Bu çalışmada, Dünya Bankası veri tabanından elde edilen veriler
kullanılarak ülkelerin tarım arazisi oranı ile kişi başına düşen gayri
safi yurt içi hasıla arasındaki ilişki incelenmiştir. Analizde 2000,
2005, 2010, 2015, 2020 ve Dünya Bankası verilerinde mevcut olan en
güncel yıl ele alınmıştır. Her yıl için tarım arazisi ve kişi başına
gelir değişkenlerine ait grafikler oluşturulmuş, ardından regresyon
yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, ekonomik gelişmişlik
düzeyindeki değişimin tarım arazilerinin toplam arazi içindeki payı
üzerindeki etkisini yıllar itibarıyla ortaya koymaktır.
library(WDI)
library(tidyverse)
indicators <- c(
agri_land = "AG.LND.AGRI.ZS", # Tarım arazisi (%)
gdp_pc = "NY.GDP.PCAP.KD" # Kişi başına GSYH (sabit $)
)
data_raw <- WDI(
country = "all",
indicator = indicators,
start = 2000,
end = as.numeric(format(Sys.Date(), "%Y"))
)
data <- data_raw %>%
filter(!is.na(agri_land), !is.na(gdp_pc))
2000 YILI
data_2000 <- data %>% filter(year == 2000)
ggplot(data_2000, aes(x = agri_land)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Tarım Arazisi Dağılımı (2000)",
x = "Tarım Arazisi (%)",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
ggplot(data_2000, aes(x = gdp_pc)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Kişi Başına Gelir Dağılımı (2000)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
model_2000 <- lm(agri_land ~ gdp_pc, data = data_2000)
summary(model_2000)
##
## Call:
## lm(formula = agri_land ~ gdp_pc, data = data_2000)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -38.582 -15.158 -1.554 15.470 47.491
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 40.5575744 1.5772449 25.714 < 2e-16 ***
## gdp_pc -0.0002329 0.0000796 -2.926 0.00377 **
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 20.42 on 239 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.03458, Adjusted R-squared: 0.03054
## F-statistic: 8.56 on 1 and 239 DF, p-value: 0.003767
2000 yılı için kurulan regresyon modelinde, kişi başına düşen
gelirin tarım arazisi oranı üzerinde negatif yönlü bir etkiye sahip
olduğu görülmektedir. Bu sonuç, ekonomik gelişmişlik seviyesi arttıkça
tarım arazilerinin toplam arazi içindeki payının azaldığını
göstermektedir.Özellikle sanayileşme ve hizmet sektörlerinin gelişmesi,
tarımsal faaliyetlerin göreli önemini azaltmaktadır.
ggplot(data_2000, aes(x = gdp_pc, y = agri_land)) +
geom_point(alpha = 0.6) +
geom_smooth(method = "lm", se = FALSE) +
labs(title = "Tarım Arazisi ve Gelir İlişkisi (2000)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Tarım Arazisi (%)") +
theme_minimal()
2005 YILI
data_2005 <- data %>% filter(year == 2005)
ggplot(data_2005, aes(x = agri_land)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Tarım Arazisi Dağılımı (2005)",
x = "Tarım Arazisi (%)",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
ggplot(data_2005, aes(x = gdp_pc)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Kişi Başına Gelir Dağılımı (2005)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
model_2005 <- lm(agri_land ~ gdp_pc, data = data_2005)
summary(model_2005)
##
## Call:
## lm(formula = agri_land ~ gdp_pc, data = data_2005)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -37.965 -15.653 -1.347 14.399 54.202
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 4.009e+01 1.560e+00 25.699 < 2e-16 ***
## gdp_pc -2.302e-04 7.116e-05 -3.235 0.00139 **
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 20.13 on 243 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.04128, Adjusted R-squared: 0.03734
## F-statistic: 10.46 on 1 and 243 DF, p-value: 0.001387
2005 yılına ait regresyon sonuçları, kişi başına düşen gelir ile
tarım arazisi oranı arasında ters yönlü bir ilişki olduğunu ortaya
çıkmakdatır. Gelir seviyesi yükseldikçe tarım arazilerinin toplam alan
içerisindeki payı azalmaktadır. Bu durum, ülkelerin kalkınma süreciyle
birlikte tarımdan sanayi ve hizmetler sektörüne doğru yapısal dönüşüm
yaşadığını göstermektedir. Model, önceki yıla benzer şekilde temel
eğilimi yakalamaktadır.
ggplot(data_2005, aes(x = gdp_pc, y = agri_land)) +
geom_point(alpha = 0.6) +
geom_smooth(method = "lm", se = FALSE) +
labs(title = "Tarım Arazisi ve Gelir İlişkisi (2005)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Tarım Arazisi (%)") +
theme_minimal()
2010 YILI
data_2010 <- data %>% filter(year == 2010)
ggplot(data_2010, aes(x = agri_land)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Tarım Arazisi Dağılımı (2010)",
x = "Tarım Arazisi (%)",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
ggplot(data_2010, aes(x = gdp_pc)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Kişi Başına Gelir Dağılımı (2010)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
model_2010 <- lm(agri_land ~ gdp_pc, data = data_2010)
summary(model_2010)
##
## Call:
## lm(formula = agri_land ~ gdp_pc, data = data_2010)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -37.72 -15.01 -0.75 14.42 52.04
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 40.1643165 1.5688296 25.601 < 2e-16 ***
## gdp_pc -0.0002276 0.0000675 -3.372 0.000865 ***
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 20.2 on 249 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.04367, Adjusted R-squared: 0.03983
## F-statistic: 11.37 on 1 and 249 DF, p-value: 0.0008651
2010 yılı için elde edilen bulgular, ekonomik gelişmişlik ile tarım
arazisi oranı arasındaki negatif ilişkiyi doğrulamaktadır. Kişi başına
düşen gelirin artması, tarım arazilerinin kullanım oranında azalışla
ilişkilidir. Küreselleşme, teknolojik ilerleme ve şehirleşme süreçleri
bu ilişkinin güçlenmesine neden olmuş olabilir. Tarımın gelişmiş
ekonomilerde göreli önemini kaybettiğine işaret etmektedir.
ggplot(data_2010, aes(x = gdp_pc, y = agri_land)) +
geom_point(alpha = 0.6) +
geom_smooth(method = "lm", se = FALSE) +
labs(title = "Tarım Arazisi ve Gelir İlişkisi (2010)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Tarım Arazisi (%)") +
theme_minimal()
2015 YILI
data_2015 <- data %>% filter(year == 2015)
ggplot(data_2015, aes(x = agri_land)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Tarım Arazisi Dağılımı (2015)",
x = "Tarım Arazisi (%)",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
ggplot(data_2015, aes(x = gdp_pc)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Kişi Başına Gelir Dağılımı (2015)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
model_2015 <- lm(agri_land ~ gdp_pc, data = data_2015)
summary(model_2015)
##
## Call:
## lm(formula = agri_land ~ gdp_pc, data = data_2015)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -37.977 -15.407 0.398 12.229 47.730
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 4.016e+01 1.556e+00 25.805 < 2e-16 ***
## gdp_pc -1.863e-04 5.998e-05 -3.105 0.00212 **
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 20.42 on 253 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.03672, Adjusted R-squared: 0.03291
## F-statistic: 9.644 on 1 and 253 DF, p-value: 0.002116
2015 yılı regresyon analizi sonuçları, kişi başına düşen gelir ile
tarım arazisi oranı arasında istikrarlı bir negatif ilişki olduğunu
göstermektedir. Bu dönemde gelişmiş ülkelerde tarımsal faaliyetlerin
yoğunluğunun azalması, arazi kullanımının sanayi, konut ve hizmetler
lehine değişmesiyle açıklanabilir.
ggplot(data_2015, aes(x = gdp_pc, y = agri_land)) +
geom_point(alpha = 0.6) +
geom_smooth(method = "lm", se = FALSE) +
labs(title = "Tarım Arazisi ve Gelir İlişkisi (2015)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Tarım Arazisi (%)") +
theme_minimal()
2020 YILI
data_2020 <- data %>% filter(year == 2020)
ggplot(data_2020, aes(x = agri_land)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Tarım Arazisi Dağılımı (2020)",
x = "Tarım Arazisi (%)",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
ggplot(data_2020, aes(x = gdp_pc)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = "Kişi Başına Gelir Dağılımı (2020)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
model_2020 <- lm(agri_land ~ gdp_pc, data = data_2020)
summary(model_2020)
##
## Call:
## lm(formula = agri_land ~ gdp_pc, data = data_2020)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -38.500 -16.943 0.591 13.444 48.108
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 4.051e+01 1.628e+00 24.877 < 2e-16 ***
## gdp_pc -2.089e-04 6.807e-05 -3.069 0.00239 **
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 20.69 on 249 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.03644, Adjusted R-squared: 0.03257
## F-statistic: 9.416 on 1 and 249 DF, p-value: 0.002389
2020 yılına ait regresyon bulguları, önceki yıllarla tutarlı
biçimde, gelir artışının tarım arazilerinin toplam arazi içindeki payını
azalttığını göstermektedir. Bu dönemde küresel ekonomik koşullar ve
kentleşme eğilimleri tarım arazilerinin göreli önemini daha da
azaltmıştır. Regresyon doğrusu, değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü
açık bir şekilde ortaya koymaktadır.
ggplot(data_2020, aes(x = gdp_pc, y = agri_land)) +
geom_point(alpha = 0.6) +
geom_smooth(method = "lm", se = FALSE) +
labs(title = "Tarım Arazisi ve Gelir İlişkisi (2020)",
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Tarım Arazisi (%)") +
theme_minimal()
SON YIL
last_year <- max(data$year)
data_last <- data %>% filter(year == last_year)
ggplot(data_last, aes(x = agri_land)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = paste("Tarım Arazisi Dağılımı (", last_year, ")", sep = ""),
x = "Tarım Arazisi (%)",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
ggplot(data_last, aes(x = gdp_pc)) +
geom_histogram(bins = 30) +
labs(title = paste("Kişi Başına Gelir Dağılımı (", last_year, ")", sep = ""),
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Ülke Sayısı") +
theme_minimal()
model_last <- lm(agri_land ~ gdp_pc, data = data_last)
summary(model_last)
##
## Call:
## lm(formula = agri_land ~ gdp_pc, data = data_last)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -39.017 -19.501 -1.043 17.270 45.838
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
## (Intercept) 41.1969360 1.9750851 20.858 < 2e-16 ***
## gdp_pc -0.0002414 0.0000731 -3.302 0.00114 **
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 22.07 on 194 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.0532, Adjusted R-squared: 0.04832
## F-statistic: 10.9 on 1 and 194 DF, p-value: 0.001144
Dünya Bankası veri tabanında mevcut olan en güncel yıl için yapılan
regresyon analizi, kişi başına düşen gelir ile tarım arazisi oranı
arasındaki negatif ilişkinin devam ettiğini göstermektedir. Bu sonuç,
ekonomik kalkınma süreci ilerledikçe tarımın toplam arazi kullanımı
içerisindeki payının uzun dönemde azalma eğiliminde olduğunu teyit
etmektedir. Elde edilen bulgular, önceki yıllarla tutarlıdır.
ggplot(data_last, aes(x = gdp_pc, y = agri_land)) +
geom_point(alpha = 0.6) +
geom_smooth(method = "lm", se = FALSE) +
labs(title = paste("Tarım Arazisi ve Gelir İlişkisi (", last_year, ")", sep = ""),
x = "Kişi Başına GSYH",
y = "Tarım Arazisi (%)") +
theme_minimal()
Sonuç olarak bu çalışmada Dünya Bankası verileri kullanılarak tarım
arazisi oranı ile kişi başına düşen gelir arasındaki ilişki yıllar
itibarıyla incelenmiştir. Elde edilen regresyon sonuçları, tüm yıllarda
kişi başına düşen gelir arttıkça tarım arazilerinin toplam arazi
içindeki payının azalma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Bu bulgu,
ülkelerin ekonomik olarak geliştikçe tarım dışı sektörlere yöneldiğini
ve arazi kullanım yapısının zamanla değiştiğini ortaya koymaktadır.