library(dplyr)
## Warning: package 'dplyr' was built under R version 4.4.3
##
## Attaching package: 'dplyr'
## The following objects are masked from 'package:stats':
##
## filter, lag
## The following objects are masked from 'package:base':
##
## intersect, setdiff, setequal, union
## Warning: package 'dplyr' was built under R version 4.4.2
##
## Attaching package: 'dplyr'
## The following objects are masked from 'package:stats':
##
## filter, lag
## The following objects are masked from 'package:stats':
##
## intersect, setdiff, setequal, union
library(tidyr)
## Warning: package 'tidyr' was built under R version 4.4.3
library(ggplot2)
## Warning: package 'ggplot2' was built under R version 4.4.3
data("airquality")
airquality
head(airquality)
summary(airquality)
## Ozone Solar.R Wind Temp
## Min. : 1.00 Min. : 7.0 Min. : 1.700 Min. :56.00
## 1st Qu.: 18.00 1st Qu.:115.8 1st Qu.: 7.400 1st Qu.:72.00
## Median : 31.50 Median :205.0 Median : 9.700 Median :79.00
## Mean : 42.13 Mean :185.9 Mean : 9.958 Mean :77.88
## 3rd Qu.: 63.25 3rd Qu.:258.8 3rd Qu.:11.500 3rd Qu.:85.00
## Max. :168.00 Max. :334.0 Max. :20.700 Max. :97.00
## NA's :37 NA's :7
## Month Day
## Min. :5.000 Min. : 1.0
## 1st Qu.:6.000 1st Qu.: 8.0
## Median :7.000 Median :16.0
## Mean :6.993 Mean :15.8
## 3rd Qu.:8.000 3rd Qu.:23.0
## Max. :9.000 Max. :31.0
##
is.na(airquality)
## Ozone Solar.R Wind Temp Month Day
## [1,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [2,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [3,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [4,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [5,] TRUE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [6,] FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [7,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [8,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [9,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [10,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [11,] FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [12,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [13,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [14,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [15,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [16,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [17,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [18,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [19,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [20,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [21,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [22,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [23,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [24,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [25,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [26,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [27,] TRUE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [28,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [29,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [30,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [31,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [32,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [33,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [34,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [35,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [36,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [37,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [38,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [39,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [40,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [41,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [42,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [43,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [44,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [45,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [46,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [47,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [48,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [49,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [50,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [51,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [52,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [53,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [54,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [55,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [56,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [57,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [58,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [59,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [60,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [61,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [62,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [63,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [64,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [65,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [66,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [67,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [68,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [69,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [70,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [71,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [72,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [73,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [74,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [75,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [76,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [77,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [78,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [79,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [80,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [81,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [82,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [83,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [84,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [85,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [86,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [87,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [88,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [89,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [90,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [91,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [92,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [93,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [94,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [95,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [96,] FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [97,] FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [98,] FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [99,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [100,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [101,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [102,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [103,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [104,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [105,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [106,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [107,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [108,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [109,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [110,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [111,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [112,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [113,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [114,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [115,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [116,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [117,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [118,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [119,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [120,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [121,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [122,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [123,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [124,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [125,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [126,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [127,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [128,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [129,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [130,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [131,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [132,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [133,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [134,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [135,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [136,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [137,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [138,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [139,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [140,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [141,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [142,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [143,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [144,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [145,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [146,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [147,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [148,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [149,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [150,] TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [151,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [152,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
## [153,] FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE
colSums(is.na(airquality))
## Ozone Solar.R Wind Temp Month Day
## 37 7 0 0 0 0
# Visualisasi missing values
library(VIM) # Library untuk visualisasi missing values
## Warning: package 'VIM' was built under R version 4.4.3
## Loading required package: colorspace
## Loading required package: grid
## VIM is ready to use.
## Suggestions and bug-reports can be submitted at: https://github.com/statistikat/VIM/issues
##
## Attaching package: 'VIM'
## The following object is masked from 'package:datasets':
##
## sleep
## Loading required package: colorspace
## Loading required package: grid
## VIM is ready to use.
## Suggestions and bug-reports can be submitted at: https://github.com/statistikat/VIM/issues
##
## Attaching package: 'VIM'
## The following object is masked from 'package:datasets':
##
## sleep
aggr(airquality, numbers = TRUE, prop = FALSE)

# Mengganti missing values dengan median di setiap kolom
airquality$Ozone[is.na(airquality$Ozone)] <- median(airquality$Ozone, na.rm = TRUE)
airquality$Solar.R[is.na(airquality$Solar.R)] <- median(airquality$Solar.R, na.rm = TRUE)
airquality
colSums(is.na(airquality))
## Ozone Solar.R Wind Temp Month Day
## 0 0 0 0 0 0
# Menggunakan metode IQR untuk mendeteksi outlier pada kolom Ozone
Q1 <- quantile(airquality$Ozone, 0.25)
Q3 <- quantile(airquality$Ozone, 0.75)
IQR <- Q3 - Q1
# Batas bawah dan atas
lower_bound <- Q1 - 1.5 * IQR
upper_bound <- Q3 + 1.5 * IQR
# Menandai outlier dengan kondisi apakah nilainya di luar batas bawah atau atas
outliersa <- airquality$Ozone < lower_bound
outliers <- airquality$Ozone > upper_bound
sum(outliersa)
## [1] 0
## [1] 0
sum(outliers)
## [1] 15
## [1] 15
# Visualisasi boxplot untuk melihat outlier pada kolom Ozone
boxplot(airquality$Ozone, main = "Boxplot Ozone", col = "pink")

# Menangani outlier dengan winsorizing (mengganti nilai ekstrem dengan batas)
airquality$Ozone[outliers] <- ifelse(airquality$Ozone[outliers] < lower_bound, lower_bound, upper_bound)
# Cek jumlah duplikasi dalam dataset
sum(duplicated(airquality)) # Menghitung jumlah baris yang duplikat
## [1] 0
## [1] 0
# Hapus duplikasi jika ada
airquality <- airquality[!duplicated(airquality), ] # Menyaring hanya baris unik
# Cek ulang data setelah preprocessing
summary(airquality) # Menampilkan ringkasan statistik setelah preprocessing
## Ozone Solar.R Wind Temp
## Min. : 1.00 Min. : 7.0 Min. : 1.700 Min. :56.00
## 1st Qu.:21.00 1st Qu.:120.0 1st Qu.: 7.400 1st Qu.:72.00
## Median :31.50 Median :205.0 Median : 9.700 Median :79.00
## Mean :37.29 Mean :186.8 Mean : 9.958 Mean :77.88
## 3rd Qu.:46.00 3rd Qu.:256.0 3rd Qu.:11.500 3rd Qu.:85.00
## Max. :83.50 Max. :334.0 Max. :20.700 Max. :97.00
## Month Day
## Min. :5.000 Min. : 1.0
## 1st Qu.:6.000 1st Qu.: 8.0
## Median :7.000 Median :16.0
## Mean :6.993 Mean :15.8
## 3rd Qu.:8.000 3rd Qu.:23.0
## Max. :9.000 Max. :31.0