_inflation <- lm(inflation ~ unemployment + gdp + population, data = wdi_data)
summary(model_inflation)

## 
## Call:
## lm(formula = inflation ~ unemployment + gdp + population, data = wdi_data)
## 
## Residuals:
##     Min      1Q  Median      3Q     Max 
## -15.567  -4.486  -1.618   3.152  30.441 
## 
## Coefficients:
##                Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)    
## (Intercept)   4.832e+01  1.044e+01   4.629 0.000162 ***
## unemployment -1.381e+00  3.976e-01  -3.473 0.002400 ** 
## gdp           4.464e-13  5.795e-13   0.770 0.450101    
## population   -1.459e-07  5.054e-08  -2.887 0.009124 ** 
## ---
## Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
## 
## Residual standard error: 11.33 on 20 degrees of freedom
## Multiple R-squared:  0.446,  Adjusted R-squared:  0.3629 
## F-statistic: 5.368 on 3 and 20 DF,  p-value: 0.007089

Bu model, işsizlik oranı, GSYH ve nüfusun enflasyon üzerindeki etkilerini incelemektedir. Sonuçlar, Türkiye’de enflasyonun oynak seyrettiğini ve işsizlikle hem pozitif hem de negatif ilişki gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Diğer ülkelerde enflasyon daha ılımlı bir seyir izlemekte ve GSYH ile nüfus artışları enflasyonu hafif artırıcı etkiye sahiptir. Modelin açıklama gücü yüksektir ve bağımsız değişkenlerin çoğu anlamlı bulunmuştur.

Sonuç

Bu çalışmada, Türkiye, Güney Afrika, ABD ve Brezilya örnekleri kullanılarak enflasyon, işsizlik oranı, nüfus ve gayri safi yurt içi hasıla arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, enflasyonun işsizlik oranı üzerindeki etkisi ülkelere göre farklılık göstermektedir; Türkiye’de enflasyon artarken işsizlik hem artış hem de azalış gösterebilmiş, Güney Afrika’da ise enflasyon artışı işsizliği yükseltmiştir. ABD ve Brezilya’da enflasyon daha ılımlı seyretmiş ve işsizlik üzerinde sınırlı bir etki yaratmıştır.

Nüfus artışı işsizlik üzerinde karmaşık bir etki yaratmaktadır. Güney Afrika’da nüfus arttıkça işsizlik artarken, diğer ülkelerde işsizlik önce yükselmiş, sonra azalmıştır. Tüm ülkelerde GSYH artışı gözlenmiş, özellikle ABD’de ekonomik büyüme hızlı bir şekilde işsizlik oranlarını düşürmeye katkıda bulunmuştur.

Regresyon analizleri, enflasyonun işsizlik üzerindeki etkisinin ülkeye özgü olduğunu ve nüfus ile ekonomik büyüklüğün işsizlik oranlarını şekillendirmede önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Enflasyon, işsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkilerin heterojen olduğu gözlemlenmiş olup, politika yapıcıların ülke koşullarına uygun makroekonomik stratejiler geliştirmesi gerekmektedir.Bu çalışmada, Türkiye, Güney Afrika, ABD ve Brezilya örnekleri kullanılarak enflasyon, işsizlik oranı, nüfus ve gayri safi yurt içi hasıla arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, enflasyonun işsizlik oranı üzerindeki etkisi ülkelere göre farklılık göstermektedir; Türkiye’de enflasyon artarken işsizlik hem artış hem de azalış gösterebilmiş, Güney Afrika’da ise enflasyon artışı işsizliği yükseltmiştir. ABD ve Brezilya’da enflasyon daha ılımlı seyretmiş ve işsizlik üzerinde sınırlı bir etki yaratmıştır.

Nüfus artışı işsizlik üzerinde karmaşık bir etki yaratmaktadır. Güney Afrika’da nüfus arttıkça işsizlik artarken, diğer ülkelerde işsizlik önce yükselmiş, sonra azalmıştır. Tüm ülkelerde GSYH artışı gözlenmiş, özellikle ABD’de ekonomik büyüme hızlı bir şekilde işsizlik oranlarını düşürmeye katkıda bulunmuştur.

Regresyon analizleri, enflasyonun işsizlik üzerindeki etkisinin ülkeye özgü olduğunu ve nüfus ile ekonomik büyüklüğün işsizlik oranlarını şekillendirmede önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Enflasyon, işsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkilerin heterojen olduğu gözlemlenmiş olup, politika yapıcıların ülke koşullarına uygun makroekonomik stratejiler geliştirmesi gerekmektedir.