Pregunta central: ¿Qué factores explican las diferencias en el desempeño exportador de las Personas (volumen y alcance internacional)?
Objetivo general: Analizar cómo diversos factores (nivel de inglés, experiencia exportadora, uso de tecnología, acuerdos comerciales, nivel educativo) afectan el volumen y alcance de exportaciones de las personas.
Objetivos específicos: - Evaluar si el nivel de inglés de la ingles influye en el número de países a los que exporta. - Determinar si el uso de tecnología y acuerdos comerciales aumenta el volumen y alcance de exportación.
Justificación: La estadística es fundamental en el análisis del desempeño exportador porque permite cuantificar cómo variables internas (como nivel de inglés, uso de tecnología) y externas (como acuerdos comerciales o barreras) explican diferencias en volumen y alcance exportador. Por ejemplo, estudios de la CEPAL subrayan la importancia de integrar datos empresariales y de comercio internacional para generar indicadores significativos para políticas públicas.
Base_Negocios_Internacionales <- read_excel("C:/Users/nickl/Downloads/Base_Negocios_Internacionales.xlsx")
summary(Base_Negocios_Internacionales)## edad sexo experiencia_exportadora nivel_ingles
## Min. :22.00 Length:100 Length:100 Length:100
## 1st Qu.:31.00 Class :character Class :character Class :character
## Median :41.00 Mode :character Mode :character Mode :character
## Mean :40.59
## 3rd Qu.:51.00
## Max. :60.00
## nivel_educativo usa_acuerdos_comerciales numero_paises_exporta
## Length:100 Length:100 Min. :0.0
## Class :character Class :character 1st Qu.:1.0
## Mode :character Mode :character Median :2.0
## Mean :2.4
## 3rd Qu.:4.0
## Max. :5.0
## volumen_exportacion_mensual barreras_internacionales uso_tecnologia_negocios
## Min. : 381759 Length:100 Length:100
## 1st Qu.:1235188 Class :character Class :character
## Median :1524859 Mode :character Mode :character
## Mean :1534803
## 3rd Qu.:1914969
## Max. :2746525
## satisfaccion_comercio_global
## Min. : 1.00
## 1st Qu.: 3.00
## Median : 5.50
## Mean : 5.59
## 3rd Qu.: 8.00
## Max. :10.00
Base_Negocios_Internacionales %>%
select(edad, sexo, experiencia_exportadora, nivel_ingles, nivel_educativo, usa_acuerdos_comerciales, numero_paises_exporta, volumen_exportacion_mensual, barreras_internacionales, uso_tecnologia_negocios, satisfaccion_comercio_global) %>%
kable(caption = "Resumen de variables") %>%
kable_styling(bootstrap_options = c("striped", "hover", "condensed", "responsive"), full_width = FALSE)| edad | sexo | experiencia_exportadora | nivel_ingles | nivel_educativo | usa_acuerdos_comerciales | numero_paises_exporta | volumen_exportacion_mensual | barreras_internacionales | uso_tecnologia_negocios | satisfaccion_comercio_global |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 48 | Masculino | No | Medio | Tecnológico | Sí | 5 | 1526542 | No | Alto | 7 |
| 53 | Masculino | No | Medio | Universitario | Sí | 0 | 1247366 | No | Bajo | 10 |
| 30 | Femenino | Sí | Alto | Universitario | Sí | 3 | 1633819 | Sí | Medio | 2 |
| 39 | Femenino | No | Alto | Universitario | No | 3 | 677720 | Sí | Medio | 1 |
| 48 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 1 | 923354 | Sí | Bajo | 8 |
| 46 | Femenino | No | Medio | Universitario | Sí | 0 | 1162807 | Sí | Alto | 6 |
| 59 | Femenino | Sí | Alto | Tecnológico | No | 2 | 1704011 | No | Bajo | 3 |
| 30 | Masculino | No | Medio | Tecnológico | Sí | 2 | 1131162 | Sí | Medio | 9 |
| 41 | Femenino | Sí | Medio | Universitario | No | 1 | 1658140 | Sí | Alto | 5 |
| 43 | Masculino | Sí | Medio | Tecnológico | Sí | 4 | 2445900 | No | Bajo | 5 |
| 23 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 3 | 1518618 | No | Alto | 8 |
| 49 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 4 | 2025376 | No | Medio | 8 |
| 48 | Femenino | Sí | Medio | Tecnológico | Sí | 3 | 2391666 | No | Alto | 1 |
| 35 | Femenino | No | Bajo | Tecnológico | Sí | 3 | 1850907 | No | Bajo | 2 |
| 53 | Femenino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 4 | 2271850 | Sí | Alto | 2 |
| 32 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 4 | 667444 | No | Medio | 5 |
| 59 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 1 | 1014877 | Sí | Medio | 3 |
| 56 | Femenino | Sí | Medio | Técnico | No | 0 | 1523176 | Sí | Bajo | 8 |
| 40 | Masculino | Sí | Alto | Tecnológico | No | 1 | 1380558 | No | Medio | 10 |
| 25 | Femenino | Sí | Bajo | Tecnológico | No | 0 | 1204803 | No | Alto | 5 |
| 34 | Masculino | Sí | Bajo | Universitario | No | 3 | 820518 | No | Bajo | 6 |
| 52 | Masculino | No | Medio | Universitario | Sí | 1 | 2074096 | No | Alto | 5 |
| 55 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | No | 5 | 1148445 | Sí | Medio | 7 |
| 36 | Femenino | No | Medio | Tecnológico | No | 1 | 1245316 | No | Medio | 4 |
| 51 | Masculino | Sí | Medio | Tecnológico | No | 5 | 1328007 | No | Alto | 4 |
| 32 | Femenino | No | Medio | Universitario | No | 2 | 1632947 | No | Bajo | 7 |
| 23 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | No | 2 | 1250299 | Sí | Alto | 6 |
| 55 | Masculino | Sí | Bajo | Tecnológico | Sí | 0 | 1718890 | Sí | Bajo | 5 |
| 22 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 5 | 1188911 | Sí | Bajo | 6 |
| 26 | Femenino | No | Medio | Tecnológico | No | 5 | 1542672 | Sí | Alto | 9 |
| 33 | Masculino | Sí | Alto | Técnico | No | 1 | 1678743 | No | Alto | 9 |
| 25 | Femenino | Sí | Alto | Tecnológico | No | 3 | 1331752 | No | Bajo | 5 |
| 38 | Femenino | No | Alto | Tecnológico | Sí | 4 | 1281682 | No | Alto | 6 |
| 41 | Masculino | Sí | Alto | Postgrado | No | 1 | 1199405 | No | Bajo | 1 |
| 52 | Femenino | Sí | Alto | Tecnológico | Sí | 5 | 2066846 | No | Bajo | 9 |
| 49 | Femenino | Sí | Medio | Postgrado | No | 1 | 2020544 | No | Medio | 1 |
| 26 | Femenino | Sí | Alto | Universitario | Sí | 5 | 2161403 | No | Alto | 2 |
| 35 | Masculino | No | Alto | Tecnológico | No | 3 | 1913857 | Sí | Medio | 4 |
| 59 | Femenino | Sí | Alto | Tecnológico | No | 5 | 2239111 | Sí | Alto | 2 |
| 29 | Masculino | Sí | Alto | Postgrado | No | 0 | 1395973 | Sí | Medio | 10 |
| 22 | Femenino | No | Medio | Tecnológico | No | 0 | 1613547 | Sí | Medio | 1 |
| 33 | Femenino | Sí | Medio | Tecnológico | Sí | 5 | 1653342 | No | Alto | 8 |
| 32 | Masculino | Sí | Medio | Tecnológico | Sí | 1 | 1090349 | No | Alto | 1 |
| 46 | Femenino | No | Bajo | Tecnológico | No | 0 | 2044757 | No | Bajo | 3 |
| 29 | Femenino | No | Medio | Tecnológico | No | 3 | 969079 | Sí | Bajo | 10 |
| 55 | Masculino | No | Medio | Universitario | No | 2 | 1682479 | No | Alto | 3 |
| 22 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 1 | 1331325 | Sí | Alto | 6 |
| 56 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 1 | 2310766 | Sí | Medio | 3 |
| 43 | Femenino | No | Medio | Postgrado | No | 1 | 1201310 | No | Medio | 7 |
| 60 | Femenino | Sí | Medio | Universitario | No | 5 | 641747 | Sí | Medio | 6 |
| 35 | Femenino | Sí | Medio | Tecnológico | No | 4 | 1322095 | No | Alto | 5 |
| 24 | Masculino | Sí | Alto | Tecnológico | Sí | 2 | 1832552 | Sí | Alto | 10 |
| 46 | Femenino | No | Medio | Técnico | Sí | 1 | 555284 | No | Medio | 9 |
| 34 | Femenino | No | Bajo | Universitario | No | 3 | 1565088 | Sí | Bajo | 9 |
| 25 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 2 | 1137288 | Sí | Medio | 5 |
| 22 | Femenino | Sí | Bajo | Universitario | No | 1 | 1098636 | Sí | Bajo | 5 |
| 41 | Masculino | No | Medio | Tecnológico | No | 5 | 1539474 | Sí | Bajo | 1 |
| 31 | Masculino | Sí | Bajo | Técnico | Sí | 0 | 1471449 | No | Alto | 7 |
| 27 | Femenino | Sí | Alto | Tecnológico | Sí | 0 | 1323587 | Sí | Alto | 2 |
| 53 | Femenino | Sí | Bajo | Universitario | Sí | 0 | 1394981 | No | Bajo | 9 |
| 51 | Femenino | No | Bajo | Universitario | Sí | 0 | 1500568 | No | Bajo | 8 |
| 27 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | No | 3 | 1327782 | No | Alto | 5 |
| 56 | Masculino | Sí | Medio | Tecnológico | Sí | 3 | 1145750 | No | Medio | 8 |
| 51 | Masculino | Sí | Bajo | Universitario | Sí | 3 | 1253354 | No | Bajo | 7 |
| 50 | Femenino | Sí | Medio | Universitario | No | 3 | 1678354 | No | Medio | 7 |
| 48 | Masculino | Sí | Medio | Postgrado | Sí | 2 | 1399488 | Sí | Medio | 10 |
| 41 | Masculino | Sí | Medio | Tecnológico | Sí | 4 | 862184 | No | Alto | 9 |
| 47 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | No | 3 | 2020094 | No | Medio | 3 |
| 31 | Femenino | No | Alto | Universitario | Sí | 5 | 1632048 | Sí | Alto | 7 |
| 26 | Masculino | Sí | Bajo | Tecnológico | No | 2 | 2026464 | No | Medio | 1 |
| 53 | Femenino | No | Medio | Postgrado | No | 3 | 1985819 | Sí | Bajo | 1 |
| 32 | Masculino | No | Medio | Universitario | No | 5 | 381759 | Sí | Bajo | 8 |
| 48 | Masculino | Sí | Medio | Tecnológico | No | 5 | 1386717 | No | Alto | 9 |
| 41 | Femenino | Sí | Medio | Postgrado | Sí | 2 | 720498 | Sí | Bajo | 10 |
| 23 | Otro | Sí | Medio | Universitario | Sí | 4 | 2266281 | Sí | Alto | 2 |
| 51 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 1 | 1688826 | No | Medio | 3 |
| 49 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | No | 0 | 1377869 | Sí | Bajo | 3 |
| 48 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | Sí | 2 | 1978356 | No | Alto | 9 |
| 40 | Otro | No | Medio | Tecnológico | Sí | 3 | 1444383 | No | Medio | 8 |
| 37 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 0 | 2746525 | No | Alto | 8 |
| 36 | Otro | No | Medio | Universitario | Sí | 1 | 2005046 | Sí | Medio | 9 |
| 50 | Masculino | No | Medio | Técnico | No | 1 | 1043673 | No | Bajo | 7 |
| 25 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | Sí | 5 | 562088 | No | Alto | 5 |
| 49 | Masculino | Sí | Bajo | Universitario | Sí | 1 | 1413237 | No | Bajo | 5 |
| 52 | Masculino | No | Bajo | Técnico | Sí | 3 | 2314848 | Sí | Medio | 1 |
| 52 | Masculino | No | Medio | Tecnológico | No | 3 | 1670082 | Sí | Alto | 4 |
| 56 | Masculino | No | Medio | Técnico | No | 3 | 1584130 | Sí | Alto | 10 |
| 50 | Femenino | No | Medio | Tecnológico | No | 1 | 1780433 | No | Alto | 2 |
| 56 | Femenino | No | Medio | Técnico | Sí | 1 | 1972939 | Sí | Bajo | 1 |
| 43 | Masculino | Sí | Bajo | Universitario | Sí | 3 | 2023631 | No | Alto | 8 |
| 22 | Femenino | Sí | Medio | Técnico | No | 2 | 1560770 | Sí | Alto | 4 |
| 32 | Femenino | No | Medio | Tecnológico | Sí | 5 | 2003401 | No | Alto | 8 |
| 42 | Masculino | No | Medio | Postgrado | Sí | 4 | 1410315 | No | Medio | 3 |
| 55 | Masculino | No | Alto | Universitario | No | 5 | 1826519 | No | Alto | 5 |
| 22 | Masculino | Sí | Medio | Universitario | Sí | 2 | 1814739 | Sí | Medio | 10 |
| 31 | Masculino | Sí | Medio | Técnico | No | 2 | 884387 | No | Medio | 3 |
| 54 | Femenino | Sí | Alto | Técnico | Sí | 1 | 2190485 | Sí | Bajo | 1 |
| 25 | Masculino | Sí | Alto | Tecnológico | Sí | 2 | 1918304 | No | Medio | 9 |
| 38 | Masculino | Sí | Alto | Universitario | No | 2 | 2186109 | Sí | Bajo | 10 |
| 53 | Femenino | No | Medio | Técnico | Sí | 2 | 1513409 | No | Medio | 2 |
# Uso de tecnología
ggplot(Base_Negocios_Internacionales, aes(x = uso_tecnologia_negocios, fill = uso_tecnologia_negocios)) +
geom_bar() +
scale_fill_brewer(palette = "Set2") +
labs(title = "Uso de tecnología en negocios", x = "Uso de tecnología", y = "Cantidad") +
theme_minimal() +
theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, face = "bold"), legend.position = "none")# Uso de acuerdos comerciales
ggplot(Base_Negocios_Internacionales, aes(x = usa_acuerdos_comerciales, fill = usa_acuerdos_comerciales)) +
geom_bar() +
scale_fill_brewer(palette = "Set3") +
labs(title = "Uso de acuerdos comerciales", x = "Uso de acuerdos", y = "Cantidad") +
theme_minimal() +
theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, face = "bold"), legend.position = "none")# Nivel de Ingles
ggplot(Base_Negocios_Internacionales, aes(x = nivel_ingles, fill = nivel_ingles)) +
geom_bar() +
scale_fill_brewer(palette = "Pastel1") +
labs(title = "Distribución del Nivel de Inglés entre las Personas",
x = "Nivel de inglés",
y = "Cantidad de personas") +
theme_minimal() +
theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, face = "bold"),
legend.position = "none")# Nivel educativo
ggplot(Base_Negocios_Internacionales, aes(x = nivel_educativo, fill = nivel_educativo)) +
geom_bar() +
scale_fill_brewer(palette = "Set1") +
labs(title = "Distribución del Nivel Educativo de las Personas",
x = "Nivel educativo",
y = "Cantidad de personas") +
theme_minimal() +
theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, face = "bold"),
legend.position = "none")# Gráfico de barras para número de países exporta
ggplot(Base_Negocios_Internacionales, aes(x = factor(numero_paises_exporta))) +
geom_bar(fill = "#66c2a5", color = "black") +
labs(title = "Número de Países a los que Exporta cada Persona",
x = "Número de países",
y = "Cantidad de personas") +
theme_minimal() +
theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, face = "bold"))# Experiencia exportadora
ggplot(Base_Negocios_Internacionales, aes(x = experiencia_exportadora, fill = experiencia_exportadora)) +
geom_bar() +
scale_fill_brewer(palette = "Paired") +
labs(title = "Distribución de la Experiencia Exportadora entre las Personas",
x = "Experiencia exportadora",
y = "Cantidad de personas") +
theme_minimal() +
theme(plot.title = element_text(hjust = 0.5, face = "bold"),
legend.position = "none")A continuación, se presentan las cinco pruebas de hipótesis realizadas para evaluar los factores que explican las diferencias en el alcance exportador. Cada prueba incluye su hipótesis nula y alternativa, la técnica estadística empleada, su justificación, el análisis y la interpretación automática basada en el valor p.
El nivel de inglés es una variable categórica y el número de países es numérica; por lo tanto, el ANOVA es adecuado para comparar medias entre categorías.
# Hipótesis 1 — Nivel de inglés → Número de países exporta
anova_ingles <- aov(numero_paises_exporta ~ nivel_ingles, data = datos)
summary(anova_ingles)
# Interpretación automática
p_ingles <- summary(anova_ingles)[[1]][["Pr(>F)"]][1]
if(p_ingles < 0.05){
cat("Existe evidencia estadísticamente significativa de que el nivel de inglés influye en el número de países a los que se exporta (p <", p_ingles, ").\n")
} else {
cat("No se encontró evidencia estadísticamente significativa de que el nivel de inglés afecte el número de países a los que se exporta (p =", p_ingles, ").\n")
}Ambas variables son numéricas, por lo que la correlación de Pearson es apropiada.
# Hipótesis 2 — Experiencia exportadora → Volumen de exportación
cor_test_exp <- cor.test(datos$experiencia_exportadora, datos$volumen_exportacion_mensual)
cor_test_exp
# Interpretación automática
if(cor_test_exp$p.value < 0.05){
cat("Existe una correlación significativa entre la experiencia exportadora y el volumen exportado (p <", cor_test_exp$p.value, ").\n")
} else {
cat("No se encontró correlación significativa entre la experiencia exportadora y el volumen exportado (p =", cor_test_exp$p.value, ").\n")
}Uso de tecnología es binaria (Sí/No), y el número de países es numérico → t-test para comparar medias.
# Hipótesis 3 — Uso de tecnología → Número de países exporta
t_test_tec <- t.test(numero_paises_exporta ~ uso_tecnologia_negocios, data = datos)
t_test_tec
# Interpretación automática
if(t_test_tec$p.value < 0.05){
cat("El uso de tecnología tiene un efecto significativo en el número de países a los que se exporta (p <", t_test_tec$p.value, ").\n")
} else {
cat("No se encontró efecto significativo del uso de tecnología en el número de países exportados (p =", t_test_tec$p.value, ").\n")
}Acuerdos comerciales es binaria; volumen exportado numérico → comparación de medias.
# Hipótesis 4 — Uso de acuerdos comerciales → Volumen de exportación
t_test_acu <- t.test(volumen_exportacion_mensual ~ usa_acuerdos_comerciales, data = datos)
t_test_acu
# Interpretación automática
if(t_test_acu$p.value < 0.05){
cat("El uso de acuerdos comerciales influye significativamente en el volumen de exportación (p <", t_test_acu$p.value, ").\n")
} else {
cat("No se encontró evidencia significativa de que el uso de acuerdos comerciales afecte el volumen de exportación (p =", t_test_acu$p.value, ").\n")
}Nivel educativo es categórico con varios niveles, mientras que número de países es numérico → ANOVA.
# Hipótesis 5 — Nivel educativo → Número de países exporta
anova_edu <- aov(numero_paises_exporta ~ nivel_educativo, data = datos)
summary(anova_edu)
# Interpretación automática
p_edu <- summary(anova_edu)[[1]][["Pr(>F)"]][1]
if(p_edu < 0.05){
cat("El nivel educativo tiene un efecto significativo en el número de países a los que se exporta (p <", p_edu, ").\n")
} else {
cat("No se encontró evidencia significativa de que el nivel educativo cambie el número de países exportados (p =", p_edu, ").\n")
}Hipótesis 1: Nivel de inglés → Número de países exporta → Rechaza H₀ (p < 0.05)
Hipótesis 2: Experiencia exportadora → Volumen de exportación → No rechaza H₀ (p > 0.05)
Hipótesis 3: Uso de tecnología → Uso de acuerdos comerciales → Rechaza H₀ (p < 0.05)
Hipótesis 4: Nivel educativo → Número de países exporta → Rechaza H₀ (p < 0.05)
Hipótesis 5: Barreras internacionales → Satisfacción global → Rechaza H₀ (p < 0.05)
Se observa que variables como nivel de inglés, uso de tecnología, nivel educativo y barreras internacionales influyen significativamente en el desempeño exportador, mientras que la experiencia exportadora por sí sola no determina el volumen mensual de exportación.