Gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi.

Javokhir Akbarov

Karabük Universitesi

Haziran 12, 2024

Abstract

Bu makale, gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektedir. Gelir dağılımındaki dengesizlikler, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde sosyal ve ekonomik dinamikleri önemli ölçüde etkilemektedir. Çalışma, gelir eşitsizliğinin ekonomik büyümeyi nasıl şekillendirdiğini, hangi mekanizmalar aracılığıyla bu etkileşimin gerçekleştiğini ve farklı gelir gruplarının ekonomik büyümedeki rollerini ele almaktadır. Gelir eşitsizliği, tüketim ve yatırım kararlarını, insan sermayesi gelişimini ve sosyal istikrarı etkileyerek ekonomik büyüme üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilere sahiptir. Makale, literatürdeki teorik ve ampirik çalışmaları değerlendirerek, gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini analiz etmektedir. Ayrıca, gelir eşitsizliğini azaltmaya yönelik politika önerileri ve bu politikaların ekonomik büyümeye katkıları da tartışılmaktadır. Sonuç olarak, gelir eşitsizliğinin azaltılmasının sürdürülebilir ekonomik büyüme için kritik öneme sahip olduğu vurgulanmaktadır.

Giriş

Gelir eşitsizliği, günümüzün en önemli sosyo-ekonomik sorunlarından biridir ve ekonomik büyümeyle olan karmaşık ilişkisi uzun zamandır tartışılmaktadır. Bu makalede, gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki potansiyel etkilerini inceleyeceğiz.

Gelir Eşitsizliği ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Karmaşıklığı

Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki, tek bir basit kuralla tanımlanamayacak kadar karmaşıktır. Bazı teoriler, artan gelir eşitsizliğinin daha yüksek tasarruf oranlarına ve yatırımlara yol açarak ekonomik büyümeyi teşvik edebileceğini öne sürmektedir. Diğer teoriler ise, artan eşitsizliğin, fakirlerin ve orta sınıfın tüketim taleplerini azaltarak ve sosyal huzursuzluğu artırarak ekonomik büyümeyi engelleyebileceğini savunmaktadır.

Tartışılacak Konular

Bu makalede, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli konuları inceleyeceğiz:

Gelir eşitsizliğinin farklı ölçümleri: Gini katsayısı gibi farklı gelir eşitsizliği ölçümlerinin artıları ve eksileri nedir?
Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ampirik bulgular: Farklı ülkeler ve zaman dilimleri için yapılan çalışmalar neleri gösteriyor?

Literatürdeki Farklı Bakış Açıları

Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye dair literatürde farklı bakış açıları mevcuttur. Bunlardan bazıları şunlardır:

Kuznets Hipotezi: Simon Kuznets (1955) tarafından ortaya atılan bu hipotez, gelir eşitsizliğinin ekonomik kalkınmanın ilk aşamalarında artabileceğini, ancak kalkınma ilerledikçe azalacağını öne sürmektedir.
Neoliberal Görüş: Neoliberal ekonomistler, vergilerin düşürülmesi ve serbest piyasaların teşvik edilmesi gibi politikaların gelir eşitsizliğini artırabilse de, bu artışın ekonomik büyümeyi hızlandıracağını savunurlar.
Eleştirel Görüş: Eleştirel ekonomistler ise, artan gelir eşitsizliğinin ekonomik büyümeyi engelleyeceğini ve sosyal adaletsizlikleri derinleştireceğini savunurlar.

Bulgular

Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye dair ampirik bulgular karmaşıktır ve farklı çalışmalarda çelişkili sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

Olumlu İlişki: Bazı çalışmalar, gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu çalışmalar, artan gelir eşitsizliğinin tasarruf ve yatırımı artırarak büyümeyi teşvik edebileceğini öne sürmektedir. Örneğin, Alesina ve Perotti (1996) [geçersiz URL kaldırıldı], siyasi istikrarın yüksek olduğu ülkelerde gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki olduğunu bulmuştur.

Olumsuz İlişki: Diğer çalışmalar ise, gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasında negatif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu çalışmalar, artan eşitsizliğin fakirlerin ve orta sınıfın tüketim taleplerini azaltarak ve sosyal huzursuzluğu artırarak büyümeyi engelleyebileceğini savunmaktadır. Örneğin, Persson ve Tabellini (1994) [geçersiz URL kaldırıldı], siyasi istikrarın düşük olduğu ülkelerde gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasında negatif bir ilişki olduğunu bulmuştur.

Karmaşık İlişki: Bazı çalışmalar ise, gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin karmaşık olduğunu ve çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebileceğini göstermiştir. Örneğin, Milanovic (2005) [geçersiz URL kaldırıldı], gelir eşitsizliğinin kalkınmanın erken aşamalarında artabileceğini, ancak kalkınma ilerledikçe azalabileceğini göstermiştir.

Eleştiriler

Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye dair literatürde bazı eleştiriler de mevcuttur. Bu eleştirilerden bazıları şunlardır:

Farklı Gelir Eşitsizliği Ölçümleri: Farklı gelir eşitsizliği ölçümleri farklı sonuçlar üretebilir. Bu nedenle, bulguların genellenebilirliği sınırlı olabilir.
Metodolojik Sorunlar: Bazı çalışmalar, zayıf ekonometrik yöntemler kullanmak veya önemli kontrol değişkenlerini göz ardı etmekle eleştirilmiştir.
Seçici Örnekleme: Bazı çalışmalar, belirli ülkeleri veya zaman dilimlerini seçerek bulgularını çarpıtabilir.

Ampirik çalışma

Bu çalışmada, Brezilye’de 2000 ve 2020 yılları arasındaki gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi inceleyeceğiz. Gini katsayısını gelir eşitsizliğinin bir ölçüsü olarak kullanacağız ve kişi başına GSYİH’yi ekonomik büyümenin bir ölçüsü olarak kullanacağız.

Hipotez:

Türkiye’de gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasında ters bir ilişki vardır. Yani, gelir eşitsizliği arttıkça ekonomik büyüme azalır.

Veri ve Metodoloji

Bu çalışmada, Dünya Bankası’ndan elde edilen verileri kullanacağız. Gini katsayısı ve kişi başına GSYİH verileri yıllık bazda toplanmıştır. Verileri analiz etmek için regresyon analizi kullanacağız.

Kullanılan Regresyon modeli

Y = α + βX + ε

Y: Bağımlı değişken (ekonomik büyüme)
α: Sabit terim
β: Bağımsız değişkenin (gelir eşitsizliği) katsayısı
X: Bağımsız değişken (gelir eşitsizliği)
ε: Hata terimi

Ön hazırlama

Veri <- WDI(country = "BR",indicator = c("SI.POV.GINI", "NY.GDP.PCAP.CD"),start=2000,end = 2020)

describe_all(Veri)

Veri$SI.POV.GINI[is.na(Veri$SI.POV.GINI)] <- mean(Veri$SI.POV.GINI, na.rm = TRUE)

describe_all(Veri)

Lineer Model

model <- lm(log(NY.GDP.PCAP.CD)~log(SI.POV.GINI), data=Veri)

summary(model)

## 
## Call:
## lm(formula = log(NY.GDP.PCAP.CD) ~ log(SI.POV.GINI), data = Veri)
## 
## Residuals:
##     Min      1Q  Median      3Q     Max 
## -0.9303 -0.1663  0.1091  0.1883  0.4747 
## 
## Coefficients:
##                  Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)    
## (Intercept)        44.146      7.699   5.734 1.59e-05 ***
## log(SI.POV.GINI)   -8.837      1.928  -4.584 0.000203 ***
## ---
## Signif. codes:  0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
## 
## Residual standard error: 0.359 on 19 degrees of freedom
## Multiple R-squared:  0.5251, Adjusted R-squared:  0.5001 
## F-statistic: 21.01 on 1 and 19 DF,  p-value: 0.0002029

Son Regresyon model şü şekildedir: Kşgsyh = 44.146 - 8.837Gini + ε

Bulgular

Regresyon analizi sonucunda, gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasında istatiki olarak anlamlı bir negatif ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu, hipotezimizi desteklemektedir. Gini katsayısındaki bir puanlık artış, kişi başına GSYİH’de yaklaşık %8./’lik bir azalmaya yol açmaktadır.

Tartışma

Bu çalışmanın bulguları, Brezilye’de gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, gelir eşitsizliğini azaltmaya yönelik politikaların önemini vurgulamaktadır. Gelir eşitsizliğini azaltmak için hükümetler, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimi artırmak, asgari ücretleri yükseltmek ve vergi sistemini daha adil hale getirmek gibi politikalar uygulayabilir.

Sonuç

Gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki karmaşıktır ve birçok faktöre bağlıdır. Bu çalışmada, Türkiye’de bu ilişkiye dair bazı kanıtlar sunulmuştur. Bulgularımız, gelir eşitsizliğinin azaltılmasının ekonomik büyümeyi teşvik edebileceğini göstermektedir. Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, gelir eşitsizliğinin adil ve müreffeh bir toplum inşa etmek için önemli bir sorun olduğu açıktır.

Kaynakça

Alesina, A., & Perotti, R. (1996). Political institutions and economic growth. Quarterly Journal of Economics, 111(4), 1055-1097.
Kuznets, S. (1955). Economic growth and income inequality. The American Economic Review, 45(1), 1-28.
Milanovic, B. (2005). The haves and the have-nots: Twenty centuries of inequality. Princeton University Press.
Persson, T., & Tabellini, G. (1994). Political institutions and economic policy. The American Economic Review, 84(4), 898-921.
Piketty, T. (2014). Capital in the twenty-first century. Harvard University Press.

# Mini ödev Başlangıç olarak, Yahoo Finance, Google Finance ve Federal Reserve Bank of St. Louis’in Federal Rezerv Ekonomik Verileri (FRED) dahil olmak üzere bazı açık kaynaklardan doğrudan mali verileri indirmek için Quantmod paketini indireceğiz. Paket, Jeffry A. Ryan tarafından oluşturulmuştur.

library(quantmod)

## Warning: package 'quantmod' was built under R version 4.3.3

## Zorunlu paket yükleniyor: xts

## Warning: package 'xts' was built under R version 4.3.2

## Zorunlu paket yükleniyor: zoo

## Warning: package 'zoo' was built under R version 4.3.2

## 
## Attaching package: 'zoo'

## The following objects are masked from 'package:base':
## 
##     as.Date, as.Date.numeric

## 
## ######################### Warning from 'xts' package ##########################
## #                                                                             #
## # The dplyr lag() function breaks how base R's lag() function is supposed to  #
## # work, which breaks lag(my_xts). Calls to lag(my_xts) that you type or       #
## # source() into this session won't work correctly.                            #
## #                                                                             #
## # Use stats::lag() to make sure you're not using dplyr::lag(), or you can add #
## # conflictRules('dplyr', exclude = 'lag') to your .Rprofile to stop           #
## # dplyr from breaking base R's lag() function.                                #
## #                                                                             #
## # Code in packages is not affected. It's protected by R's namespace mechanism #
## # Set `options(xts.warn_dplyr_breaks_lag = FALSE)` to suppress this warning.  #
## #                                                                             #
## ###############################################################################

## 
## Attaching package: 'xts'

## The following objects are masked from 'package:dplyr':
## 
##     first, last

## Zorunlu paket yükleniyor: TTR

## Warning: package 'TTR' was built under R version 4.3.3

## Registered S3 method overwritten by 'quantmod':
##   method            from
##   as.zoo.data.frame zoo

Quantmod paketi indirdikten sonra bir şirkete secip onun hisse senedini inceleceğiz.
Örnek olarak Apple’nin hisse senedi fiyatlarını indirelim. Yahoo-finance bize şirketlerin sembollerini verecektir. Apple hisse senedi veri setini indirmek için getSymbols komutunu kullanıyoruz.

getSymbols("AAPL", src = "yahoo")

## [1] "AAPL"

Artık Apple’nin 2 ocak 2007 sonrası günlük verilerine sahibiz. Dataya bir göz atalım. Datanın boyutuna dim() komutuyla bakalım, ve verinin ilk 6 ve son 6 gözlemine bir göz atalım

dim(AAPL)

## [1] 4390    6

head(AAPL)

##            AAPL.Open AAPL.High AAPL.Low AAPL.Close AAPL.Volume AAPL.Adjusted
## 2007-01-03  3.081786  3.092143 2.925000   2.992857  1238319600      2.530320
## 2007-01-04  3.001786  3.069643 2.993571   3.059286   847260400      2.586482
## 2007-01-05  3.063214  3.078571 3.014286   3.037500   834741600      2.568063
## 2007-01-08  3.070000  3.090357 3.045714   3.052500   797106800      2.580745
## 2007-01-09  3.087500  3.320714 3.041071   3.306071  3349298400      2.795126
## 2007-01-10  3.383929  3.492857 3.337500   3.464286  2952880000      2.928890

tail(AAPL)

##            AAPL.Open AAPL.High AAPL.Low AAPL.Close AAPL.Volume AAPL.Adjusted
## 2024-06-04    194.64    195.32   193.03     194.35    47471400        194.35
## 2024-06-05    195.40    196.90   194.87     195.87    54156800        195.87
## 2024-06-06    195.69    196.50   194.17     194.48    41181800        194.48
## 2024-06-07    194.65    196.94   194.14     196.89    53103900        196.89
## 2024-06-10    196.90    197.30   192.15     193.12    97262100        193.12
## 2024-06-11    193.66    207.16   193.64     207.15   168874733        207.15

AAPL.Open: Hisse senedinin o günkü açılış fiyatı, Close: Kapanış, High: En yüksek, Low: En düşük, Adjuste: Yarlanmış fiyatlarını vermektedir, Volume: Kaç kişinin işlem yaptığını gösterir.
Bu zaman serisinin grafiğini chartSeries() ile gösterebiliriz.

chartSeries(AAPL)

Bu hem zaman serisinin grafiğini, hem işlem yapan kişi sayısını göstermektedir. Aynı grafiği beyaz olarak almak istiyorsak, chartSeries(, theme ='white') kullanabiliriz.

chartSeries(AAPL, theme = 'white')

Mesela, Japonya için Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla verisini indirmek istiyorsak. FRED, bu veri setinin sembolünü bize verir. Bu zaman serisi için sembol JPNRGDPEXP’dir.

getSymbols("JPNRGDPEXP", src = "FRED")

## [1] "JPNRGDPEXP"

chartSeries(JPNRGDPEXP)

chartSeries(JPNRGDPEXP, theme = 'white')

Farketiyseniz, src kaynağınızın neresi olacağını yazabilmenizi sağlıyor. Hiçbirşey yazmasak, sembolü Yahoo’da arayacaktır. Diyelim ki, son bir yıl için TL USD değerini istiyoruz. getFX(““) komutunu her döviz kuru için kullanabiliriz.

getFX("USD/TRY",from="2023-05-25")

## Warning in doTryCatch(return(expr), name, parentenv, handler): Oanda only
## provides historical data for the past 180 days. Symbol: USD/TRY

## [1] "USD/TRY"

chartSeries(USDTRY)

chartSeries(USDTRY, theme = 'white')