Enflasyon ve ekonomik büyüme arasındakı ilişkisi nedir
özet
- Bu çalismada, Türkiye’de enflasyon-ekonomik büyüme iliskisi 1987:1-2003:2 dönemi iin test edilmistir. Çalismadan elde edilen bulgulara göre; enflasyon ekonomik büyümeyi negatif yönde etkilemektedir. Söyle ki, enflasyon oranindaki % 10’luk bir artis ekonomik büyümeyi %1.9 oraninda düsürmektedir. Ayrica yapilan Granger nedensellik analizi sonucunda, enflasyondan ekonomik büyümeye dogru tek yönlü bir nedensellik iliskisi tespit edilmistir.
abstract: “Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Donec sit amet libero justo. Pellentesque eget nibh ex. Aliquam tincidunt egestas lectus id ullamcorper. Proin tellus orci, posuere sed cursus at, bibendum ac odio. Nam consequat non ante eget aliquam. Nulla facilisis tincidunt elit. Nunc hendrerit pellentesque quam, eu imperdiet ipsum porttitor ut. Interdum et malesuada fames ac ante ipsum primis in faucibus. Suspendisse potenti. Duis vitae nibh mauris. Duis nec sem sit amet ante dictum mattis. Suspendisse diam velit, maximus eget commodo at, faucibus et nisi. Ut a pellentesque eros, sit amet suscipit eros. Nunc tincidunt quis risus suscipit vestibulum. Quisque eu fringilla massa.”
1. Giris
- Ekonomik büyüme ve enflasyon, bir ülkenin ekonomik sagligini ve refahini belirleyen önemli faktörlerdir. Bu iki degisken arasindaki iliski, ekonomi literatüründe uzun süredir incelenmis ve tartisilmistir. Bu makalede, enflasyon ve ekonomik büyüme arasindaki iliskiyi derinlemesine inceleyecegiz, bu iliskinin altinda yatan nedenleri ve sonuglarini arastiracagiz.
- Enflasyon ve Ekonomik Büyüme Arasindaki Teorik Iliski: Enflasyon, genellikle bir ekonominin genel fiyat seviyelerindeki sürekli artisi olarak tanimlanir. Tüketici Fiyat Endeksi (TUFE) gibi göstergelerle ölçülür ve genellikle yillik bir yüzde olarak ifade edilir. Ekonomik büyüme ise bir ekonominin bir dönemdeki üretim veya gayri safi yurtiçi hasilasinin (GSYIH) artisidir. Genel olarak, enflasyon ve ekonomik büyüme arasinda negatif bir iliski oldugu düsünülür. Yüksek enflasyon, tüketicilerin satin alma gücünü azaltabilir ve talebi düsürebilir, bu da ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebilir. Ayrica, yüksek enflasyon dönemlerinde, firmalarin maliyetleri artabilir ve yatirim yapma isteklerini azaltabilir. Ancak, bu iliski her zaman kesin degildir ve birçok faktör bu iliskiyi etkileyebilir.
- Empirik Bulgular: Cesitli ekonomik çalismalar, enflasyon ile ekonomik büyüme arasindaki iliskiyi analiz etmistir. Örnegin, Romer (1993), yüksek enflasyonun ekonomik büyümeyi olumsuz etkiledigini bulmustur. Benzer sekilde, Fischer (1993), enflasyonun ekonomik büyümeyi azalttigini göstermistir. Ancak, bazi arastirmalar, düsük seviyelerdeki enflasyonun ekonomik büyümeyi destekleyebilecegini öne sürmektedir.
- Sonuglar ve Politika Onerileri: Enflasyon ve ekonomik büyüme arasindaki karmasik lliskiyi anlamak, ekonomi politikalarinin etkinligini artirmaya ve ekonomik istikrari saglamaya yardimci olabilir. Bu nedenle, politika yapicilar, enflasyon ve ekonomik büyüme arasindaki iliskiyi dikkate alarak politikalarini belirlemelidirler. Örnegin, fiyat istikrarini salamak ve enflasyonu kontrol altinda tutmak, uzun vadeli ekonomik büyümeyi destekleyebilir. Sonu olarak, enflasyon ve ekonomik büyüme arasindaki iliski karmasiktir ve birçok faktörü igerir. Bu makalede, bu iliskiyi analiz ettik ve gesitli faktörlerin etkilerini inceledik. Ekonomi politikalarinin belirlenmesinde, bu iliskinin anlagilmasi önemlidir ve bu iliskiyi daha fazla arastirmak için çaba harcanmalidir.
2 . Teori ve Literatür
Enflasyon-büyüme iliskisinin pozitif yönlü olduguna iliskin görüs, gerek ikinci Dünya Savasindan sonra gelismis ülkelerde gözlenen yüksek enflasyon ve yüksek büyüme hizi deneyimleri ile gerekse bu döneme damgasini vuran ve Keynesyen okulu sahlandirp daha sonra ise Keynesyen okulun tartisilmasina yol açan Phillips Egrisi yaklasimi 3 ile beslenmistir. Keynesyen ve Paraci okula mensup bazi iktisatgilar, asagidaki nedenlerden dolayi enflasyonun ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkileyecegini ileri sürmektedirler: 1) Enflasyondaki artis bireylerin servetlerinde azalisa neden olmaktadir. Bu nedenle, bireyler enflasyon öncesi servet dengesine ulasabilmek için tasarruf egilimlerini arttirirlar ve sonugta artan tasarruflar faiz oranlarini düsürmek ve yatirimlari arttirmak suretiyle ekonomik büyümeyi arttirir. 2) Enflasyon,yatirim portföyünü finansal sektörden reel sektöre dogru kaydirmakta bu da sermayenin yogunlugunu arttirmak suretiyle ekonomik büyümeyi hizlandirmaktadir. Diger taraftan enflasyon, ekonominin isleyisi için bir katalizör görevi üstlenmektedir. Dolayisiyla, enflasyon ekonomik büyümenin ayrilmaz bir parçasidir (Grimes, 1991, s.632-633). 3) Enflasyon döneminde bireylerin reel tasarruf düzeylerini koruyabilmek için ellerinde daha fazla para tutmak zorunda olmalari, senyoraj geliri ya da enflasyon vergisinin artmasina neden olmaktadir. Hane halkindan devlete dogru yapilan bu gelir transferi sonucunda hükümet, elde ettigi geliri yatirimlarin finansmaninda kullanacak ve enflasyonist süreç ekonomik büyümeyi arttiracaktir (Chowdhury, 2002, s.21-22). 4) Enflasyon dönemlerinde nominal ücretlerin enflasyona ayak uyduramamasi, toplu pazarliklarin zaman almasi veya hükümetlerin istikrar politikalari gerçevesinde reel ücretleri düsürme istegi, tasarruf egilimi düsük olan kesimlerin reel gelirlerini azaltirken, tasarruf egilimi yüksek olan kesimlerin reel gelirlerini arttirmak suretiyle ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkileyecektir
3. Veri Seti
Model çözümlemelerinde kullanılan veri seti, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın elektronik veri dağıtım sisteminden (EVDS) temin edilmiştir. Veriler üçer aylık olup 1987:1- 2003:2 dönemini kapsamaktadır (1987=100). Çalışmanın veri setini oluşturan değişkenler, GSYİH; Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, TÜFE; Tüketici Eşya Fiyatları Endeksini, TEFE; Toptan Eşya Fiyatları Endeksini ifade etmektedir. Söz konusu serilerde mevsimselliğin etkisi önemli görüldüğünden, çalışmaya başlamadan önce değişkenler X12arima programı yardımıyla mevsimsellikten arındırılmıştır. Değişken sembollerinin önündeki “L” harfi ilgili değişken serisine logaritmik transformasyonun yapıldığını, ∆ sembolü ise değişkenin birinci derece devresel farkının alındığını göstermektedir. Modelde enflasyon oranının ölçümünde, hem TÜFE hem de TEFE’den hareket edilmiş ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak verilmiştir.
Enflasyon ve ekonomik büyüme ilişkisi veri kaynaği 1 Ulusal İstatistik Kurumları: Birçok ülkenin ulusal istatistik kurumları, enflasyon ve ekonomik büyüme ile ilgili verileri düzenli olarak yayınlamaktadır. Bu veriler genellikle milli gelir, işsizlik oranları, enflasyon oranları gibi ekonomik göstergeleri içerir.
2 Merkez Bankası Raporları: Ülkelerin merkez bankaları, enflasyon ve ekonomik büyüme ile ilgili verileri düzenli olarak raporlarlar. Bu raporlar, para arzı, faiz oranları, enflasyon hedefleri gibi ekonomik politika araçlarına ilişkin bilgiler içerir.
3 Uluslararası Kuruluşlar: Uluslararası kuruluşlar, küresel ekonomik verileri izlemek ve analiz etmek için önemli bir kaynaktır. Örneğin, Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), enflasyon ve ekonomik büyüme ile ilgili küresel verilere erişim sağlar
4 Akademik Çalışmalar ve Araştırmalar: Akademik çalışmalar ve araştırmalar, enflasyon ve ekonomik büyüme ilişkisini inceleyen veri tabanlarını kullanabilir. Bu çalışmalar genellikle farklı ekonomik modellerin ve teorilerin doğrulanması için emperikal veri analizlerini içerir.
5 Finansal Veri Sağlayıcıları: Finansal veri sağlayıcıları, ekonomik göstergeleri ve makroekonomik verileri sağlar. Bloomberg, Reuters, FactSet gibi kuruluşlar, enflasyon ve ekonomik büyüme ile ilgili verilere erişim sağlayabilirler.
VERI TOPLAMA VE TEMIZLEME
Analiz: İki değişken arasındaki ilişkiyi incelemek için istatistiksel yöntemler kullanın. Korelasyon analizi ve regresyon analizi gibi teknikler sıklıkla kullanılır.
verı analızı
## # A tibble: 6 × 8
## variable type na na_pct unique min mean max
## <chr> <chr> <int> <dbl> <int> <dbl> <dbl> <dbl>
## 1 country chr 0 0 266 NA NA NA
## 2 iso2c chr 0 0 266 NA NA NA
## 3 iso3c chr 0 0 262 NA NA NA
## 4 year int 0 0 24 2000 2012. 2023
## 5 AG.LND.AGRI.ZS dbl 732 11.5 4336 0.45 37.3 85.5
## 6 ER.H2O.FWAG.ZS dbl 2417 37.9 2562 0 54.4 99.7regresyon analizi
## speed dist
## Min. : 4.0 Min. : 2.00
## 1st Qu.:12.0 1st Qu.: 26.00
## Median :15.0 Median : 36.00
## Mean :15.4 Mean : 42.98
## 3rd Qu.:19.0 3rd Qu.: 56.00
## Max. :25.0 Max. :120.00
Sonuç
Türkiye yüksek enflasyon olgusu ile ilk kez 1970’lı yıllarda tanışmıştır. 1980’li yılların sonuna gelindiğinde ekonomide gerekli alt yapı düzenlemeleri yapılmadan sermaye hareketlerinin serbest bırakılması, ekonomide kısa vadeli sermaye girişi ile desteklenen tüketime dayalı bir büyümeyi teşvik ederken, kamu kesimi finansman dengesindeki bozulma büyümenin sürdürülebilir olmasını güçleştirdiği gibi enflasyonun da kendi kendini besler bir yapı kazanmasına neden olmuştur. 1990’lı yıllarda görülen yüksek enflasyon ve yüksek büyüme hızları ise enflasyonun ekonomik büyümenin bir maliyeti olduğu şeklindeki görüşün destek bulmasına, sonuçta da enflasyonla mücadelenin ikinci plana atılmasına yol açmıştır (Tüsiad, 2002, s.13). Bu dönemde enflasyonu düşürmek için bir çok istikrar paketi yürürlüğe konulmuştur. Ancak ekonomideki ajanların enflasyonun büyümeyi pozitif yönde etkilediği şeklindeki hakim görüşü ve programların hiç birinin tam olarak uygulanamaması bu programlara dönemsellikten öteye başarılı olma şansı tanımamıştır. Çalışmada yer alan literatürden de kolayca takip edileceği üzere, enflasyonun ekonomik büyümeyi ne yönde etkilediği ele alınan döneme, ülke grubuna, dikkate alınan enflasyon oranı ve yapılan ekonometrik yönteme göre farklılıklar arz etmektedir. Ayrıca, yukarıda sözü edilen çalışmaların çoğunda yatay-kesit ve panel verilerle çalışmanın ortaya çıkardığı sakıncalı
ödevler
Başlangıç olarak, Yahoo Finance, Google Finance ve Federal Reserve Bank of St. Louis’in Federal Rezerv Ekonomik Verileri (FRED) dahil olmak üzere bazı açık kaynaklardan doğrudan mali verileri indirmek için Quantmod paketini indireceğiz. Paket, Jeffry A. Ryan tarafından oluşturulmuştur.
## Zorunlu paket yükleniyor: xts## Zorunlu paket yükleniyor: zoo##
## Attaching package: 'zoo'## The following objects are masked from 'package:base':
##
## as.Date, as.Date.numeric##
## ######################### Warning from 'xts' package ##########################
## # #
## # The dplyr lag() function breaks how base R's lag() function is supposed to #
## # work, which breaks lag(my_xts). Calls to lag(my_xts) that you type or #
## # source() into this session won't work correctly. #
## # #
## # Use stats::lag() to make sure you're not using dplyr::lag(), or you can add #
## # conflictRules('dplyr', exclude = 'lag') to your .Rprofile to stop #
## # dplyr from breaking base R's lag() function. #
## # #
## # Code in packages is not affected. It's protected by R's namespace mechanism #
## # Set `options(xts.warn_dplyr_breaks_lag = FALSE)` to suppress this warning. #
## # #
## #################################################################################
## Attaching package: 'xts'## The following objects are masked from 'package:dplyr':
##
## first, last## Zorunlu paket yükleniyor: TTR## Registered S3 method overwritten by 'quantmod':
## method from
## as.zoo.data.frame zoo## [1] "AAPL"Artık Apple’nin 2 ocak 2007 sonrası günlük verilerine sahibiz. Dataya bir göz atalım. Datanın boyutuna dim() komutuyla bakalım, ve verinin ilk 6 ve son 6 gözlemine bir göz atalım.
## [1] 4396 6## AAPL.Open AAPL.High AAPL.Low AAPL.Close AAPL.Volume AAPL.Adjusted
## 2007-01-03 3.081786 3.092143 2.925000 2.992857 1238319600 2.533751
## 2007-01-04 3.001786 3.069643 2.993571 3.059286 847260400 2.589989
## 2007-01-05 3.063214 3.078571 3.014286 3.037500 834741600 2.571547
## 2007-01-08 3.070000 3.090357 3.045714 3.052500 797106800 2.584245
## 2007-01-09 3.087500 3.320714 3.041071 3.306071 3349298400 2.798918
## 2007-01-10 3.383929 3.492857 3.337500 3.464286 2952880000 2.932863## AAPL.Open AAPL.High AAPL.Low AAPL.Close AAPL.Volume AAPL.Adjusted
## 2024-06-12 207.37 220.20 206.90 213.07 198134300 213.07
## 2024-06-13 214.74 216.75 211.60 214.24 97862700 214.24
## 2024-06-14 213.85 215.17 211.30 212.49 70122700 212.49
## 2024-06-17 213.37 218.95 212.72 216.67 93728300 216.67
## 2024-06-18 217.59 218.63 213.00 214.29 79943300 214.29
## 2024-06-20 213.93 214.24 208.85 209.68 86172500 209.68AAPL.Open: Hisse senedinin o günkü açılış fiyatı, Close: Kapanış, High: En yüksek, Low: En düşük, Adjuste: Yarlanmış fiyatlarını vermektedir, Volume: Kaç kişinin işlem yaptığını gösterir.
Bu zaman serisinin grafiğini chartSeries() ile gösterebiliriz.
Mesela, tchad için Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla verisini indirmek istiyorsak. FRED, bu veri setinin sembolünü bize verir. Bu zaman serisi için sembol JPNRGDPEXP’dir
## [1] "JPNRGDPEXP"
## Warning in doTryCatch(return(expr), name, parentenv, handler): Oanda only
## provides historical data for the past 180 days. Symbol: USD/TRY## [1] "USD/TRY"
