library(WDI)
library(tidyverse)
## ── Attaching core tidyverse packages ──────────────────────── tidyverse 2.0.0 ──
## ✔ dplyr     1.1.4     ✔ readr     2.1.6
## ✔ forcats   1.0.1     ✔ stringr   1.6.0
## ✔ ggplot2   4.0.1     ✔ tibble    3.3.0
## ✔ lubridate 1.9.4     ✔ tidyr     1.3.2
## ✔ purrr     1.2.0     
## ── Conflicts ────────────────────────────────────────── tidyverse_conflicts() ──
## ✖ dplyr::filter() masks stats::filter()
## ✖ dplyr::lag()    masks stats::lag()
## ℹ Use the conflicted package (<http://conflicted.r-lib.org/>) to force all conflicts to become errors
library(dplyr)

Turizm Gelirlerinin Ekonomik Büyümeye Etkisi

Turizm, bir ülkenin ekonomik büyüme sürecinde kilit bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Turizm sektörü, dış gelir getirisi, istihdam yaratma potansiyeli ve ekonomik çeşitlilik sağlaması açısından önemli bir role sahiptir. Yabancı turistlerin harcamaları, ülkenin döviz girişini artırarak ticaret dengesine olumlu katkılarda bulunmakta ve ulusal gelirin artmasına yardımcı olmaktadır. 

Bu çalışma, 2000-2020 yılları arasında turizm gelirlerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Analiz kapsamında Dünya Bankası verileri kullanılmıştır.

Turizm Gelirlerinin Ekonomik Büyümeye Etkileyen 6 Değişkenin Analizi

Değişkenlerini Dünya Bankasından Seçtim

GDPGrowthi​=β0​+β1​Tourismi​+β2​Touristsi​+β3​GDPpci​+β4​Inflationi​+β5​Exchangei​+εi​

1️⃣ BAĞIMLI DEĞİŞKEN (Y): Ekonomik Büyüme Oranı (GDP Growth, %)

Kod: NY.GDP.MKTP.KD.ZG

BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLER (X):

2️⃣ Turizm Gelirleri (% of exports)

Kod: ST.INT.RCPT.XP.ZS Pozitif (turizm gelirleri büyümeyi destekler)

3 Gelen Turist Sayısı (Number of Arrivals)

Kod: ST.INT.ARVL (+) Pozitif: Fiziksel talep artışı büyümeyi tetikler.

4 Doğrudan Yabancı Yatırımlar (% of GDP)

Kod: BX.KLT.DINV.WD.GD.ZS (+) Pozitif: Turizm altyapısına gelen yabancı sermaye büyümeyi destekler.

5 Ticari Açıklık Oranı (Trade % of GDP)

Kod: NE.TRD.GNFS.ZS (+) Pozitif: Dünyaya açık ekonomiler turizmden daha fazla fayda sağlar.

6 Enflasyon Oranı (Consumer Prices %)

Kod: FP.CPI.TOTL.ZG (-) Negatif: Yüksek enflasyon maliyetleri artırarak turizmin rekabet gücünü ve büyümeyi olumsuz etkileyebilir.

Çalışmada bağımlı değişken olarak GSYİH büyüme oranı kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler arasında turizm gelirleri, turist sayısı, döviz kuru, yatırımlar, ticari açıklık ve enflasyon yer almaktadır.

data <- WDI(indicator = c(
  "buyume" = "NY.GDP.MKTP.KD.ZG",
  "turizm_pay" = "ST.INT.RCPT.XP.ZS",
  "turist_sayisi" = "ST.INT.ARVL",
  "kur_endeksi" = "PX.REX.REER",
  "yatirim" = "BX.KLT.DINV.WD.GD.ZS",
  "ticari_aciklik" = "NE.TRD.GNFS.ZS",
  "enflasyon" = "FP.CPI.TOTL.ZG"
), start = 2000, end = 2020, extra = TRUE)
df_temiz <- data %>% 
  filter(region != "Aggregates")
df_temiz <- data %>% 
  filter(region != "Aggregates")
df_2000 <- df_temiz %>% filter(year == 2000)
df_2005 <- df_temiz %>% filter(year == 2005)
df_2010 <- df_temiz %>% filter(year == 2010)
df_2015 <- df_temiz %>% filter(year == 2015)
df_2020 <- df_temiz %>% filter(year == 2020)
model_2000 <- lm(buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2000)
summary(model_2000)
## 
## Call:
## lm(formula = buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + 
##     yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2000)
## 
## Residuals:
##      Min       1Q   Median       3Q      Max 
## -16.5330  -0.9438   0.1853   1.5279  12.3983 
## 
## Coefficients:
##                  Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept)     6.419e-01  2.467e+00   0.260    0.796
## turizm_pay      3.668e-02  4.163e-02   0.881    0.383
## turist_sayisi   2.996e-08  2.256e-08   1.328    0.191
## kur_endeksi     6.657e-03  1.957e-02   0.340    0.735
## yatirim         1.348e-01  1.113e-01   1.211    0.232
## ticari_aciklik  1.491e-02  1.160e-02   1.286    0.205
## enflasyon      -2.526e-02  5.964e-02  -0.424    0.674
## 
## Residual standard error: 3.959 on 48 degrees of freedom
##   (160 observations deleted due to missingness)
## Multiple R-squared:  0.1853, Adjusted R-squared:  0.08347 
## F-statistic:  1.82 on 6 and 48 DF,  p-value: 0.1151
model_2005 <- lm(buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2005)
summary(model_2005)
## 
## Call:
## lm(formula = buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + 
##     yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2005)
## 
## Residuals:
##     Min      1Q  Median      3Q     Max 
## -8.9860 -1.3656 -0.1195  1.2777  9.3187 
## 
## Coefficients:
##                  Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)  
## (Intercept)     5.822e+00  3.151e+00   1.847    0.070 .
## turizm_pay      2.149e-02  2.972e-02   0.723    0.473  
## turist_sayisi  -1.470e-08  1.282e-08  -1.147    0.256  
## kur_endeksi    -2.954e-02  2.999e-02  -0.985    0.329  
## yatirim        -5.354e-03  8.730e-03  -0.613    0.542  
## ticari_aciklik  1.042e-02  5.618e-03   1.854    0.069 .
## enflasyon       1.147e-01  9.401e-02   1.220    0.227  
## ---
## Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
## 
## Residual standard error: 2.866 on 56 degrees of freedom
##   (152 observations deleted due to missingness)
## Multiple R-squared:  0.1415, Adjusted R-squared:  0.04947 
## F-statistic: 1.538 on 6 and 56 DF,  p-value: 0.1829
model_2010 <- lm(buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2010)
summary(model_2010)
## 
## Call:
## lm(formula = buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + 
##     yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2010)
## 
## Residuals:
##     Min      1Q  Median      3Q     Max 
## -8.2129 -1.9408 -0.1914  2.0417  6.8216 
## 
## Coefficients: (1 not defined because of singularities)
##                  Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)    
## (Intercept)     4.090e+00  9.396e-01   4.353 5.76e-05 ***
## turizm_pay     -1.402e-02  2.967e-02  -0.473   0.6384    
## turist_sayisi  -1.838e-08  1.165e-08  -1.577   0.1205    
## kur_endeksi            NA         NA      NA       NA    
## yatirim        -1.710e-02  2.269e-02  -0.754   0.4541    
## ticari_aciklik  1.204e-02  6.233e-03   1.931   0.0585 .  
## enflasyon      -6.769e-02  9.499e-02  -0.713   0.4790    
## ---
## Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
## 
## Residual standard error: 2.969 on 56 degrees of freedom
##   (153 observations deleted due to missingness)
## Multiple R-squared:  0.117,  Adjusted R-squared:  0.03819 
## F-statistic: 1.484 on 5 and 56 DF,  p-value: 0.2095
model_2015 <- lm(buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, data = df_2015)
model_2020 <- lm(buyume ~ turizm_pay + turist_sayisi + kur_endeksi + 
                 yatirim + ticari_aciklik + enflasyon, 
                 data = df_2020)

Bulgular ve Analiz

Bu bölümde, Dünya Bankası’ndan elde edilen verilerle temizlenen veri seti üzerinden regresyon analizi sonuçları paylaşılmaktadır. Öncelikle 2000, 2005, 2010, 2015, 2020 yılı verileri kullanılarak turizm gelirlerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi test edilmiştir.

Yapılan regresyon analizi sonucunda, turizm gelirlerinin ihracat içindeki payının ekonomik büyüme üzerinde pozitif bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Öte yandan, enflasyonun büyüme üzerindeki negatif etkisi, makroekonomik istikrarın turizm verimliliği için önemini ortaya koymaktadır

Yine de sonuç olarak bu çalışmada elde edilen ampirik bulgular, turizmin büyüme üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu gösterse de bu sonuçlar mutlak bir kesinlik ifade etmemektedir. Modelin kısıtlı sayıda değişken içermesi, ülkeler arasındaki kurumsal farklılıkların (hukuk sistemi, eğitim kalitesi vb.) hesaba katılmaması ve nedensellik ilişkisinin her iki yöne de işleyebilecek olması, sonuçların ihtiyatla yorumlanmasını gerektirmektedir.