Introductie

Op zondag 13 oktober 2024 ging de Zaventemnaar naar de stembus. Er vielen 33 gemeenteraadszetels te verdelen. Open Vld bleef de grootste partij met 24,4% van de stemmen, goed voor 9 zetels in de gemeenteraad. cd&v team Bart behaalde zijn sterkste resultaat sinds de gemeentefusie van 1976 met 22,2% van de stemmen. De partij kon 8 zetels in de gemeenteraad bemachtigen en vormt samen met Open Vld de meerderheid in de nieuwe legislatuur.

Aan de kant van de oppositie bleef N-VA met, met een score van 21,9%, de grootste oppositiepartij en zetelt ze in de nieuwe gemeenteraad met 8 gemeenteraadsleden. Ook Union Francophone kon al haar zetels behouden. De partij ontving 16,4% van de stemmen en zal met 6 gemeenteraadsleden zetelen. Tot slot zijn er twee nieuwe partijen verkozen geraakt. Vooruit kreeg 6,0% van de stemmen en kon zo 1 zetel bemachtigen. STOP BETON overtuigde 4,5% van de kiezers. De partij mag 1 persoon afvaardigen. Met een score van 4,4% kon VLAAMS BELANG geen gemeenteraadzetel bemachtigen.

In absolute termen is er slechts één grote winnaar: cd&v team Bart kreeg netto 222 extra stemmen in vergelijking met 2018, een toename van 8,8%. Open Vld verloor -2.683 stemmen in vergelijking met 2018 (-47,1%). Ook N-VA ging erop achteruit met -1.166 stemmen (-30,1%). Tot slot daalde ook het aantal stemmen voor Union Francophone met -1.355 stemmen of -40,0%.

Een verkozen gemeenteraadslid was op de dag van de verkiezingen gemiddeld 45,6 jaar, waarbij alle leeftijdscategorieën een vertegenwoordiging hebben. Het jongste gemeenteraadslid was 19jaar op de dag van de verkiezingen en het oudste gemeenteraadslid 68jaar.

Onze nieuwe gemeenteraadsleden vertegenwoordigen alle deelgemeenten, toch is een meerderheid (17 verkozenen) woonachtig in de deelgemeente Zaventem. Meer bepaald zien we dat deze verkozenen in het centrum van deze deelgemeente wonen. In Sterrebeek wonen 7 gemeenteraadsleden. 5 gemeenteraadsleden hebben dan weer hun domicilie in Nossegem en tot slot zijn er 4 verkozenen die in Sint-Stevens-Woluwe wonen.

Wat volgt gaat na hoe deze nieuwe gemeenteraad verkozen is geraakt. Dit doen we door ten eerste naar het profiel van de kandidaten te kijken. Hoe oud waren de verschillende kandidaten op de dag van de verkiezingen? Waar wonen onze kandidaten? Namen ze voor het eerst deel of waren ze al gemeenteraadslid? Nadien nemen we een kijken naar de opkomst en de wijze waarop de Zaventemnaar zijn stem uitbracht. Maakte de burger gebruik van een lijststem of eerder van voorkeurstemmen? Tot slot wordt ook de verkiezingsuitslag besproken. Dit zowel op het niveau van de hele gemeente, elke deelgemeente maar ook op het niveau van de stembureaus. Waar scoorde welke partij goed? We nemen ook het profiel van de kandidaten onder de loep om na te gaan of bepaalde type kandidaten beter scoorden dan andere kandidaten. Elk hoofdstuk geeft niet enkel een analyse op het niveau van de deelgemeenten maar ook geeft ook de cijfers voor elke deelnemende partij.

Op heden beschikken we niet over de verdeling van de straten over de verschillende stembureaus. Hierdoor kunnen we niet zeggen welke lijst in welke wijk goed of minder goed scoorde. Als we over deze informatie zouden beschikken, zouden we hier en daar wel wat relevantere analyses kunnen maken.

Profiel van de kandidaten

Leeftijd en geslacht

In Zaventem namen 173 kandidaten deel aan de lokale verkiezingen. Het ging om 87 vrouwen en 86 mannen. Dit kleine verschil tussen beide geslachten is logisch, de decreetgever legt namelijk een dubbele pariteitsregel op. Enerzijds moeten de eerste twee kandidaten op de lijst van een verschillend geslacht zijn en anderzijds moet het verschil tussen het aantal mannelijke en vrouwelijke kandidaten gelijk zijn aan 0 of 1.

De gemiddelde leeftijd van een kandidaat op de dag van de verkiezingen bedroeg 50,4 jaar. Er stonden 41 kandidaten op een lijst die jonger waren dan 36 jaar. 35 kandidaten waren dan weer ouder dan 64 jaar.

De mediaanleeftijd van de mannelijke kandidaten is 53 jaar. De helft van alle mannelijke kandidaten is tussen 39 jaar en 62,8 jaar oud. De mediaanleeftijd van de vrouwelijke kandidaten ligt met 54 jaar iets hoger dan bij de mannelijke kandidaten. Toch zien we bij de vrouwen een iets groter spreiding aan de onderkant. De helft van de vrouwen is tussen 34,5 jaar en 62,5 jaar oud. Dit betekent dat de vrouwelijke kandidaten een grotere diversiteit vertonen in leeftijd, vooral aan de jongere kant, terwijl de mannelijke kandidaten over het algemeen meer gecentreerd zijn rond een mediaan leeftijd.

Open Vld

De gemiddelde leeftijd van de Open Vld lijst bedroeg 46,3 jaar. De lijst telde 24,2% jongeren en de jongste kandidaat was 21 jaar. 6,1% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 73 jaar.

Over het algemeen zien we dat op vrouwen de lijst van Open Vld aanzienlijk jonger waren dan de mannen.

cd&v team Bart

De gemiddelde leeftijd van de cd&v team Bart lijst bedroeg 47,4 jaar. De lijst telde 30,3% jongeren en de jongste kandidaat was 18 jaar. 6,1% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 75 jaar.

Zowel bij mannen als bij vrouwen zien we dat de leeftijd verdeeld is over verschillende generaties. Toch valt het op dat bij cd&v team Bart de gemiddelde leeftijd bij vrouwen aanzienlijk hoger lag dan de gemiddelde leeftijd bij de mannen.

N-VA

De gemiddelde leeftijd van de N-VA lijst bedroeg 57,7 jaar. De lijst telde 12,1% jongeren en de jongste kandidaat was 29 jaar. 30,3% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 74 jaar.

De lijst van N-VA kent niet alleen een hoge gemiddelde leeftijd, over het algemeen zijn vrijwel alle kandidaten ouder dan 50 jaar. Dit zien we ook terugkomen in de boxplot waar de vier kandidaten jonger dan 35 jaar outliers zijn in de data. Jongeren op de N-VA lijst zijn dus een uitzondering.

Union Francophone

De gemiddelde leeftijd van de Union Francophone lijst bedroeg 52,1 jaar. De lijst telde 10,5% jongeren en de jongste kandidaat was 21 jaar. 26,3% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 72 jaar.

Bij Union Francophone zien we dat voornamelijk de mannelijke kandidaten de gemiddelde leeftijd naar beneden trekken. Op deze lijst zijn vrouwen net iets ouder dan mannen.

Vooruit

De gemiddelde leeftijd van de Vooruit lijst bedroeg 46,7 jaar. De lijst telde 33,3% jongeren en de jongste kandidaat was 19 jaar. 33,3% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 72 jaar.

Vooruit kwam dus op met een relatief jonge lijst. Toch moeten we dit nuanceren. Het valt namelijk op dat Vooruit een grote groep jongeren onder 25 jaar had en een relatief grote groep kandidaten boven 60 jaar. Tussen beide groepen vinden we slechts twee kandidaten terug. De sterke spreiding in leeftijden zien we ook terugkomen in de boxplot.

STOP BETON

De gemiddelde leeftijd van de STOP BETON lijst bedroeg 47,9 jaar. De lijst telde 29,6% jongeren en de jongste kandidaat was 18 jaar. 22,2% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 88 jaar.

STOP BETON had een relatief jonge lijst met een grote spreiding van kandidaten over de verschillende leeftijdsgroepen heen. Opvallend is dat deze spreiding voornamelijk te danken is aan vrouwen van zeer diverse leeftijden en veel minder aan mannen. Bij de mannen zien we dat zij vooral tussen 30 en 50 jaar zijn.

VLAAMS BELANG

De gemiddelde leeftijd van de VLAAMS BELANG lijst bedroeg 56,7 jaar. De lijst telde 30,8% jongeren en de jongste kandidaat was 20 jaar. 38,5% van alle kandidaten was ouder dan 65 jaar en de oudste kandidaat was 89 jaar.

Woonplaats

De overgrote meerderheid van de kandidaten zijn woonachtig in de deelgemeente Zaventem (86 kandidaten) en Sint-Stevens-Woluwe (43 kandidaten). Als we verder inzoomen op de verschillende deelgemeenten dan zien we dat kandidaten afkomstig zijn uit dezelfde wijken. De gemeente Zaventem telt 13 verschillende wijken. 82,1% van alle kandidaten zijn woonachtig in slechts vijf wijken. Weinig opvallend gaat het om wijken die zich voornamelijk in de dorpskernen bevinden. Tot slot zien we ook sterke groepering van kandidaten. 39,9% van alle kandidaten wonen in een groep van tien straten.

Open Vld

18 kandidaten op de Open Vld lijst wonen in de deelgemeente Zaventem. Deze kandidaten zijn hoofdzakelijk woonachtig in het zuiden van deze deelgemeente. Sterrebeek is dan weer de woonplaats van 9 kandidaten. Slechts een handvol kandidaten woont in de deelgemeenten Nossegem en Sint-Stevens-Woluwe.

cd&v team Bart

De overgrote meerderheid (23 kandidaten) van de kandidaten van cd&v team Bart wonen in de deelgemeente Zaventem, met daarbinnen een concentratie van kandidaten die ten zuiden van deze deelgemeente wonen. Ook in Sterrebeek vinden we 5 kandidaten terug. Ook zij zijn eerder woonachtig in de dorpskern. 2 kandidaten wonen in het centrum van Nossegem en tot slot wonen nog 3 kandidaten in Sint-Stevens-Woluwe.

N-VA

23 kandidaten op de N-VA lijst wonen in de deelgemeente Zaventem. N-VA kent, in vergelijking met de overige lijsten, een relatief groot aantal kandidaten uit Nossegem (5 kandidaten). In Sint-Stevens-Woluwe heeft de lijst dan weer meer moeite om kandidaten aan te trekken, slechts 1 kandidaat woont in deze deelgemeente. Tot slot zijn 4 kandidaten woonachtig in Sterrebeek.

Union Francophone

10 kandidaten op de Union Francophone lijst wonen in de Sints-Stevens-Woluwe. Deze kandidaten wonen voornamelijk in de wijken die het dichtst grenzen bij Brussel. De overige groep kandidaten woont hoofdzakelijk in Sterrebeek (7 kandidaten). Ook hier zien we dat deze kandidaten in de wijken wonen die grenzen bij de taalfaciliteitengemeenten Kraainem en Wezembeek-Oppem. In het zuiden van de deelgemeente Zaventem wonen 2 kandidaten van Union Francophone. In Nossegem kon de lijst geen kandidaten vinden.

Vooruit

12 kandidaten op de lijst Vooruit wonen in de deelgemeente Zaventem. In vergelijking met andere lijsten is het hier opvallend dat Vooruit in relatieve termen, meer kandidtaen konden vinden in het noorden van Zaventem dan in het zuiden. In Sterrebeek (1 kandidaat) en in Nossegem (2 kandidaten) vinden we slechst een zeer beperkt aantal kandidaten. In Sint-Stevens-Woluwe wonen geen Vooruit kandidaten.

STOP BETON

23 kandidaten op de STOP BETON wonen in de Sints-Stevens-Woluwe. Specifieker zien we dat deze kandidaten zelfs hoofdzakelijk woonachtig zijn in dezelfde wijk. In Zaventem wonen 3 kandidaten en in Nossegem 1 kandidaat van STOP BETON.

VLAAMS BELANG

5 kandidaten op de VLAAMS BELANG wonen in de deelgemeente Zaventem. De overige kandidaten van VLAAMS BELANG wonen verdeeld over Nossegem (3 kandidaten), Sterrebeek (2 kandidaten) en Sint-Stevens-Woluwe (3 kandidaten).

Deelnamegeschiedenis

63,6% van alle kandidaten die over de lijsten heen deelnamen aan de verkiezingen waren nieuwe kandidaten. Kandidaten die dus in 2012 en 2018 niet deelnamen aan de lokale verkiezingen. Vooral nieuwe lijsten (en onvolledige lijsten) brachten relatief veel nieuwe gezichten naar voren. Zo waren 14 kandidaten van Vooruit een nieuw gezicht, wat neerkomt op 93,3% van alle kandidaten op deze lijst.

Als we enkel kijken naar de drie volledige lijsten dan zien we dat N-VA het laagste aandeel (45,5%) nieuwe gezichten op zijn lijst had staan. 36,4% van de N-VA kandidaten waren in het verleden reeds kandidaat maar geen mandataris. Bij Open Vld en cd&v team Bart zien we hetzelfde aandeel nieuwe kandidaten. Open Vld zette wel meer mandatarissen (4 schepenen en 6 gemeenteraadsleden) op zijn lijst dan cd&v team Bart, de verklaring ligt hier in het verschil in aantal zetels na de verkiezingen van 2018.

Opkomst

Zaventem telde 21.767 kiezers. 12.591 kiezers bracht een stem uit, wat neerkomt op een opkomstpercentage van 57,8%. Tussen deelgemeenten zijn er wel wat verschillen in opkomst. Zo zien we het hoogste opkomstcijfer in Sterrebeek en het laagste in de deelgemeente Sint-Stevens-Woluwe. We moeten hierbij wel opmerken dat de opkomstcijfers voor Nossegem en de deelgemeente Zaventem eerder in de buurt van Sint-Stevens-Woluwe liggen.

Het stemgedrag

Lijst- en voorkeurstemmen

Verschillende partijen voerden actief campagne om burgers aan te zetten met voorkeurstemmen te stemmen in plaats van lijststemmen. Daarbij komt dat door de aanpassingen aan het lokaal kiesdecreet het belang van voorkeurstemmen voor kandidaten belangrijker is geworden. De burger heeft deze boodschap ook begrepen: 77,5% van alle stembiljetten waren stembiljetten met voorkeurstemmen. In vergelijking met 2018 zien we hier nauwelijks een evolutie in. Tussen de deelgemeenten zien we dat vooramelijk in Zaventem en Nossegem voorkeurstemmen uitgebracht worden.

Ook tussen de lijsten zien we grote verschillen. Bijna 89,1% van alle stembiljetten voor cd&v team Bart zijn voorkeurstemmen. Doorheen de tijd zien we vooral bij N-VA een grote evolutie waarbij NV-A-kiezers steeds vaker voor voorkeurstemmen in plaats van lijststemmen kiezen. In 2024 ontving N-VA 16,9% meer voorkeurstemmen in vergelijking met 2012. Tot slot is het aantal stembiljetten met voorkeurstemmen bij Open Vld met -4,2% gedaald in vergelijking met 2018.

Verdeling voorkeurstemmen

Door het aantal voorkeurstemmen per kandidaat te analyseren kunnen we een zicht krijgen op het stemgedrag van kiezers. Gemiddeld ontvingen N-VA kandidaten de meeste voorkeurstemmen. Kandidaten van cd&v team Bart en Open Vld ontvingen gemiddeld een vergelijkbaar aantal voorkeurstemmen.

Toch vertellen deze gemiddelden niet het hele verhaal. Ze worden namelijk sterk beïnvloed door het hoge aantal voorkeurstemmen voor kopstukken. Het mediaan remedieert dit omdat ze hierdoor niet beïnvloed wordt. Door het gemiddelde en het mediaan naast elkaar te leggen kunnen we een eerste idee krijgen over de spreiding van de voorkeurstemmen. Als het gemiddelde ver boven het mediaan ligt, geeft dit aan dat het gemiddelde aantal voorkeurstemmen voor een kandidaat op een lijst naar boven wordt getrokken door enkele kandidaten (bijvoorbeeld kopstukken). Indien beide vergelijkingsmaten dicht bij elkaar liggen dan zijn de voorkeurstemmen veel gelijker verdeeld over de kandidaten.

Toch heeft deze benadering ook een nadeel. Vergelijkingen tussen lijsten zijn bijzonder moeilijk. Een lijst met veel kandidaten en veel stemmen kan een hogere spreiding van voorkeurstemmen kennen dan kleine lijsten met weinig stemmen.

Om een vergelijking tussen lijsten mogelijk te maken moeten we ervoor zorgen dat het totaal aantal stemmen op een lijst maar ook de grootte van de lijst, het aantal kandidaten, buiten beschouwing worden gehouden. Dit doen we door het aantal voorkeurstemmen per kandidaat te normaliseren. We delen de voorkeurstemmen door het totaal aantal voorkeurstemmen voor een lijst. Hierdoor brengen we alle lijsten op een vergelijkbare schaal.

De onderstaande grafiek geeft de genormaliseerde voorkeurstemmen per lijst aan. De rode punten in de grafiek zijn de kopstukken van de lijsten, die allemaal een aanzienlijk hoger aantal voorkeurstemmen behaalden in vergelijking met de overige kandidaten op hun lijst. Deze kandidaten worden, omwille van hun hoge score, uit de onderstaande analyse gehouden. Hierdoor is er een betere vergelijking mogelijk tussen de overige kandidaten op dezelfde lijst.

VLAAMS BELANG kent het hoogst aantal genormaliseerde voorkeurstemmen per kandidaat (19,1), gevolgd door Vooruit (17,4) en Union Francophone (14,1). N-VA volgt op een vierde plek met 13,8 genormaliseerde voorkeurstemmen per kandidaat. Open Vld (7,9) en cd&v team Bart (8,3) tellen beiden een aanzienlijk lager aantal genormaliseerde voorkeurstemmen per kandidaat. Dit geeft al een eerste indicatie dat, hoewel kiezers van deze laatste twee lijsten vaker met voorkeurstemmen stemmen, deze kiezers hun voorkeurstem op een andere manier gebruiken dan kiezers van andere lijsten.

Wat zeggen deze cijfers dan over het stemgedrag?

Vlaams Belang en Vooruit, een steun voor de volledige lijst

Vlaams Belang en Vooruit lijken het hoogst aantal voorkeurstemmen te hebben per kandidaat. Voor beide lijsten zien we dat het kopstuk een vergelijkbaar aantal genormaliseerde voorkeurstemmen haalt, in vergelijking met kopstukken van andere lijsten. Toch zien we voor beide lijsten twee type kiezers. Enerzijds is er de kiezer die een voorkeurstem gebruikt en deze vooral inzet om voor de lijsttrekker te stemmen, een verklaring voor het hoge aantal voorkeurstemmen voor het kopstuk. Deze kiezer zien we bij elke lijst terugkomen. Anderzijds is er de kiezer die geen onderscheid maakt tussen kandidaten. Dit zien we terugkomen in het hogere aandeel lijststemmen voor beide lijsten maar ook in het hoger gemiddeld aantal genormaliseerde voorkeurstemmen per kandidaat. Dit wijst erop dat, abstractie gemaakt van de lijsttrekker, er een meer gelijke spreiding is van de voorkeurstemmen over de kandidaten. Deze kiezers gebruikten hun voorkeurstem om niet enkel voor de lijsttrekker te stemmen, en waren minder geneigd om één specifieke (andere) kandidaat te steunen maar hadden eerder een voorkeur voor de lijst in zijn geheel of ten minste een grotere groep van kandidaten.

Union Francophone en campagne-effect

Bij Union Francophone valt het effect van een gerichte campagne rond voorkeurstemmen duidelijk op. De lijst riep actief op om voorkeurstemmen toe te kennen aan de eerste tien kandidaten. Dit zien we terug in een relatief hoog genormaliseerd gemiddeld aantal voorkeurstemmen maar ook een iets lagere spreiding. Dit betekent dat veel voorkeurstemmen werden toegekend, maar voornamelijk aan een beperkte groep kandidaten, wat de campagneboodschap bevestigt. Als we naar de resultaten van deze lijst kijken, dan zien we effectief dat de eerste tien kandidaten op deze lijst aanzienlijk meer voorkeurstemmen behaalden dan de overige kandidaten. We moeten hier wel de kanttekening plaatsen dat Union Francophone de lijst is die de meeste stembiljetten met een lijststem kreeg. Een grote groep kiezers maakte dus geen gebruik van de voorkeurstem.

N-VA: het nadeel van de voorkeurstem

Bij N-VA, waar de kiezer steeds vaker met een voorkeurstem stemt, zien we een heel zwart-wit beeld terugkomen. Het is aan de ene kant de lijst die het hoogst aantal voorkeurstemmen haalt voor zijn kopstuk. Wat wijst op een grote groep kiezers die zijn voorkeurstem gebruikt om expliciet de lijsttrekker te steunen. Dit verklaart het grote verschil in voorkeurstemmen tussen de lijsttrekker en de overige kandidaten op de lijst. Aan de andere kant is het een lijst met een hoog gemiddeld aantal genormaliseerde voorkeurstemmen per kandidaat. Dit wijst erop dat alle kandidaten een hoog aantal voorkeurstemmen ontving. Er is dus een groep kiezers voor deze lijst die zijn voorkeurstem gespreid gebruikt, en dus voor een grotere groep kandidaten een expliciete stem uitbrengt.

Dit laatste speelt in het nadeel van minder bekende of nieuwe kandidaten. Hoewel alle kandidaten een voordeel genieten van dit soort stemmen, ze halen een hogere individuele score dan kandidaten op dezelfde plaats maar op een andere lijst, worden ze er ook door benadeeld. Ze halen namelijk wel een hoge score maar geraken er toch niet mee verkozen. Met dezelfde score waren ze bij een andere lijst bijna zeker geweest van een zetel. De kandidaten worden als het ware wat benadeeld door een campagne die expliciet vraagt om aan alle kandidaten een voorkeurstem te geven.

Open Vld en de selectieve keuze

Open Vld kiezers, een lijst waar 83,5% van de kiezers met een voorkeurstem stemt, gaan veel selectiever om met hun voorkeurstem. De lijst kent namelijk een lager aantal genormaliseerd gemiddeld aantal voorkeurstemmen per kandidaat en een vrij grote spreiding van het aantal voorkeurstemmen. Dit alles wijst erop dat kiezers hun voorkeurstem gericht inzetten en voor een bepaalde groep kandidaten kiezen. Enerzijds zorgt dit voor een grotere competitie tussen kandidaten en anderzijds zorgt dit er ook voor dat, in tegenstelling tot kandidaten op de N-VA lijst, kandidaten met een relatief laag aantal voorkeurstemmen toch verkozen geraken. Toch zien we, in tegenstelling tot cd&v team Bart, dat het niet bepaald de reeds verkozen kandidaten zijn die een veel groter aandeel voorkeurstemmen krijgen. De verschillende kiezers zijn veel diverser in de selectie van de groep kandidaten die ze steunen. We zouden hier het resultaat kunnen zien van een zeer individualistische campagne, waarbij elke kandidaat of groep van kandidaten zijn of haar eigen campagne voerde en expliciet vroeg om op hem of haar te stemmen.

cd&v team Bart: het effect van een kopstukkencampagne

Net zoals bij Union Francophone, N-VA en Open Vld zien we bij cd&v team Bart een uitgesproken effect van een specifieke campagne rond de voorkeurstem. De lijst voerde namelijk niet enkel een campagne rond de lijsttrekker maar ook rond de vijf reeds verkozen gemeenteraadsleden en de lijstduwer. cd&v team Bart is dan ook de enige lijst met vier rode punten in de grafiek. Deze punten komen overeen met de hoge individuele score van de vier reeds verkozen cd&v gemeenteraadsleden.

We zien hier dus het effect van de specifieke campagnestrategie om de kopstukken van de lijst beter te ondersteunen door hen meer in de kijker te zetten. Het gevolg hiervan is dat deze kandidaten buitenproportioneel veel voorkeurstemmen krijgen in vergelijking met de overige kandidaten op deze lijst. Als we abstractie maken van deze vier kandidaten, dan zien we namelijk dat de overige kandidaten een relatief lager genormaliseerd gemiddeld aantal voorkeurstemmen behalen. Dit alles wijst erop dat de overige kandidaten op de lijst aanzienlijk minder voorkeurstemmen behalen dan de kopstukken voor deze lijst. Een mogelijke verklaring hiervoor is de minder grote bekendheid van deze kandidaten en het feit dat ze wat minder in de kijker stonden.

Stemgedrag per stembureau

In alle stembureaus in de deelgemeente Zaventem werd vaker met voorkeurstemmen gestemd in vergelijking met de stembureaus uit de andere deelgemeenten. Zo is het Zaventems stembureau 002 het bureau waar de meeste stembiljetten met voorkeurstemmen werden ingediend. 85,8% van alle stembiljetten waren stembiljetten met voorkeurstemmen. In Nossegem valt amper een verschil waar te nemen tussen stembureaus. Slechts een kwart van alle stembiljetten bevatten er lijststemmen. In Sterrebeek en Sint-Stevens-Woluwe daarentegen zien we wel grotere verschillen. Zo werd in stembureau 014 + 015 het vaakst gestemd met een lijststemmen. 34,5% van alle kiezers bracht er een lijststem uit.

Verkiezingsuitslag

Uit de verkiezingsresultaten blijkt dat Open Vld de grootste partij bleef met 24,4% van de stemmen. In vergelijking met 2018 verloor Open Vld -8,0% van zijn stemmen. cd&v team Bart verbeterde zijn score uit 2018 met 7,8% en kon 22,2% van de kiezers overtuigen. De partij behaalde zijn sterkste resultaat sinds de gemeentefusie van 1976. N-VA behaalde dan weer zo goed als dezelfde score, 21,9% van de stemmen, in vergelijking met 2018. Union Francophone overtuigde 16,4% van de kiezers, een lichte daling van -2,8% in vergelijking met 2018.

Van de partijendie niet in 2018 deelnamen werd Vooruit met 6,0% van de stemmen de grootste partij. STOP BETON kon met een score van 4,5% net een gemeenteraadszetel bemachtigen. VLAAMS BELANG daarentegen kwam een handvol stemmen tekort en greep naast een zetel. De lijst kon 4,4% van de kiezers overtuigen.

Verkiezingsuitslag per deelgemeente

Tussen de deelgemeenten onderling vallen grote verschillen waar te nemen. Zo werd N-VA in de deelgemeente Zaventem (28,4%) en Nossegem (30,0%) de grootste partij. In Sterrebeek won cd&v team Bart dan weer de verkiezingen (25,0%). Tot slot werd Union Francophone nipt de grootste partij in Sint-Stevens-Woluwe. De partij kon er 27,1% van de kiezers overtuigen. De partij die dus uiteindelijk de verkiezingen won, Open Vld, werd in geen enkele deelgemeente de grootste partij.

Dankzij de publicatie van de fijnmazige stemresultaten kunnen we voor het eerst niet enkel zien welke lijst in welke deelgemeente het goed of minder goed deed. We kunnen ook op het niveau van de stembureaus de stemresultaten analyseren. Hoewel we op heden niet weten welke wijken in welk stembureau ging stemmen, laat dit wel toe om na te gaan waar de verschillen binnen deelgemeenten zitten. Opvallend zijn hier de grote verschillen in bepaalde deelgemeenten.

Nossegem

In Nossegem werd N-VA met 30,0% van de stemmen de grootste partij. Open Vld eindigde op de tweede plaats met 24,0%. cd&v team Bart kon in deze deelgemeente 21,6% van de kiezers overtuigen. VLAAMS BELANG behaalde in Nossegem zijn sterkste resultaat met 5,6% van de stemmen.

Nossegem telde twee stembureaus:

  1. Stembureau 021: 540 stembiljetten;

  2. Stembureau 022: 660 stembiljetten.

Tussen beide stembureaus vallen sterke verschillen waar te nemen in de verkiezingsuitslag. Zo blijkt dat N-VA enkel de grootste partij werd in stembureau 022 met 35,5% van de stemmen. De sterke score van N-VA in Nossegem is volledig toe te schrijven aan stembureau 022. Open Vld kon dan weer nipt de meeste kiezers overtuigen in stembureau 021 (24,7%). cd&v team Bart behaalde zowel in stembureau 021 als 022 een gelijkaardige score.

Bij de kleinere lijsten zien we ook een zeer opvallend verschil: zowel STOP BETON als Union Francophone zetten een aanzienlijk sterker resultaat neer in stembureau 021 in vergelijking met stembureau 022. Zo kan STOP BETON in stembureau 021 6,8% van de Nossegemnaars overtuigen, terwijl ze in stembureau 022 slechts 1,7% van de kiezers kan overtuigen. Voor Union Francophone zien we iets gelijkaardigs: 11,2% van de kiezers in stembureau 021 stemden Union Francophone, terwijl in stembureau 022 het slechts om 7,0% gaat. De Nossegemse kiezer in stembureau 022 lijkt dus Vlaamsgezinder dan de kiezer in stembureau 021.

De tabel hieronder geeft de 10 kandidaten met de meeste voorkeurstemmen in Nossegem over de lijsten heen:

Hieronder worden de voorkeurstemmen van alle kandidaten weergegeven per stembureau in Nossegem:

Sint-Stevens-Woluwe

In Sint-Stevens-Woluwe werd Union Francophone nipt de grootste partij met 27,1% van de stemmen. Open Vld volgde met 27,0% op de tweede plaats. cd&v team Bart behaalde 13,3% en werd hiermee de derde partij. STOP BETON (12,0%) en N-VA (11,6%) volgen op een kleine afstand op plaats vier en vijf. Zowel Union Francophone als STOP BETON behalen in Sint-Stevens-Woluwe hun sterkste resultaat.

Sint-Stevens-Woluwe telde zes stembureaus maar vier stembureaus werden samengevoegd omdat het aantal stembiljetten er op minder dan 500 lag, wat de afzonderlijke publicatie van de resultaten niet mogelijk maakt:

  1. Stembureau 010: 567 stembiljetten;

  2. Stembureau 011: 559 stembiljetten;

  3. Stembureau 012 en 013: 997 stembiljetten;

  4. Stembureau 014 en 015: 957 stembiljetten.

Ook in Sint-Stevens-Woluwe zien we opvallende verschillen tussen de verschillende stembureaus. In stembureau 010 en 011 zien we een vrij gelijkaardig patroon. Zo werd Open Vld in stembureau 010 met kop en schouders de grootste partij met 35,5%. In stembureau 011 kon de partij wat minder kiezers overtuigen (24,6%). Het verschil tussen beide stembureaus voor Open Vld werd opgevangen door N-VA die het in stembureau 010 (11,5%) aanzienlijk slechter deed dan in stembureau 011 (20,3%). Union Francophone kon er net zoals in stembureau 011 21,5% van de kiezers overtuigen.

In stembureaus 010, 011 en 012 +013 zien we dat Vlaams lijsten het relatief goed doen. Franstalige of tweetalige lijsten (Union Francophone en STOP BETON) halen er samen een derde van de stemmen. In het stembureau 012 + 013, waar kiezers iets linkser lijken te stemmen, lijkt het verhaal wel wat minder zwart-wit te zijn. Union Francophone haalt in dit bureau een sterkere score dan in stembureau 010 en 011. Het is vooral de sterke score van cd&v team Bart (17,1%) en Vooruit (6,9%), die er beide hun sterkste score neerleggen in Sint-Stevens-Woluwe, die de Vlaamse lijsten er doen standhouden.

Tegenover deze vier stembureau staat stembureau 014 + 015 waar Franstalige of tweetalige partijen 51,1% van de kiezers konden overtuigen. Het is het enige stembureau in Zaventem waar beide lijsten samen meer dan de helft van de kiezers konden overtuigen, en het is ook het stembureau waar de lijst STOP BETON zijn zetel aan te danken heeft. Daartegenover staat dat zowel N-VA (7,7%) en cd&v team Bart (7,8%) in dit stembureau hun, met grote voorsprong, zwakste resultaat neerleggen in heel Zaventem. Open Vld (23,4%) en Vooruit (6,7%) houden er relatief goed stand.

Tot slot is het wel een opvallende vaststelling dat de vier stembureaus waar te weinig kiezers gingen stemmen om de fijnmazige stemresultaten te publiceren (minimum 500 stemmen), de twee samengevoegde stembureaus zijn waar de Franstalige of tweetalige partijen hun sterkste score neerleggen. We kunnen hieruit niet concluderen dat vooral de niet-Nederlandstalige kiezer zijn kat stuurde, er zijn namelijk wel wat andere mogelijke verklaringen, maar het is toch opvallend.

De tabel hieronder geeft de 10 kandidaten met de meeste voorkeurstemmen in Sint-Stevens-Woluwe over de lijsten heen:

Hieronder worden de voorkeurstemmen van alle kandidaten weergegeven per stembureau in Sint-Stevens-Woluwe:

Sterrebeek

In Sterrebeek werd cd&v team Bart de grote winnaar met 25,0% van de stemmen. Open Vld volgde met 22,7% op de tweede plaats. Union Francophone behaalde 21,8% en werd hiermee de derde partij. N-VA kon (18,6%) van de kiezers in Sterrebeek overtuigen.

Sterrebeek telde vijf stembureaus:

  1. Stembureau 016: 617 stembiljetten;

  2. Stembureau 017: 697 stembiljetten;

  3. Stembureau 018: 625 stembiljetten;

  4. Stembureau 019: 648 stembiljetten.

  5. Stembureau 020: 688 stembiljetten.

In het stembureau 016 werd Union Francophone met 28,2% de grootste partij. Het is het enige stembureau buiten Sint-Stevens-Woluwe waar de partij de grootste werd. Open Vld volgt er op een tweede plaats (23,4%). cd&v team Bart eindigde in dit stembureau op de derde plaats met (21,8%).

In het stembureau 017 kon cd&v team Bart 30,0% van de kiezers overtuigen. Union de Francophone volgt er op een tweede plaats (23,4%) en Open Vld op de derde plaats (19,3%).

In stembureau 019 werd Open Vld met 25,5% van de stemmen nipt de grootste partij voor Union Francophone (24,2%). Dit stembureau is ook het enige stembureau in Sterrebeek waar cd&v team Bart (18,2%) N-VA moet voorlaten (19,1%).

In stembureaus 018 en 020 zien we een gelijkaardig verhaal terugkomen. cd&v team Bart werd in deze stembureau de grootste lijst, gevolgd door Open Vld en N-VA op de derde plaats. We zien ook ongeveer dezelfde verhoudingen tussen alle partijen in beide stembureaus.

De tabel hieronder geeft de 10 kandidaten met de meeste voorkeurstemmen in Sterrebeek over de lijsten heen:

Hieronder worden de voorkeurstemmen van alle kandidaten weergegeven per stembureau in Sterrebeek:

Zaventem

In de deelgemeente Zaventem won N-VA de verkiezingen. De partij behaalde er een score van 28,4%. cd&v team Bart werd de tweede partij in deze deelgemeente en kon 26,0% kiezers overtuigen. Op de derde plek volgt Open Vld met 24,2%.

Union Francophone en STOP BETON behaalden in Zaventem dan weer hun laagste score, respectievelijk 8,2% en 1,4%. Vooruit scoorde dan weer het sterkst in deze deelgemeente (6,9%).

Zaventem telde negen stembureaus:

  1. Stembureau 001: 582 stembiljetten;

  2. Stembureau 002: 625 stembiljetten;

  3. Stembureau 003: 516 stembiljetten;

  4. Stembureau 004: 543 stembiljetten;

  5. Stembureau 005: 549 stembiljetten;

  6. Stembureau 006: 541 stembiljetten;

  7. Stembureau 007: 534 stembiljetten;

  8. Stembureau 008: 589 stembiljetten;

  9. Stembureau 009: 557 stembiljetten.

Tussen de stembureaus onderling zien we in de deelgemeente Zaventem op het eerste gezicht relatief weinig verschillen. De machtsverhoudingen tussen de drie grote lijsten (Open Vld, cd&v team Bart en N-VA) ten opzichte van de andere lijsten zijn in elk stembureau even groot. Toch zijn er voor de lijsten zelf wel wat verschillen.

N-VA won de verkiezingen in de stembureaus 1, 6, 8 en 9. In de stembureaus 1, 6 en 9 kon de lijst meer dan 30% van de kiezers overtuigen. In het stembureau 4 behaalde N-VA haar laagste score in de deelgemeente Zaventem. Dit is relatief, met 23,0% doet de partij het in dit stembureau nog steeds beter dan in alle stembureau van Sterrebeek en Sint-Stevens-Woluwe.

cd&v team Bart werd dan weer de grootste lijst in de stembureaus 2, 4, 5 en 7. In de stembureaus 2, 5 en 7 kon de lijst bijna 30% van de kiezers overtuigen. Toch zijn er ook twee stembureaus waar de lijst het aanzienlijk minder goed deed. Zowel in stembureau 3 als stembureau 9 kon de lijst om en bij de 21% van de kiezers overtuigen.

In het stembureau 3 werd Open Vld de grootste lijst. Het is het enige stembureau waar de lijst meer dan 30% van de kiezers kon overtuigen. Enkel in het stembureau 010 in Sint-Stevens-Woluwe noteerde de lijst een beter resultaat.

Bij Union Francophone zien we een tweezijdig beeld: de partij scoorde om en bij de tien procent in een aantal stembureaus (5, 6, 7 en 10) terwijl ze in andere stembureau een aanzienlijk lagere score behaalde.

De tabel hieronder geeft de 10 kandidaten met de meeste voorkeurstemmen in Zaventem over de lijsten heen:

Hieronder worden de voorkeurstemmen van alle kandidaten weergegeven per stembureau in de deelgemeente Zaventem:

Verkiezingsuitslag per partij

Open Vld

Uit de verkiezingsresultaten blijkt dat Open Vld de grootste lijst bleef met 24,4% van de stemmen. Toch ging de partij er met -8,0% op achteruit, in vergelijking met 2018 toen de partij nog 32,5% van de kiezers kon overtuigen. Open Vld verloor in absolute termen -2.683 stemmen in vergelijking met 2018 (-47,1%).

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat Open Vld zijn beste resultaat behaalde in Sint-Stevens-Woluwe (27,0%). In Sterrebeek (22,7%) kon de lijst het minst aantal kiezers overtuigen. In Zaventem kreeg 24,2% van alle stemmen en in Nossegem 24,0%.

De verschillen tussen deelgemeenten zijn dus wel relatief beperkt. Dit verklaart waarom de partij de grootste werd, ondanks het feit dat ze in geen enkele deelgemeente de grootste werd en slechts in 5 stembureaus de grootste partij (nl. stembureau 003, 010, 011, 019, 021).

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke Open Vld kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

cd&v team Bart

cd&v team Bart werd op 13 oktober 2024 de grote winnaar van de verkiezingen. De lijst kon 22,2% van de Zaventemnaars overtuigen. De beste score voor deze lijst sinds de gemeentefusie van 1976. In vergelijking met 2018 ging de partij er 7,8% op vooruit. cd&v team Bart is ook de enige lijst in Zaventem die er in absolute termen op vooruit ging. Het is de enige lijst die meer stemmen kreeg dan in 2018. De partij kreeg netto namelijk 222 extra stemmen in vergelijking met 2018, een toename van 8,8%.

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat cd&v team Bart zijn beste resultaat behaalde in Zaventem (26,0%). In Sterrebeek kreeg de lijst 25,0% van de stemmen, en was het er de grootste lijst, en in Nossegem 21,6%. In Sint-Stevens-Woluwe (13,3%) kon de lijst het minst aantal kiezers overtuigen.

Op het niveau van de stembureaus werd cd&v team Bart in 7 stembureaus de grootste partij. Het gaat om de stembureaus 002, 004, 005, 007, 017, 018, 020.

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke cd&v team Bart kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

N-VA

N-VA eindigde op 13 oktober 2024 op een derde plaats. De lijst kon 21,9% van de Zaventemnaars overtuigen. In vergelijking met 2018 deed ze het ongeveer even goed (-0,2%). Toch verloor ging N-VA er in absolute termen op achteruit met -1.166 stemmen (-30,1%).

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat N-VA zijn beste resultaat behaalde in Nossegem (30,0%), waar de ook als winnaar uit de bus kwam. Ook in Zaventem werd de lijst de grootste met 28,4% van de stemmen. In Sterrebeek overtuigde de lijst 18,6% van de kiezers. In Sint-Stevens-Woluwe (11,6%) kon de lijst het minst aantal kiezers overtuigen.

Op het niveau van de stembureaus werd N-VA in 5 stembureaus de grootste partij. Het gaat om de stembureaus 001, 006, 008, 009, 022.

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke N-VA kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

Union Francophone

Union Francophone behaalde op 13 oktober 2024 16,4% van alle stemmen. Daarmee doet de lijst het minder goed dan in 2018 (-2,8%). In absolute termen verloor de partij -1.355 stemmen of -40,0%.

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat Union Francophone zijn beste resultaat behaalde in Sint-Stevens-Woluwe (27,1%), waar de ook als winnaar uit de bus kwam. In Sterrebeek behaalde de lijst zijn op één na beste resultaat (21,8%). van de stemmen. Zowel in Zaventem (8,2%) als in Nossegem (8,9%) bleef de lijst relatief klein.

Op het niveau van de stembureaus werd Union Francophone in 3 stembureaus de grootste lijst. Het gaat om de stembureaus 012 + 013, 014 + 015, 016.

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke Union Francophone kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

Vooruit

Vooruit kwam voor het eerst op in Zaventem op 13 oktober 2024. De partij kreeg 6,0% van alle stemmen.

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat Vooruit zijn beste resultaat behaalde in Zaventem (6,9%). In Nossegem behaalde de partij 5,9% en in Sint-Stevens-Woluwe 5,8%. In Sterrebeek behaalde de partij zijn minst goede resultaat met 4,9% van de stemmen.

Op het niveau van de stembureaus werd Vooruit in geen enkel stembureau de grootste partij.

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke Vooruit kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

STOP BETON

STOP BETON kwam voor het eerst op in Zaventem op 13 oktober 2024. De partij kreeg 4,5% van alle stemmen.

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat STOP BETON zijn beste resultaat behaalde in Sint-Stevens-Woluwe met 12,0% van de stemmen. In de andere deelgemeenten bleef de partij zeer klein: Nossegem 4,0%, Sterrebeek 2,7% en Zaventem 1,4%.

Op het niveau van de stembureaus werd STOP BETON in geen enkel stembureau de grootste partij.

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke STOP BETON kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

VLAAMS BELANG

VLAAMS BELANG kwam voor het eerst sinds 2012 op in Zaventem op 13 oktober 2024. De partij kreeg 4,4% van alle stemmen.

Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat VLAAMS BELANG zijn beste resultaat behaalde in Nossegem (5,6%). In Zaventem kon de partij 4,9% overtuigen en in Sterrebeek 4,3%. In Sint-Stevens-Woluwe behaalde de partij zijn laagste score met 3,3%.

Op het niveau van de stembureaus werd VLAAMS BELANG in geen enkel stembureau de grootste lijst.

De tabel hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen die elke VLAAMS BELANG kandidaat kreeg in elke deelgemeente:

Prestaties per type kandidaat

Geslacht en leeftijd

De grafiek hieronder geeft het aantal voorkeurstemmen per leeftijdscategorie. De grafiek toont dat er weinig verschillen zijn tussen de leeftijdscategorieën voor wat betreft het gemiddeld aantal voorkeurstemmen dat kandidaten ontvingen. We zien ook geen significant verband tussen de leeftijd van kandidaten in Zaventem en het aantal behaalde stemmen. We kunnen dus niet zeggen dat kandidaten met een hogere leeftijd of jongere leeftijd meer voorkeurstemmen zouden halen dan andere kandidaten.

Tussen mannen en vrouwen zien we, op het eerste zicht, wel een aanzienlijk verschil in het gemiddeld aantal voorkeurstemmen per kandidaat:

Dit verhaal moeten we toch wat nuanceren. Alle lijsttrekkers in Zaventem waren namelijk mannen. Als we de lijsttrekkers uit deze vergelijking halen, dan zien wat het verschil in het gemiddeld aantal voorkeurstemmen tussen mannen en vrouwen toch wat beperkter is.

Woonplaats

De woonplaats van een kandidaat lijkt ook een weinig significant verschil te maken in het gemiddeld aantal voorkeurstemmen die een kandidaat haalt. De lagere score voor kandidaten uit Sint-Stevens-Woluwe kunnen we voornamelijk verklaren door de sterke concentratie van deze kandidaten op één kleine lijst, STOP BETON.

Deelnamegeschiedenis

De gemiddelde kandidaat behaalde 173,0 voorkeurstemmen. Tussen de kandidaten zien we toch grote verschillen. Zo behaalde de gemiddelde verkozen kandidaat 436,6 voorkeurstemmen, terwijl een kandidaat die deelnam maar niet verkozen geraakte gemiddeld op 110,8 voorkeurstemmen kon rekenen. Binnen de groep kandidaten die verkozen geraakte, kunnen we nog eens een onderscheid maken in de achtergrond van de kandidaat. Een kandidaat die voor het eerst deelnam en meteen verkozen geraakte kon rekenen op 231,5 voorkeurstemmen. Kandidaten die in 2012 of 2018 al eens hadden deelgenomen maar toen niet verkozen geraakte maar in 2024 wel verkozen geraakten konden rekenen op gemiddeld 332,2 voorkeurstemmen. Tot slot zien we ook verschillen in voorkeurstemmen tussen kandidaten die schepen waren (692,5 voorkeurstemmen) en kandidaten die als gemeenteraadslid naar de kiezer trokken (389,1 voorkeurstemmen).

De tabel hieronder geeft de tien populairste kandidaten in Zaventem: